Dwunastu cesarzy. Przedstawienia władzy od starożytności do czasów nowożytnych

Mary Beard jest jedną z tych autorek, po którą miłośnicy historii mogą sięgać w ciemno i mieć gwarancję najwyższej jakości. Tak samo jest właśnie z tą publikacją, która odkrywa przed czytelnikami tajniki starożytnego świata w sposób błyskotliwy i pełen erudycji. Jeśli ktoś interesuje się właśnie tą epoką, to będzie zachwycony, mogąc poznać jeszcze więcej ciekawostek historycznych. Całość jest, jak zwykle w przypadku autorki, napisana w ciekawy sposób:)

Kolejna bardzo dobra książka świetnej badaczki Mary Beard.

Książka jest współczesnym uzupełnieniem antycznych Żywotów cezarów autorstwa niezrównanego Swetoniusza. Z tym, że Beard dodała wiele nowych, póżniejszych od Swetoniusza odkryć, wyników badań, ciekawostek.

Uzupełniła całość o historię sztuki, szeroko wchodzącą w całość politykę, geopolitykę, a nawet (wg. mnie) także elementy psychologii, analizy poszczególnych zachowań i ich następstw. Dużo tego i Dwunastu cesarzy bez wątpienia robi wrażenie.

Rzym, antyczne państwo, otacza nas cały czas. Nawet jeżeli nie jest to obecność dosłowna, to mamy na co dzień do czynienia z tym, co Rzymianie wynaleźli lub ewentualnie ulepszyli.

Od razu nasuwa się pytanie, kto, jak i dlaczego tak, a nie inaczej rządził Rzymem? Jak wyglądała antyczna władza? Co na nią wpływało? Jak my dzisiaj 2 tysiące lat póżniej reagujemy na antyczny Rzym, co widzimy w rzymskich reliktach? Te i wiele innych pytań nasuwają się nam w trakcie lektury.

Beard stara się znaleźć na nie odpowiedż. Czy jej się to uda? Sami się o tym przekonajcie.

Mnóstwo pytań, jeszcze więcej odpowiedzi, spora porcja często zaskakujących odpowiedzi. Zaznaczam, nie z każdą tezą autorki należy się zgodzić, nie z każdą można. Nie jest to książka dla biernych przyswajaczy wiedzy. To pozycja dla ciekawych, szukających stawiających veto, mających swoje zdanie. Beard na to wszystko pozwala, a wręcz namawia do myślenia, analiz, dyskusji.

Całość uporządkowana, solidnie opracowana, bardzo ciekawie zaserwowana i niesamowicie fascynująca. Wierzcie mi, od lektury trudno się oderwać. Świat antyczny jest o wiele bardziej fascynujący niż najlepszy thriller czy kryminał. Nie bez kozery studiowałam archeologię klasyczną.

Autorka zręcznie prowadzi nas przez ponad 2 tysiące lat. Jej książka to zaproszenie do świata, który nadal, mimo upływu wieków, jest obok nas, wywiera na nas wpływ, nie daje o sobie zapomnieć. Rzymscy cesarze nadal nam towarzyszą, ba, będą towarzyszyć zawsze. Nie wierzycie?! Przekonajcie się w trakcie lektury tej niezwykłej książki. Polecam. Naprawdę warto.

„Cofnijmy się o dwa tysiące lat do cesarskich wizerunków ze starożytnego świata, które są punktem wyjścia dla tylu późniejszych kopii, wersji, imitacji i przeróbek.”

