Niechciane

"Niechciane" Iwona Żytkowiak

Kiedy jesteśmy dziećmi, to rodzice stanowią niemalże cały nasz świat. To u nich szukamy miłości, to przy nich czujemy się najbezpieczniej. Wraz z procesem naszego dorastania potrzebujemy ich wsparcia, poczucia akceptacji i zrozumienia. To jest właśnie ten moment, gdy zakorzeniają się w nas pewne wzorce postępowania i zachowania, które wyniesione z domu rodzinnego bardzo często rzutują na nasze późniejsze dorosłe życie. Nie zawsze niestety, to, czego doświadczyliśmy w dzieciństwie, jest godne naśladowania, jednak my nienauczeni innego życia powielamy błędy rodziców. Znam wiele osób, które w rozmowie ze mną niejednokrotnie mówiły mi, że mają problem z okazywaniem uczuć i otwarciem się na przyjmowanie ich od innych, bo w ich domu nigdy nie przykładało się wagi do tego, aby rozmawiać ze sobą o tym, co się czuje, ani do tego, aby te uczucia sobie okazywać. W konsekwencji prowadzi to do poczucia osamotnienia, pustki i odrzucenia. Jeśli już trochę śledzicie moją działalność blogową w sieci, to zapewne domyślacie się, że poruszam ten trudny temat nie bez powodu. I nie mylicie się. Tym razem skłoniła mnie do tego najnowsza książka Iwony Żytkowiak „Niechciane”, z której recenzją dziś do was przychodzę.

Już teraz muszę przyznać, że nie była to dla mnie łatwa, choć zapewniam Was, że bardzo wartościowa lektura. Wszystko, o czym przeczytamy na kartach powieści, jest zapisem mocno złożonych i splątanych losów kilkupokoleniowej rodziny Traczów, w której to kobiety już jako małe dziewczynki los naznaczył piętnem odrzucenia. Mimo że nie były sierotami, czuły się jeszcze gorzej, bo w moim odczuciu, łatwiej pogodzić się ze świadomością straty rodzica, aniżeli go mieć i czuć się niechcianym. O tym, jednak za chwilę.

Wszystko zaczęło się w na początku XX wieku, kiedy to Tekla Tracz wraz z rodziną płynie do Ameryki mając nadzieję na lepsze życie. Niestety marzenia te okazują się mieć niewiele wspólnego z rzeczywistością, z którą przyszło im się skonfrontować już na miejscu. Gdy postanawiają wyruszyć w drogę powrotną do Polski, Tekla zmuszona jest podjąć bardzo trudną decyzję o pozostawieniu córki Kasi w Ameryce. Ból rozrywa serce matki i choć ona sama tego nie wie, wybór, którego dokonała, nie będzie tylko jej osobistym dramatem, ale stanie się także momentem powstania genu „niechciejstwa”, który będzie przekazywany kolejnym pokoleniom kobiet, aż do czasów współczesności. Tak oto my czytelnicy za sprawą rewelacyjnie splecionych ze sobą wątków poznajemy bolesne i chwytające za serce perypetie z pozoru słabych kobiet, które wykazują się ogromną siłą.

Barbara, Waleria i Monika, bo to o nich mowa są swego rodzaju filarami tej opowieści. Każda z nich porzuciła swoją córkę, bo ich też kiedyś nie chciano. Ale czy naprawdę nie można było postąpić inaczej? Nie mnie to oceniać. Żadna z nas nie może być pewna jak by postąpiła, będąc na ich miejscu i mając za sobą tak trudną przeszłość. Mnie samą najmocniej poruszyły losy Wiktorii, która porzucona przez nieporadną życiowo i uzależnioną od alkoholu matkę została odepchnięta jak niechciany przedmiot, którego trzeba się pozbyć, bo brakuje już dla niego miejsca w domu. Nie znajduję żadnego usprawiedliwienia dla tego, co zrobiła jej rodzicielka. Takie osoby nie powinny się nazywać matkami. Co prawda Waleria powieliła błąd swojej matki, ale charakter tego rodzaju porzucenia był zupełnie inny i tu już mogę starać się je zrozumieć. Kobieta od zawsze musiała walczyć o lepszą przyszłość dla siebie zupełnie sama. Opiekunowie powtarzali jej, że musi się uczyć, bo tylko dzięki nauce ma szansę na lepsze życie. To siedzące w jej głowie przeświadczenie przeniosła na płaszczyznę swojej dorosłości, a potem wpajała córce. Książki, które kochała, stały się najważniejszą częścią jej codzienności i ucieczką od demonów przeszłości. Córka tymczasem potrzebowała matki tu i teraz. Jej uwagi, zainteresowania, miłości. Nie dostawała tego i tak kolejne już pokolenie tej rodziny odczuwało na sobie ciężar bycia niechcianym. Błędów przodkiń nie udaje się również uniknąć Monice. Musicie jednak wiedzieć, że te kobiety nie są jedynymi, które znalazły się w tym, chciałoby się powiedzieć zaklętym kręgu i nie tylko one ponoszą dotkliwe konsekwencje swoich czynów. Choć w przypadku każdej z kobiet ich kontekst jest zupełnie różny, ale o tym musicie już przeczytać sami. Do czego oczywiście serdecznie was zachęcam.

