Cieplarnia

"Cieplarnia" to bardzo specyficzna książka, w której jest sporo absurdu i surrealizmu, lecz jednocześnie wyobraźnia autora przy kreowaniu tej wizji zdecydowanie urzeka!

W tej powieści świat się zatrzymał, ludzka cywilizacją skarlała, planetę opanowały różne rośliny, owady czy inne stworzenia, jest niegościnnym i rządzącym się swoimi prawami miejscem.

Ludzie przetrwali w małych grupach, lecz zmienili się, zmutowali, powstały różne plemiona i klany, żyjące raczej w izolacji.

Losy Grena, głównego bohatera, choć tak nieprawdopodobne, to jednak zaciekawiły mnie i z uwagą śledziłam jego drogę oraz wydarzenia czy niebezpieczeństwa jakie napotykał.

Autor szczegółowo opisuje wymyślone przez siebie gatunki roślin lub zwierząt i choć przemyślał to w intrygujący sposób, to jednak mnogość tych tworów potrafi zalać czytelnika i wielokrotnie czułam się przytłoczona opisywanymi rewelacjami.

Książka jest bardzo klimatyczna, duszna, niepokojąca, pełna niebezpieczeństw i walki o przetrwanie. Bardzo podobała mi się koncepcja inteligentnego grzyba, która od początku budziła we mnie swego rodzaju niepokój 😅

Czuć, że powieść ma już swoje lata, przeszło 60, nie czytało mi się jej tak samo jak młodsze pozycje, czuć że to retro sci-fi/fantasy, lecz wyobraźnia i pomysły autora zrobiły na mnie spore wrażenie, a w swoich czasach z pewnością mogły zafascynować czytelników.

To była jedna z dziwniejszych książek, jakie miałam okazję przeczytać...

Daleką przyszłość, w której Ziemia się zatrzymała, a promieniowanie kosmiczne sprawiło, że ludzkość cofnęła się w rozwoju. Na świecie zapanowały rośliny, które prawie całkowicie wyeliminowały zwierzęta.

Człowiek narażony jest na pożarcie lub wchłonięcie w każdej chwili przez żarłoczne owady czy rośliny, także te, które bardziej przypominają już dawne zwierzęta niż roślinki w doniczkach.

Jest to wizja niepokojąca, ale ciekawa. Śledzenie wędrówki głównego bohatera pozwala nam poznać ten niesamowity świat.

W powieści brakowało mi trochę celu, do którego zmierzał bohater, jednak tu wędrówka sama w sobie jest tym celem. A końcówka daje nam do myślenia nad własnym życiem i jego celem 😏

Nie jestem pewna komu mogę tę książkę polecić. Na pewno wszyscy botanicy i wielbiciele oraz znawcy roślin mogą być zachwyceni tym, w jaki sposób opisana została tam roślinność 😏

Książkę czyta się też w miarę szybko, jest nawet wątek humorystyczny w postaci pewnych hybryd ludzi...

Chyba każdy musi sam stwierdzić, czy to książka dla niego.

"Cisza panowała niemal wszędzie... zbudowana z milionów nałożonych na siebie lat, cichnąca coraz bardziej, w miarę jak słońce słało z góry coraz więcej energii w początkowych stadiach swego obumierania."

Rewelacyjnie wnika się w uniwersum przedstawione przez Briana Aldissa, podoba się wymykający się wszelkim zaszufladkowaniom pomysł na fabułę, wyjątkowo oryginalny i mistrzowsko zobrazowany. Książka zapewnia mocne wrażenia czytelnicze, sprawia, że pojawia się mnóstwo refleksji o otaczającym świecie, cechach gatunku ludzkiego, zanikaniu cywilizacji, ale również o nieustannym cyklu życia i śmierci, narodzinach i przemijaniu, odniesieniach do istnienia na jednej planecie i egzystencji w kosmosie. Znajdujemy mnóstwo twórczego materiału, przez który chce się przebijać myślami, poznawać emocjami, z kilku perspektyw odnosić do tego, co niewiadome i niezdefiniowane, nieuchwytne i niejednoznaczne.

