Najsłynniejsza książka w dorobku Stephena Hawkinga. Historia wszechświata i rządzących nim praw od wielkiego wybuchu aż po ostateczny koniec.
Fizyka wielu z nas kojarzy się z nudą i mozolnym ślęczeniem nad niezrozumiałymi wzorami. Przez lata bezskutecznie zakuwamy newtonowskie regułki o prawach dynamiki, uczymy się, czym jest prędkość, a czym energia i w gruncie rzeczy niewiele z tego wynika. Świat jak był niezrozumiałym, takim pozostaje, przynajmniej jeśli chodzi o fizyczne prawa nim rządzące.
A wszystko to z dwóch powodów. Po pierwsze fizyka w szkołach nauczana jest w sposób oderwany od rzeczywistości i pozbawiony prawdziwej pasji. Po drugie zaś nie wychodzi zazwyczaj poza ramy tego, co Izaak Newton wypracował kilkaset lat temu. Newton, co warto zauważyć, był rzecz jasna wielkim uczonym, profesorem katedry fizyki na Uniwersytecie Cambridge. Jednak katedrę tę, zwaną katedrą Lucasa, od 1979 do 2009 roku obejmował kto inny, a mianowicie najsłynniejszy chyba współczesny astrofizyk, Stephen Hawking.
Hawking, mimo spowodowanego stwardnieniem zanikowym bocznym paraliżu większości ciała, potrafi mówić o fizyce w sposób jasny, prosty i pełen pasji. Dowodem na to jest choćby ta oto książka, która od momentu pierwszego wydania, a więc od roku 1988, jest jednym z największych bestsellerów literatury popularnonaukowej. "Krótka historia czasu” to zdumiewająca podróż od narodzin naszego wszechświata (tzw. Wielki Wybuch) aż po jego zagładę, do której na szczęście sporo czasu nam jeszcze zostało. W trakcie tego pasjonującego wykładu Hawking w sposób przejrzysty i w pełni zrozumiały nawet dla laika wyjaśnia, na czym polegają najważniejsze dokonania fizyki teoretycznej. Siłą rzeczy i tradycji sporo miejsca poświęca Newtonowi. Świadom jest jednak tego, że jego poglądy nie pozwalają wyjaśnić wszystkich zachodzących we wszechświecie zjawisk. Dlatego też, aby mieć o tym jako takie pojęcie, trzeba zgłębić nieco zarówno teorię względności Einsteina, jak i teorię kwantową czy teorię strun.
Jak mocno teoria związana jest z praktycznymi dokonaniami nauki świadczyć może fakt, że to właśnie Stephen Hawking dowiódł, że w kosmosie istnieć muszą tzw. czarne dziury zanim jeszcze którakolwiek z nich została dostrzeżona. Legenda głosi, że wygrał dzięki temu zakład, którego stawką była roczna prenumerata erotycznego pisma. Jest zapalonym głosicielem prawdy o świecie, jego naturze i rządzących nim prawach. Dowodzi tego także i w innych książkach pisanych wraz z Leonardem Modinowem. Są nimi między innymi "Wielki projekt” i "Jeszcze krótsza historia czasu”.
Czy lektura "Krótka historia czasu" wymaga zaawansowanej wiedzy z zakresu fizyki lub matematyki?
Nie, książka została napisana z myślą o laikach i nie wymaga specjalistycznego wykształcenia naukowego. Stephen Hawking unika skomplikowanych wzorów matematycznych, stosując zamiast nich przystępne analogie i opisy zjawisk fizycznych. Autor prowadzi czytelnika przez trudne zagadnienia kosmologii w sposób zrozumiały dla każdego entuzjasty nauki. To idealna pozycja dla osób, które chcą zrozumieć podstawy funkcjonowania wszechświata bez zagłębiania się w akademickie detale.
Jakie konkretne zagadnienia naukowe porusza Stephen Hawking w tej publikacji?
Książka koncentruje się na fundamentalnych pytaniach o początek wszechświata, naturę czasu oraz strukturę czarnych dziur. Autor wyjaśnia teorię wielkiego wybuchu, mechanikę kwantową oraz ogólną teorię względności Einsteina. Czytelnicy znajdą tu również rozważania na temat strzał czasu oraz poszukiwań jednolitej teorii pola łączącej wszystkie siły natury. Treść stanowi kompleksowy przegląd współczesnej wiedzy o kosmosie podany w skondensowanej formie.
Czy w książce znajduje się wiele skomplikowanych wzorów matematycznych?
W całej publikacji pojawia się tylko jeden wzór matematyczny, którym jest słynne równanie Einsteina E=mc?. Stephen Hawking świadomie zrezygnował z formalizmu matematycznego, aby uczynić treść jak najbardziej przystępną dla szerokiego grona odbiorców. Zamiast obliczeń, autor posługuje się obrazowymi przykładami i logicznym wywodem, co ułatwia śledzenie toku myślowego. Dzięki temu lektura skupia się na koncepcjach ideowych, a nie na technicznych aspektach fizyki teoretycznej.
Dla kogo książka "Krótka historia czasu" może okazać się zbyt trudna lub nieodpowiednia?
Publikacja ta nie jest polecana osobom poszukującym rygorystycznego podręcznika akademickiego z pełnym aparatem matematycznym. Mimo przystępnego języka, niektóre koncepcje dotyczące mechaniki kwantowej czy czasoprzestrzeni wymagają od czytelnika dużego skupienia i abstrakcyjnego myślenia. Osoby oczekujące lekkiej literatury beletrystycznej mogą poczuć się przytłoczone ilością faktów naukowych prezentowanych na każdej stronie. Jest to pozycja wymagająca intelektualnego zaangażowania, a nie szybka lektura do poduszki.
Czy treść książki jest nadal aktualna w obliczu najnowszych odkryć w astronomii?
Książka przedstawia solidne fundamenty współczesnej kosmologii, które pozostają kluczowe dla zrozumienia dzisiejszej nauki. Choć od pierwszego wydania technologia obserwacyjna poczyniła postępy, główne teorie opisane przez Hawkinga stanowią bazę dla obecnych badań nad wszechświatem. Autor w przejrzysty sposób tłumaczy ewolucję myśli naukowej, co pozwala czytelnikowi zrozumieć kontekst nowszych odkryć. Lektura ta pozostaje niezbędnym punktem wyjścia dla każdego, kto interesuje się historią i przyszłością kosmosu.