Przed przeszłością jednak nie da się uciekać w nieskończoność. Zawsze nadejdzie moment, kiedy trzeba będzie stawić jej czoła. Tak też dzieje się i tym razem. Za sprawą Wiktorii, kobiety mogą spotkać się wspólnie i być może przerwać to, co zniszczyło ich rodzinę. Musicie koniecznie sięgnąć po książkę i przekonać się, czy w sytuacji, kiedy przestrzeń między nimi wypełnia żal i złość skrywający się za kurtyną wieloletniego milczenia, jest to jeszcze możliwe.

„Niechciane” to bardzo wciągająca książka, która budzi w czytelniku szereg skrajnie różnych emocji. Z jednej strony porusza, z drugiej natomiast wzbudza złość i niedowierzanie. Na usta ciśnie się pytanie: Jak można tak postąpić? Uwierzcie mi, można, o czym świadczy to, co każdego dnia dzieje się wokół nas. Bo właśnie najbardziej poruszająca i dojmująca jest świadomość realizmu i ponadczasowości tej książki. Jestem przekonana, że szerokie grono osób, w których ręce ona trafi, odnajdzie w niej cząstkę siebie i utożsami się z bohaterkami. Nie muszę już chyba nic więcej pisać, aby przekonać was, że naprawdę warto spędzić z nią czas.

Z uwagi na bardzo ładny język literacki oraz przystępny styl pisania, którym posługuje się autorka, lektura płynie bardzo przyjemnie, a jednocześnie od początku do końca jesteśmy mocno zaangażowani we wszystko, o czym czytamy. Akcja powieści biegnie niespiesznie, ale dzięki temu mamy czas na refleksje i przemyślenia, do których zostaniemy skłonieni wiele razy. I co dla mnie jest niezmiernie istotne, to fakt, że jeśli będziecie zmuszeni przerwać czytanie książki, bo zwyczajnie zmusi was do tego proza życia, to nie przestaniecie o niej myśleć. Ona cały czas będzie siedziała w waszej głowie i tak pozostanie jeszcze długo po skończonej lekturze. A to jest dla mnie jeden z głównych wyznaczników dobrej książki, więc nie pozostaje wam nic innego, jak tylko niezwłocznie przeczytać „Niechciane”.

Zwykle nie przepadamy za dokonywaniem wyborów, bowiem fakt zdecydowania się na jedną z możliwych opcji oznacza, że rezygnujemy dobrowolnie z tych pozostałych. Ten koszt utraconych (potencjalnych) korzyści jest czasami tak wielki, że dopada nas paraliż decyzyjny, nie potrafimy wybrać niczego, ogarnia nas obezwładniające uczucie beznadziei i pustki w głowie. Czasami jest też tak, że samo życie zmusza nas do dokonywania niezwykle trudnych wyborów, z których żaden nie jest dla nas właściwy, a każdy wiąże się z negatywnymi konsekwencjami. Wybór ogranicza się do złego i gorszego, przy czym z naszej perspektywy trudno jest ocenić, który dla nas jest który. Co więcej, każdy dotyka również osoby z naszego otoczenia, każdy sprawia ból.