Znakomicie odnalazłam się w książce, spodziewałam się czegoś nieco innego, ale to, co otrzymałam, okazało się jeszcze lepsze. Nastawiłam się na powtórkę wiedzy ze starożytnej rzymskiej historii, a już po przeczytaniu pierwszych stron zorientowałam się, że nie tylko to pragnienie zostanie zaspokojone, ale również fantastyczne uwikłanie w kulturę, sztukę, literaturę, rzeźbę, malarstwo, media, numizmatykę i wiele innych obszarów ludzkiej kreatywności. Mary Beard szczegółowo przyglądała się trwającej nieustannie fascynacji starożytnymi cesarzami i imponującą rozmaitością ich portretów. Antyczne historie zawsze pobudzały wyobraźnię, przyciągały uwagę, wyzwalały pragnienia posiadania przedmiotów, w których przez stulecia wybrzmiewały ich echa, dzieje i klimat. Rzymskie dziedzictwo ukształtowało cywilizację i nadal inspiruje współczesnych, wciąż okazuje się warte pielęgnowania w pamięci. Wiele elementów imperialnej tradycji na trwałe zespoliło się z szeroko rozumianą kulturą, stało się jej integralną częścią, na stałe weszło do codzienności. Autorka znakomicie prowadziła po życiorysach rzymskich władców w oczach artystów, od starożytności po współczesność. "Dwunastu cesarzy" to wyjątkowa wciągająca i nieco inna niż zazwyczaj perspektywa znajomości z historią i sztuką. 

Dwunastu cesarzy jako trzon, pozostali jako uzupełnienie, opanowali masową i naukową wyobraźnię. Mary Beard przedstawiła dlaczego i jak wyrażało się zainteresowanie nimi. Bardzo ciekawym aspektem, do wielokrotnego poznawania i studiowania, okazały się narosłe z biegiem pokoleń wszelkie fantazje w interpretacjach, niejasne powiązania, osobliwe wyjaśnienia, błędne identyfikacje, osobliwe przekłamania, niewłaściwe przypisania, zamienione tożsamości, wyimaginowane nawiązania, nietrafne wnioski, źle odczytane teksty. Wiele opinii nosiło, a wręcz jeszcze cechuje się, pobożnymi życzeniami, pomijaniem faktów, kontrowersyjnymi założeniami, brakiem powiązań z historycznym pierwowzorem, zniekształconym znaczeniem, narastającą hybrydowością. Publikacja napisana w przyjaznym stylu, łatwo było się w nią zagłębiać, śledzić przytaczane przykłady, ciekawostki, anegdoty. Przyciągały świadectwa fałszerstw, podróbek falsyfikatów, pastiszy i niepożądanych implikacji, czy polityczne i religijne kontrowersje w sztuce, w tym nowożytnej. Znakomite podejście do rozmów o starożytnej historii, a w zasadzie o jej formowaniu i konfigurowaniu, a nawet przypasowywaniu i naciąganiu na przestrzeni wieków. Warto podkreślić bogatą oprawę graficzną książki, imponującą bibliografię, warte zgłębienia przypisy i ciekawy dodatek. Oczywiście, nie zabrakło przydatnego indeksu. Do kompletu proponuję zapoznanie się z "SPQR. Historia starożytnego Rzymu" tej autorki i "Religie Rzymu. Historia", którą Mary Beard napisała wraz z Johnem Northem i Simon Price. Bookendorfina

Jeśli poszukujecie prezentu dla fana historii, historycznych ciekawostek i jednocześnie lekkiej formy przekazu to niedawno swoją premierę miała idealna książka na tą okazję:

Dwunastu cesarzy. Przedstawienia władzy od starożytności do czasów współczesnych - Mary Beard

Przepiękna książka w twardej oprawie skrywa wiele tajemnic, które można poznać sięgając właśnie po ten egzemplarz. Książka mimo, że porusza kwestie historyczne, to porusza fakty, o których wcześniej nie miałam możliwości czytać co dawało odczucie czytania dobrej książki. Sposob używania przez autorkę lekkiej formy, a nawet chwilami powiedziałambym żartobliwego tonu zdecydowanie działa na korzyść książki. Nie odczuwa się ciężkości czytanego tekstu. I raczej przeze mnie nie została odebrana jako kolejna ciężka, historyczna książka. Mimo lekkiej formy, autorka na 300 stronach zawarła wiele ciekawostek i informacji, które przypadną każdemu fanowi historii, ale także spodobają się osobom mniej zaangażowanym w szczegółowe poznawanie historii. Ja nigdy mocno nie przepadałam za tym przedmiotem w szkole, bo był dla mnie bardzo nudny. Myślę, że gdyby lekcje historii były prowadzone w sposób choć w połowie wciągający i interesujący jak została poprowadzona ta książka, miłośników tego przedmiotu było by znacznie więcej. Warto wspomnieć, że znajdziecie to oprócz informacjami, również ciekawe ilustracji i zdjęcia ciekawych przedmiotów. Wszystko oczywiście opisane, a szczegółowość pracy nad tą książką potwierdza obszerna ilość stron przypisów, bibliografii, spisów i indeksów.

