Na początku XX wieku słabnące imperium osmańskie wydało wreszcie ostatnie tchnienie; z gruzów wieloetnicznego giganta stopniowo wyłaniała się współczesna Republika Turcji.
Był to niezwykły czas w dziejach Stambułu. Po Pera Palace kręciło się tak wielu agentów obcych wywiadów, że obsługa hotelu musiała ich prosić o odstępowanie stolików płatnym klientom lokalu. Przybyli z Rosji emigranci sprzedawali na ulicach swe rodzinne pamiątki. Wśród rosyjskich przybyszów był czarnoskóry Amerykanin, który założył pierwszy w mieście klub jazzowy. Turecka królowa piękności zdobyła tytuł Miss Universe, a profesor z Bostonu odsłonił ukryte skarby Hagii Sophii. Pierwszy turecki prezydent Kemal Atatürk, muzułmańska feministka Halide Edip, przebywający na wygnaniu Lew Trocki i przyszły papież Jan XXIII walczyli o nowe wizje wolności człowieka. W czasie II wojny światowej przybywali tu niemieccy intelektualiści uciekający przed nazizmem, a żydowscy działacze starali się pomóc swoim rodakom opuścić okupowaną przez Hitlera Europę.
„O północy w Pera Palace” to pełna życia, barw, zapachów i dźwięków biografia najbardziej europejskiego ze wszystkich muzułmańskich miast.
"Znakomita i pełna fascynujących szczegółów książka Charlesa Kinga to historia Bliskiego Wschodu opowiedziana przez pryzmat losów wielkiego miasta. Klasyk w kolorze sepii." Robert D. Kaplan
"King po mistrzowsku przedstawia wielowątkową historię Stambułu. Wciągająca książka!" Jason Goodwin, „The New York Times Book Review”
"Historia jednego z najbardziej fascynujących miast świata, w którym przecięły się losy wielu znanych postaci […]. King kreśli historię Stambułu, który przeistoczył się z miasta uchodźców w tętniącą życiem kosmopolityczną metropolię." Stephen Kinzer
"Stambulska galeria osobliwości – od uczestniczek muzułmańskich konkursów piękności, przez członków gruzińskiej arystokracji, aż po Lwa Trockiego. Każda postać, o której pisze King, zostawiła swój ślad w tej niesamowitej metropolii. Książka, która zadowoli zarówno osoby zajmujące się historią wielkich miast, jak i czytelników szukających przyjemnej lektury." „Publishers Weekly”
„Podszepty Zachodu, podszepty Orientu… Kto wie, że o losie Stambułu zadecydowało ugryzienie przez małpę? To Stambuł, jakiego nie znamy z przewodników czy krótkich wakacji. Charles King kreśli obraz fascynującego miasta rozdartego między Orientem a Zachodem, a za pretekst służy mu historia pewnego hotelu zwanego domem szpiegów. To punkt wyjścia do snucia opowieści: miejsce, w którym mieszkali, pisali, kochali się i mordowali niezwykli ludzie, a ich duchy unoszą się do dzisiaj pośród bazarów, placów i krętych uliczek tej „bizantyjskiej dziwki”, jak nazywali Stambuł tureccy nacjonaliści. Miasto przesycone hüzünem – turecką melancholią, przemieszaną z keyifem – onirycznym błogostanem. Niegdysiejsza stolica niegdysiejszego teokratycznego imperium na kartach książki amerykańskiego pisarza zmienia się w dekadencką metropolię, w której awangardowa wersja islamu i kultura europejska wkraczają na salony i do meczetów. Kto zna stambulskich „sułtanów swingu”, grających jazz w podejrzanych klubach dla zakfewionych księżniczek, eunuchów, angielskich arystokratów i tajnych agentów z całej Europy? Kto pamięta wspaniałą sefardyjkę Rozę Eskenazi i hipnotyzującą muzykę rembetiko? King kreśli niezwykły obraz upadającego kalifatu: pośród meczetów, kościołów i synagog, popalając haszysz i opium, przechadzają się transwestyci, prostytutki, bon vivanci i zdeklasowani rosyjscy arystokraci, polujący nocami na szczury, aby robić z nich futra. W barwny sposób przedstawia historię dojścia do władzy Mustafy Kemala Atatürka i pierwsze lata „deorientalizacji” Turcji. W Stambule mieszkali i snuli swoje sny o potędze dwaj wielcy ideolodzy totalitaryzmów – Lew Trocki i Joseph Goebbels, w Stambule odbyły się pierwsze wybory miss w świecie islamu, w Stambule Turcy zamienili fezy na kapelusze, w Stambule…To magiczne miasto. A wszystko w cieniu mordowanych setek tysięcy Ormian, tragedii uciekających przed Holocaustem Żydów i rodzącej się w strasznych bólach nowoczesnej Turcji. To kapitalna książka, wciągająca od pierwszych stron niczym podróż Orient „Expressem. Tym starym i tym nowym.” Piotr Ibrahim Kalwas
Jaki konkretny okres historyczny i kluczowe wydarzenia opisuje ta książka?