Trudno sobie wyobrazić sytuacje, w której jedną z opcji wyboru jest oddanie własnego dziecka, porzucenie go. A jednak zdarzają się takie wybory i – w danym momencie – wydają się być one najlepszymi dla dziecka. Dopiero z perspektywy czasu okazuje się, że żadna decyzja powodująca rozłąkę rodziny, nie jest dobra i przychodzi nam płacić sowicie za taki wybór. Jednak Tekla, która pozostawiała swoją córkę w Ameryce była przekonana, że podejmuje najlepszą z możliwych decyzji. Kasia była chora, nie zostałaby wpuszczona na pokład statku, a cała rodzina miała już wykupione bilety powrotne do domu. Amerykański sen dla rodziny Traczów okazał się koszmarem, i pomyśleć, że kiedy pod koniec 1945 roku Tekla płynęła wraz z mężem Leonem i córkami: Kasią, Basią i Wiesią za ocean, do rodziny, była pełna nadziei. Niestety kryzys gospodarczy, brak pracy i jakichkolwiek perspektyw sprawiły, że postanowili wrócić, by cierpieć biedę, ale we własnym kraju. Kasia została u rodziny, która przez długie lata zatajała przed nią prawdę o porzuceniu. Zadomowiła się jednak tam, tam też znalazła męża.

Pomyśleć, że decyzja Tekli wywarła tak wielki wpływ na dalsze losy rodziny. Swoje dziecko porzuca również Baśka, siostra Kasi. Ulę wysyła do ciotki do Ameryki, natomiast Walerię – do domu dziecka, gdzie ta przez lata boryka się z uczuciem odrzucenia, a także bolesnymi wspomnieniami przemocy seksualnej. Znajduje ukojenie w książkach, które otaczają ją całe życie, bowiem praca w bibliotece wydaje się dla niej najbardziej odpowiednią. Wycofany mąż, który – zdaniem swoich rodziców – popełnia mezalians, żeniąc się z dziewczyną z patologicznej rodziny i z bidula, doskonale pasuje do Walerii. Z tego związku rodzi się jedna córka, Monika, która z upływem lat przemienia się w ambitną i przedsiębiorczą kobietę, skoncentrowaną wyłącznie na karierze. Do tego stopnia, że nie zauważa, co dzieje się z jej córką, Julką.

Ostatecznie Julka jest kolejną kobietą w rodzinie, która porzuca swoje dziecko. Hanka wychowuje się z despotyczną i wiecznie nieobecną babką Moniką, choć to Waleria jest dla niej niczym prawdziwa babcia, a nawet matka. Dopiero śmierć prababki sprawia, że nawiązuje kontakt z Julką, a także ze swoją młodszą siostrą, Rozalią…

Losy tych kobiet, które na pewnym etapie swojego życia zmuszone były podjąć dramatyczne decyzje, poznajemy dzięki wzruszającej i wstrząsającej chwilami książce pt. „Niechciane”. Opublikowana nakładem Wydawnictwa Replika powieść autorstwa Iwony Żytkowiak, wypełniona jest skomplikowanymi losami rodziny, która ma wiele historii do opowiedzenia, wiele też sekretów i zwrotnych momentów w życiu poszczególnych członków, mających wpływ na losy kolejnych pokoleń. Piękny język książki, plastyczne opisy i żywe dialogi sprawiają, że zauroczeni nie możemy się od lektury oderwać. Pokochają ją nie tylko osoby ceniące sobie powieści obyczajowe, ale i wszyscy zafascynowani słowem. U Żytkowiak te słowa brzmią bowiem niemal poetycko, w zależności od sytuacji otulając nas swoją delikatnością, to znów porażając brutalnością. W efekcie scalamy się z opowiadaną historią, żyjemy nią i życiem bohaterek opowieści. Książki, która długo jeszcze zostaje w naszych sercach…

„W tej rodzinie wciąż ktoś kogoś porzucał, nie tłumaczył, nie słuchał. Odchodził zostawiając ból i pustkę."