Widać ogrom pracy włożonej i zdecydowanie da się to odczuć podczas czytania 🥰

Lubicie sięgnąć czasem po taka książkę?

Zawsze mam problem z pisaniem o takich książkach, wszak to typowa książka naukowa i nie mi ją oceniać. Czytelnik jest tego tematu ciekaw, albo nie, co mogę zrobić, to jedynie spróbować przekonać tych, którzy jeszcze nie wiedzą do której grupy należą ;⁠-⁠)

Beard, skupiając się na życiu dwunastu cesarzy, opowiada o ich wpływie na sztukę, o tym co powstało za ich pomysłem, również o tym co po dziś dzień funkcjonuje. Od wizerunku władcy na monetach, których prekursorem był Juliusz Cezar, po renesansowe medale z brązu tzw. "waluty sławy". Od nowożytnych portretów władców wzorowanych na klasycznych (hitem jest dla mnie pomnik Jerzego Waszyngtona autorstwa Horatia Greenougja!! wyguglujcie koniecznie) po spektakle, satyrę czy wystrój pałaców.

Mnóstwo ciekawych rzeczy z książki się dowiedziałam, zaskakujących, wiele dla mnie zupełnie nowych. W książce roi się od faktów, a jednocześnie pełna jest przypuszczeń, założeń i odkryć, które po dziś dzień są nierozwiązanymi zagadkami starożytnej sztuki. Autorka opisuje wiele demaskujących zabiegów, metod postarzania "starożytnych" dzieł. Weźmy np. fakt, iż narzędzia i techniki rzeźbiarskie był bardzo podobne od II do XVIII w., często też dawały podobne efekty, co zatem wśród dziś wystawianych "antycznych" eksponatów jest autentyczne, co jedynie nowożytnym falsyfikatem? Do dziś trwają liczne badania w tym temacie.

Co więcej, choć Juliusz Cezar jako pierwszy zarządził masowe powielanie własnego wizerunku to mnóstwo wątpliwości stanowi fakt, czy do któregokolwiek portretu pozował. Co ciekawe, możemy w ogóle nie posiadać dziś wiarygodnych podobizn cezarów, następcy niszczyli wizerunki poprzedników, a w miejscach "starych" malowideł powstawały nowe, obecnie panujących.

Przyznam, że dobrze mi się czytało tę książkę, wiedzą autorka zawstydza (od 40 lat zgłębia temat, 10 trwały prace nad książką), a co najważniejsze potrafi w ciekawy sposób zagadnieniami się podzielić. To bardzo istotne, bo sami przyznacie, tego typu książki potrafią być nużące. Napisana jest z dbałością o styl, dobór słów, jasność informacji (przełożył Norbert Radomski).

Mary Beard kupiła mnie swoją wnikliwością i stoicyzmem, doceniam jej dobór argumentów i dystans do wielu "naukowych odkryć". "Czy jest to, jak pisał niedawno pewien autor z nadzieją niepopartą niemal żadnymi dowodami posąg…" miejscami nawet i potrafiła rozbawić. Mnie argumenty Beard najzwyczajniej przekonują.

Co muszę jeszcze na końcu zaznaczyć, książka ta jest pięknie wydana, gruba obwoluta, jasny podział treści, a ponadto jest tak bogato udokumentowana zdjęciami, że przyjemność sprawia już samo jej przeglądanie.