Daleka przyszłość zaskakuje zieloną barwą i brzmieniem walki o przetrwanie. Człowieka nie ma już na Ziemi, staje się wyjątkowo rzadkim okazem wegetacji, nawet nie współistnienia. Nie ma mowy o ekonomii, polityce, społeczeństwie, trzeba skupiać się jedynie na przeżyciu, a to wydaje się skazane na niepowodzenie. Do nadrzędnego i niepodzielnego głosu dochodzą roślinne formy życia, śmiało zagarniające każdy skrawek planety, wyspecjalizowane w zabijaniu i unicestwieniu, pozwalające na ograniczone istnienie gatunkom zwierząt, z których czerpią korzyść. Ziemia przywiązana do Księżyca, nagrzana jak nigdy wcześniej promieniami Słońca, zaś Księżyc skolonizowany przez trawersy. Nici pajęczyny łączą echa starej przeszłości i nowe formy bytu.

Symboliczne wycofanie się człowieka na drzewo, odwołanie do jego powstania jako gatunku. Nie ma już mowy o żadnej inteligencji, na zawsze utracono wysoką zdolność rozumienia, uczenia się i posiłkowania pozyskaną wiedzą. Znaczące zawężenie widzenia świata, koncentracja jedynie na najbliższym otoczeniu, włączenie pierwotnych instynktów. Ciekawie jest spoglądać na jednostki ludzkie, które gubią się w plątaninie wiecznie głodnych wrogów, małe grupki połączone jedynie węzłem wzajemnych korzyści opartych na prymitywnych wartościach, ale również podziwiać, jak doskonale rozwinęły się zielone organizmy, do jakich zadziwiających postaci wyewoluowały, jak podporządkowały wszystko to, co pretenduje do życia na planecie. Dżungla nie zna litości.

Nie spodziewałam się, że będzie to tak ciekawa książka, szybko dałam się złapać jej urokowi, odpowiadał florystyczny klimat, atrakcyjne prowadzenie narracji i wyjątkowo frapujące wizje. Szkic powieści powstał sześćdziesiąt lat temu, a ona nie zestarzała się, nie pokrywała patyną. Efekt skoncentrowania na wyobrażeniach wybiegających poza to, co współczesne, przewidywalne i spodziewane. Ziemia wyswobadza się z ludzkiego panowania, zapomina o ambicjach i aspiracjach człowieka, wymazuje go z pamięci, stwarza miejsce na konsekutywne egzystencje, jednocześnie sama zbliża się nieuchronnie ku końcowi.

B[Adres usunięty]

Cykl „Wehikuł czasu" sprawił, że poznałam kilka naprawdę ciekawych książek sci-fi. Postanowiłam, że będę zaznajamiać się w ciemno z każdą pozycją wydaną w tym cyklu. Tym razem sięgnęłam po kolejną książkę pana Aldissa. Kilka miesięcy temu przeczytałam jego książkę „Non stop" i byłam bardzo ciekawa tego kolejnego spotkania. Z wielką ciekawością zabrałam się za czytanie.

Nie mogę napisać, że książka „Cieplarnia" już od pierwszych stron mnie zachwyciła. Nie mogę też napisać, że od początku nie mogłam się oderwać od tej historii, gdyż tak nie było. Mój początek z tą książką był ciężki. Bardzo szybko pogubiłam się w postaciach i wydarzeniach. Nie do końca wiedziałam o czym czytam. Dopiero jak minęło kilkadziesiąt stron książki to zaczęłam rozumieć, co się dzieje i mogłam z pewnym zaciekawieniem śledzić bieg wydarzeń. Muszę też przyznać, że z niechęcią wracałam do tej książki. Nie przeczytałam jej na raz. Robiłam kilka prób i z małą chęcią brałam ją do ręki. Jak się zastanowiłam, dlaczego tak się działo to doszłam do wniosku, że tu nie chodziło o nieciekawą historię, bo w pewnym momencie zaczęła mnie ona nawet interesować. Tylko przyczyną tej niechęci było to, że książka wywarła negatywne pierwsze wrażenie, o którym cały czas pamiętałam.

Książka „Cieplarnia" to nie jest idealna pozycja. Ma swoje wady i niestety zostawiło po sobie negatywne pierwsze wrażenie, które odbiło się na ogólnej ocenie opisanej historii. Żałuję, że nie spędziłam wraz z tą pozycją tak przyjemnych chwil, jakie spędzałam z innymi z serii „Wehikuł czasu". Myślę, że spróbuję też kiedyś sięgnąć po inną książkę pana Aldissa, żeby sprawdzić, czy ma też inne fajne pomysły na historie, które mają lepsze początki. Teraz jednak, czekam na kolejną książkę należącą do cyklu „Wehikuł czasu".