Historia kobiet z rodziny Traczów. Przenosimy się do początku XX wieku, Tekla Tracz razem z rodziną wyrusza do Ameryki w poszukiwaniu lepszego życia. Niestety nie wszystko jest takie jak sobie wyobrażała. Postanawia wrócić do Polski, podejmuje trudną decyzję i pod opieką ciotki zostawia swoją chorą córkę, ta mogłaby nie przeżyć trudów podróży. Kolejne kobiety z tego rodu: Barbara, Waleria, Monika, Julka i Hanka postępują bardzo podobnie, porzucają swoje córki, a te powielają postępowanie matek. Podejmują decyzje i popełniają błędy, od których nie ma już odwrotu, a które niosą ból, niemoc. Czyżby miały w sobie gen „niechciejstwa”?

Tym kobietom przyszło się mierzyć z samotnością, odrzuceniem, brakiem miłości, szacunku, z codziennością, która często je przerastała. Nie poczułam większej sympatii do żadnej z nich, nie potrafiłam zrozumieć, chwilami, aż się we mnie wrzało. Z niemocy i bezradności. Czy jednak są winne braku uczuć?

Autorka porusza bardzo trudne i skomplikowane tematy. Tutaj nie ma mowy o szczęśliwych rodzinach, poczuciu bezpieczeństwa, bezwarunkowej miłości matki do córki. Brakuje szczerych rozmów, które potrafią zrozumieć, wyjaśniają, zbliżają, pozwalają poczuć więź.

Mądra, wnikliwa, trudna, chwilami bardzo bolesna opowieść. Przyniosła mi całą gamę skrajnych emocji, łzy, chwile wzruszenia, smutek, radość, poczucie bezradności. Powieść zmusza do refleksji, nie da się przejść obok niej obojętnie. Wyraźnie czujemy, że tutaj nie może być dobrego zakończenia. W całość umiejętnie wpleciona prawda historyczna, która idealnie współgra z obyczajowością. Z całego serca polecam, czytajcie, bo warto! Tatiasza i jej książki :)

" W tej rodzinie wciąż ktoś kogoś porzucał, nie tłumaczył, nie słuchał. Odchodził zostawiając ból i pustkę."

Dziś przychodzę do Was z recenzją, bardzo poruszającej, bardzo życiowej, książki przepełnionej historiami, które skłaniają do refleksji, zastanowienia się nad życiem i nad tym co jest ważne. Mowa o książce Iwony Żytkowiak pt. Niechciane.

Czy istnieje coś takiego jak gen "niechciejstwa"? Na kartach powieści wielokrotnie przekonamy się, że tak. Jest to rozciągnięta w czasie historia kobiet z rodziny Traczów, która rozpoczyna się w pierwszych latach XX wieku, gdy Tekla Tracz, która wyjechała z rodziną za lepszym życiem do USA a jednak zawiodła się i gdy chce wrócić do Polski, to musi tam pod opieką ciotki pozostawić swoją chorą córkę, która podróży by nie przeżyła. Jednak do końca życia nie może się z tym pogodzić. Następnie Barbara, która popada w nałóg alkoholowy, musi zostawić swoją córkę Walerię w domu dziecka, tam dziewczyna przechodzi piekło. Waleria wychodzi za mąż i rodzi córkę Monikę, której nie potrafi obdarzyć uczuciami. Monika wyrasta na wyrachowaną zimną osobę i mimo, że również ma córkę Julię to także uczuć do niej nie żywi żadnych a miłość zastępuje pieniędzmi..A gdy Julia zachodzi w niechcianą ciążę i rodzi córkę, zostawia ją Monice i wyjeżdża do Stanów... Zarówno Waleria, jak i Monika zaczynają widzieć jaki popełniły błąd swoim niekochaniem, swoją obojętnością, swoim brakiem uczuć ... Czy uda się uchronić córkę Julii- Hannę przed tym fatum, które ciąży na rodzinie? Czy Julia, która po latach wraca do Polski z drugą kochaną i chcianą córką Rozalią będzie w stanie pokochać też Hannę i czy ta jej wybaczy?

Pięknie ukazane to jak jedna sytuacja (historia Tekli) , może wpłynąć na życie wielu pokoleń. I jak kobiety w tej rodzinie mimo, że silne, to płacą jedną z najwyższych cen za swoje błędy z przeszłości. Książka bardzo mądra, która pod piękną okładką, porusza bardzo ciężkie tematy. Moje serce ukradła. I powinna ją przeczytać każda kobieta ❤️