Kontrowersyjna, dotykająca w ogromnym stopniu kwestii związanych z seksualnością, ale i z samym seksem.
Z obsesją i dwojgiem ludzi, pomiędzy którymi największą wątpliwość budzi nie tyle spora różnica wieku, co sam fakt, że kochanką staje się dwunastoletnia dziewczynka. Lolita, bo o niej mowa, to najgłośniejsza powieść Nabokova, uznanego za jednego z najwybitniejszych pisarzy XX wieku.
Powieść, która doczekała się tłumaczenia na kilkadziesiąt języków, a na rynku czytelniczym zagościła w momencie, gdy atmosfera przesycona była kontrowersjami i protestami. Autora w tamtych czasach posądzano o pedofilię i pornografię.
Historia 12-letniej Dolores i czterdziestoletniego mężczyzny stała się jednak przyczynkiem do powstania filmu. W 1962 roku po raz pierwszy zekranizował ją Stanley Kubrick, z kolei w 1997 Adrian Lyne postawił kropkę nad i, po raz drugi racząc czytelników filmową historią Lolity. Dziś jest to nie zwyczajna pozycja książkowa, a powieść uznana za jedno z arcydzieł literatury światowej.
O autorze
Vladimir Nabokov (1899 - 1977), wybitny pisarz rosyjski i amerykański. Urodzony w Petersburgu, stał się prawdziwym obywatelem świata - od 1919 roku przebywał na emigracji. Oprócz powieści jego dorobek obejmuje także poezję, rozprawy krytyczne, przekłady dzieł literackich. Jest autorem m.in. takich utworów jak: "Lolita, "Pnin, "Prawdziwe życie Sebastiana Knighta", "Maszeńka", "Zaproszenie na egzekucję", "Rozpacz", "Dar", "Król, dama, walet", "Ada".
W jakim stylu literackim została napisana powieść "Lolita" Vladimira Nabokova?
"Lolita" jest arcydziełem prozy stylizowanej, charakteryzującym się niezwykle bogatym, poetyckim językiem oraz skomplikowaną grą słów. Autor stosuje liczne aluzje literackie i wyrafunowane metafory, które wymagają od czytelnika dużego skupienia podczas lektury. Narracja prowadzona z perspektywy głównego bohatera jest pełna ironii oraz błyskotliwych obserwacji społecznych dotyczących ówczesnej Ameryki. To pozycja obowiązkowa dla osób ceniących najwyższej próby kunszt lingwistyczny i wielowarstwową strukturę tekstu literackiego.
Dla jakiej grupy czytelników ta książka nie będzie odpowiednim wyborem?
Książka ta nie jest odpowiednia dla osób poszukujących lekkiej, niezobowiązującej lektury o charakterze erotycznym lub typowego romansu. Ze względu na trudną tematykę moralną oraz skomplikowaną konstrukcję psychologiczną postaci, może ona wywoływać silny dyskomfort u czytelników wrażliwych na tematykę krzywdy nieletnich. Utwór ten wymaga dużej dojrzałości emocjonalnej i krytycznego podejścia do niewiarygodnego narratora, jakim jest Humbert Humbert. Osoby preferujące prostą, linearną fabułę bez głębokich analiz psychologicznych mogą poczuć się przytłoczone formą tego dzieła.
Jaki klimat dominuje w tym utworze literackim?
W powieści dominuje atmosfera gęstego napięcia psychologicznego połączona z melancholijnym obrazem podróży przez amerykańskie przedmieścia. Czytelnik styka się z obsesją, która jest przedstawiona w sposób niemal hipnotyzujący, co tworzy unikalny kontrast między pięknem frazy a mrokiem opisywanych czynów. Nabokov mistrzowsko oddaje detale podróży przez przydrożne motele, budując sugestywną scenografię dla dramatu bohaterów. Całość przesycona jest tragizmem, ale również gorzką satyrą na ówczesne obyczaje i rodzącą się kulturę masową.
Czy do pełnego zrozumienia treści konieczna jest znajomość innych dzieł autora?
Lektura tego dzieła nie wymaga wcześniejszej znajomości bibliografii Nabokova, choć jest ono uznawane za najważniejsze osiągnięcie w jego dorobku. Powieść stanowi autonomiczną całość, która w pełni prezentuje unikalną estetykę i wyrafinowaną filozofię twórczą pisarza. Warto jednak przygotować się na liczne nawiązania do klasyki literatury światowej, które znacząco wzbogacają odbiór tekstu przez erudycyjne smaczki. Samodzielne odkrywanie ukrytych znaczeń i gier z czytelnikiem dostarcza ogromnej satysfakcji bez względu na stopień znajomości pozostałych książek autora.
Na co warto zwrócić uwagę przed rozpoczęciem lektury tej klasyki literatury?
Kluczowym elementem jest uświadomienie sobie, że narrator prowadzi z czytelnikiem wyrafinowaną i często nieuczciwą grę manipulacyjną. Piękno języka służy tu często do maskowania odrażających zachowań, co stanowi celowy zabieg artystyczny mający wystawić na próbę kompas moralny odbiorcy. Przed zakupem warto wiedzieć, że nie jest to powieść sensacyjna, lecz bardzo głębokie studium obsesji oraz upadku człowieka. Skupienie się na warstwie estetycznej pozwala w pełni docenić kunszt autora, podczas gdy rzetelna analiza etyczna ukazuje prawdziwy tragizm przedstawionej historii.
