Jedna z najlepszych książek 2020 roku według „New York Timesa”
Czarna fala to bezprecedensowa książka pokazująca niejednoznaczną i skomplikowaną prawdę o przyczynach konfliktu na Bliskim Wschodzie, która znacząco zmienia nasze postrzeganie historii tego regionu.
Kim Ghattas zręcznie splata historię, geopolitykę i kulturę, aby dostarczyć czytelnikowi pasjonującej lektury o mało zbadanej rywalizacji między Arabią Saudyjską a Iranem, zrodzonej z rewolucji irańskiej w 1979 roku, napędzanej przez politykę amerykańską.
Za pomocą barwnego stylu opowiadania, obszernych badań historycznych i reportażu literackiego autorka obala przyjęte prawdy o regionie, który nazywa swoim domem. Bada, dlaczego sunnicka Arabia Saudyjska i szyicki Iran, niegdyś sojusznicy i podwójny filar strategii USA na Bliskim Wschodzie, stali się śmiertelnymi wrogami. Pokazuje, jak zniekształcano i wykorzystywano religię w rywalizacji, która wykraczała daleko poza geopolitykę, podsycając nietolerancję, tłumiąc rozwój kultury i zachęcając do przemocy na tle religijnym.
Wojna o prymat kulturowy od Egiptu do Pakistanu, doprowadziła do wydania przez Iran fatwy przeciwko pisarzowi Salmanowi Rushdiemu, zabójstwa niezliczonych intelektualistów, powstania grup takich jak Hezbollah w Libanie, ataków terrorystycznych z 11 września 2001 roku i wzrostu znaczenia ISIS.
Ghattas przedstawia również fascynującą galerię postaci, których życie zostało wywrócone do góry nogami przez dramat geopolityczny trwający już ponad cztery dekady: od Mehtab Channy Rashdi, pakistańskiej prezenterki telewizyjnej, która przeciwstawiła się dyktatorowi swojego kraju, przez Ahmeda Nadżi egipskiego pisarza wtrąconego do więzienia za swoją literacką twórczość, aż po Dżamala Chaszodżdżiego dziennikarza zamordowanego w saudyjskim konsulacie w Stambule w 2018 roku.
Kim Ghattas jest dziennikarką i pisarką, laureatką nagrody Emmy. Przez dwadzieścia lat relacjonowała i komentowała wydarzenia na Bliskim Wschodzie dla BBC i „Financial Times”. Informowała także o działaniach Departamentu Stanu USA i komentowała amerykańską politykę. Publikowała w „The Atlantic”, „The Washington Post” i „Foreign Policy”, a obecnie jest stypendystką Carnegie Endowment for International Peace w Waszyngtonie. Jej pierwsza książka, The Secretary, była bestsellerem „New York Timesa”. Urodziła się i dorastała w Libanie, a obecnie mieszka na przemian w Bejrucie i Waszyngtonie.
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii literatura faktu
Czy książka skupia się wyłącznie na polityce Arabii Saudyjskiej i Iranu?
Publikacja analizuje szeroki wpływ rywalizacji tych państw na kulturę, religię i życie codzienne mieszkańców całego Bliskiego Wschodu. Autorka wykracza poza czystą geopolitykę, pokazując, jak konflikt wpłynął na rozwój ekstremizmu i ograniczenie swobód obywatelskich w regionie. Czytelnik poznaje historię przez pryzmat losów konkretnych postaci, takich jak intelektualiści czy dziennikarze. Jest to kompleksowe studium zmian społecznych zachodzących od 1979 roku do czasów współczesnych.
Jaki styl narracji dominuje w książce "Czarna fala"?
Kim Ghattas łączy rzetelny reportaż literacki z głęboką analizą historyczną, co nadaje treści dynamiczny i angażujący charakter. Mimo poruszania trudnych tematów politycznych, autorka unika suchego, akademickiego języka na rzecz barwnych opisów i relacji naocznych świadków. Taka forma sprawia, że skomplikowane procesy geopolityczne stają się zrozumiałe nawet dla osób niebędących ekspertami w dziedzinie Bliskiego Wschodu. Książka przypomina wielowątkową opowieść, która systematycznie porządkuje wiedzę o współczesnym świecie arabskim.
Czy do zrozumienia treści wymagana jest zaawansowana wiedza o islamie?
Lektura nie wymaga wcześniejszego przygotowania merytorycznego, ponieważ autorka klarownie wyjaśnia różnice między odłamami religijnymi oraz genezę kluczowych pojęć. Wszystkie istotne wydarzenia, od rewolucji irańskiej po powstanie ISIS, są osadzone w kontekście, który pozwala płynnie śledzić bieg wydarzeń. Ghattas tłumaczy mechanizmy wykorzystywania religii do celów politycznych w sposób przystępny i logiczny. Dzięki temu pozycja ta stanowi doskonały punkt wyjścia dla każdego, kto chce zrozumieć korzenie obecnych napięć w regionie.
Czy książka zawiera relacje osób bezpośrednio dotkniętych opisywanymi konfliktami?
Tak, autorka przedstawia fascynującą galerię postaci, których życie zostało drastycznie zmienione przez trwającą dekady rywalizację mocarstw. Wśród bohaterów znajdują się pakistańskie prezenterki, egipscy pisarze oraz znani dziennikarze, tacy jak zamordowany Dżamal Chaszodżdżi. Te osobiste historie nadają publikacji ludzki wymiar i pozwalają lepiej zrozumieć emocjonalny koszt wielkiej polityki. Dzięki takiemu podejściu czytelnik może spojrzeć na Bliski Wschód z perspektywy jego mieszkańców, a nie tylko przez pryzmat nagłówków prasowych.
Dla kogo ta pozycja może okazać się zbyt wymagająca lub nieodpowiednia?
Książka ta nie jest polecana osobom szukającym krótkiego, powierzchownego podsumowania faktów lub lekkiej literatury podróżniczej. Ze względu na ogromną ilość szczegółów historycznych, nazwisk i powiązań politycznych, lektura wymaga od czytelnika dużego skupienia i zaangażowania czasowego. Nie jest to również publikacja jednostronna, więc może nie przypaść do gustu czytelnikom oczekującym uproszczonego podziału na "dobrych" i "złych" aktorów sceny politycznej. To ambitne dzieło dla osób pragnących zgłębić wielowarstwową strukturę konfliktów, które ukształtowały dzisiejszy porządek światowy.