"Rządy roślin"

W młodości Brian W. Aldiss jako żołnierz był w Birmie i na Sumatrze, gdzie zetknął się z dżunglą. Przebywając tam zafascynował go widziany pewnego dnia figowiec bengalski, który rozrastał się do niewyobrażalnych rozmiarów w każdą stronę. Figowiec ten w dużej mierze przyczynił się do napisania powieści "Cieplarnia", w której to rośliny, a nie ludzie lub zwierzęta rządzą tym światem. Pomysł ten, jakkolwiek oryginalny i ciekawy, budził we mnie małe wątpliwości, że powieść z władczymi roślinami może być jednak bardziej kiczowata i absurdalna niż wartościowa pod jakimkolwiek względem. Okazała się jednak bardziej ambitna i o głębszych przemyśleniach niż mogłem sądzić. Ale wartość tej nagrodzonej nagrodą Hugo historii najpewniej zostanie doceniona przez mniejsze grono wytrawnych czytelników.

Akcja powieści dzieje się w dalekiej przyszłości naszej planety. Słońce zaczęło umierać i pojawiło się promieniowanie wywołujące dziwną chorobę, która dotknęła i zdziesiątkowała ludzkość. Ziemię zaczął pokrywać ogromnych rozmiarów figowiec i teraz przypomina ona jedną wielką dżunglę, w której to nie człowiek i nie zwierzęta rządzą światem. Rządy objęły rośliny. Zmutowane, agresywne, dziwaczne i ogromne. Tylko nieliczne zwierzęta przetrwały. I zdegenerowany człowiek, który bardziej je przypomina tocząc codziennie walkę o przetrwanie z roślinnością w niezmierzonej dżungli. Czy uda mu się ją przetrwać?

Aldiss bez wątpienia uwielbiał tworzyć wizjonerskie obrazy przyszłości. Pokazał to już w debiutanckim "Non stop". Udowodnił w "Cieplarni" i kilku innych. Jednakże nie ma w tym schematyzmu, bo obie te powieści znacznie się różnią. W debiutanckiej książce dżungla mieści się w gigantycznym statku kosmicznym i człowiek stara się zrozumieć zasady rządzące tym światem. Natomiast w "Cieplarni" dżungla jest na naszej planecie, a człowiek skupia się niemal wyłącznie na przetrwaniu. Niemniej jednak czytelnik jako obserwator odkrywa cykl życia bohaterów tej książki i naturę ich świata, a dzięki inteligentnemu grzybowi, który w pewnym momencie tej historii wiąże się z jedną z postaci, poznaje także ludzką ewolucję - od dawien lat do aktualnej powieściowej rzeczywistości.

Książka ta jest bardzo specyficzna i ciekawa, chociaż momentami dość dziwaczna. Pełno tu różnych dziwacznych roślin z jeszcze dziwniejszym nazewnictwem. Paryperze, pszczelce, jagodobije, mrówce. Przypominające pająki mocarmity, które swoją pajęczyną oplotły Księżyc. Gigantyczne selery czy pietruszki. Jest tego całkiem sporo. Różne kształty, różne wyglądy, niektóre latające, niektóre gryzące. Bogactwo dość obszerne i z przyjemnością się odkrywa ten świat wymyślony przez autora, który znacznie umniejszył i zmienił rolę człowieka. Skarlali, szybko się starzeją i szybko umierają. Z racji niewielkiej ilości mężczyzn to kobiety pełnią większą rolę w życiu społecznym zdobywając pożywienie czy walcząc. Mężczyźni są traktowani głównie jako jednostki rozpłodowe, żeby gatunek ludzki przetrwał. Niewielka jest obawa przed śmiercią, bo nadchodzi ona i tak dla wielu zbyt szybko, często umierają jeszcze jako dzieci. Przyświeca tutaj głównie myśl, że 'coś wyrasta, umiera i ginie', a w ich miejsce pojawia się zaraz nowe, więc nikt się śmiercią nie przejmuje, tylko stara żyć i przetrwać dalej.

"Cieplarnia" to fantastyka inteligentna, nietuzinkowa i wizjonerska. Momentami dziwaczna, momentami poetycka. Może być odebrana jako przyjemna forma rozrywki. Ale docenią ją też osoby, które szukają bardziej wymagających pozycji fantasy i science fiction. To ambitna i wartościowa proza, która przedstawia niepokojącą wizję przyszłości opartą na niezwykłej wyobraźni autora. Udowadnia, że ciągle w fantastyce są książki, które mogą zaskakiwać czymś nowym, oryginalnym i ciekawym. Polecam.

Recenzja z bloga: Świat Bibliofila.