Książka skupia się na burzliwym procesie przekształcania Stambułu z imperialnej stolicy w nowoczesną metropolię w latach 20. i 30. XX wieku. Autor szczegółowo analizuje upadek Imperium Osmańskiego oraz narodziny Republiki Turcji pod przywództwem Mustafy Kemala Atatürka. Narracja osadzona jest wokół legendarnego hotelu Pera Palace, który stanowił centrum spotkań dyplomatów, szpiegów i artystów tamtej epoki. Publikacja rzuca światło na losy uchodźców, zmiany obyczajowe oraz polityczne intrygi kształtujące współczesny Bliski Wschód.
Czy książka "O północy w Pera Palace" ma charakter reportażu czy podręcznika?
Publikacja łączy rzetelną wiedzę historyczną z barwnym, niemal powieściowym stylem reportażu literackiego. Charles King unika suchego wyliczania dat, stawiając na fascynujące anegdoty o mieszkańcach i gościach legendarnego hotelu. Czytelnik poznaje historię miasta poprzez pryzmat konkretnych postaci, takich jak piosenkarki, szpiedzy czy polityczni wygnańcy. Taka forma sprawia, że pozycja ta jest przystępna dla szerokiego grona odbiorców, zachowując przy tym wysoką wartość merytoryczną.
Dla jakiego czytelnika ta pozycja może okazać się zbyt wymagająca lub nieodpowiednia?
Książka nie jest polecana osobom szukającym lekkiego przewodnika turystycznego lub stricte beletrystycznej powieści przygodowej. Ze względu na dużą liczbę wątków politycznych i historycznych, lektura wymaga od odbiorcy skupienia oraz zainteresowania geopolityką regionu. Autor operuje szeroką panoramą zdarzeń, co może przytłoczyć czytelników preferujących proste, linearne historie biograficzne. Jest to pozycja dla osób ceniących głęboką analizę procesów społecznych, a nie tylko powierzchowne opisy atrakcji miasta.
Czy w treści znajdziemy informacje o kulturze popularnej i życiu nocnym dawnego Stambułu?
Tak, autor poświęca wiele miejsca narodzinom kultury jazzowej oraz gwałtownym zmianom w życiu towarzyskim międzywojennego miasta. Czytelnik odnajdzie tu opisy pierwszych konkursów piękności, rozwoju kabaretów oraz wpływu rosyjskiej emigracji na lokalną gastronomię i rozrywkę. Książka obrazuje, jak zachodnie trendy przenikały się z tradycjami muzułmańskimi, tworząc unikalny miks kulturowy widoczny w hotelowych lobby. To doskonałe źródło wiedzy o tym, jak nowoczesność wkraczała do codziennego życia mieszkańców dawnej stolicy sułtanów.
Czy lektura pomaga lepiej zrozumieć współczesną tożsamość i architekturę Stambułu?
Publikacja stanowi doskonały klucz do zrozumienia dzisiejszych podziałów społecznych i architektonicznego krajobrazu największego miasta Turcji. Wyjaśnia ona genezę modernizacji dzielnicy Beyo?lu oraz znaczenie historycznych budowli w kontekście budowania nowej, narodowej tożsamości. Dzięki lekturze łatwiej pojąć, dlaczego pewne miejsca w Stambule do dziś zachowały swój kosmopolityczny charakter, podczas gdy inne uległy całkowitej transformacji. Wiedza zawarta w tekście pozwala patrzeć na współczesne zabytki przez pryzmat ich burzliwej, wielokulturowej przeszłości.
