Książka "Córeczka" autorstwa Tamary Dudy jest literackim debiutem ukraińskiej pisarki. Akcja powieści toczy się w 2014 roku w ogarniętym wojną Donbasie. Jakże dziś aktualna jest ta powieść!
Dla ludzi naszego pokolenia słowo "wojna" zawsze odnosiło się do historii, nie było czymś, co istnieje teraz. Tutaj. A jednak - wojna czyha zawsze tuż za progiem, czeka w skupieniu, by z przeszłości stać się na powrót teraźniejszością.
Bohaterka książki "Córeczka" jest młodą singielką, filigranową dziewczyną, sprytną, silną. Jest mieszkanką Doniecka, doskonale zna swoje miasto. To wszystko, w połączeniu z faktem, że bohaterka nie założyła jeszcze własnej rodziny, okazało się być niesamowitym atutem w ogarniętym wojną Donbasie. Przed wojną dziewczyna pracowała w sklepie, potem zajęła się pracą artystyczną, tworząc obrazki i niewielkie witraże, a także oryginalne żyrandole, tak chętnie kupowane przez bogatych mieszkańców miasta. Bohaterce powodzi się dobrze, jedynie w miłości jakoś nie może znaleźć szczęścia.
Nadchodzi wojna. Po chwilowym szoku dziewczyna angażuje się w działalność antywojenną. Organizuje, wespół ze swoją ekipą, punkt pomocy dla ukraińskich partyzantów. Książka jest realistycznym, czasem przerażającym obrazem wojny w Donbasie, gdzie nieraz trudno odróżnić wroga od swojego. Wszyscy mówią jednym językiem, łączy ich kultura - dlaczego ze sobą walczą? W imię czyich chorych interesów? Świetny język powieści, mieszanka humoru i ironii - wszystko to sprawia, że książka z pewnością jest warta przeczytania.
Fragmenty książki
Wtedy po raz pierwszy usłyszeliśmy to słowo. Nie wymawiano go jak dotąd przed telewizyjnymi kamerami, nie występowało w leksykonie polityków, ale ktoś wypisał je palcem na zakurzonym zderzaku mojej gazelki. Wojna. Pieprzona wojna.
***
Miałam doskonałe warunki do prowadzenia wojny podjazdowej. Filigranowa i niepozorna, za to zwinna i wytrwała, znałam te ulice i podwórka, mogłam niepostrzeżenie wyjechać z miasta setką różnych dróg i cichcem wrócić. Nie miałam męża ani dzieci. To, co wcześniej zdawało mi się życiową porażką, teraz okazało się atutem.
***
Nie spodziewaliście się? Tym gorzej dla was.
O autorce
Tamara Duda (ur. 1976) – ukraińska dziennikarka i tłumaczka, autorka dwóch powieści wydanych pod pseudonimem Tamara Horicha Zernia. W latach 2014–2016 pracowała jako wolontariuszka w strefie działań wojennych na wschodzie Ukrainy. Debiutancka Córeczka zapewniła Dudzie prestiżową nagrodę ukraińskiej redakcji BBC za najlepszą książkę beletrystyczną 2019 roku. Powieść znalazła się także wśród trzydziestu najważniejszych utworów prozatorskich niepodległej Ukrainy według Ukraińskiego Instytutu Książki.
Książkę przełożył Marcin Gaczkowski (ur. 1982) – literaturoznawca i historyk, nauczyciel akademicki, tłumacz literatury z języka ukraińskiego i rosyjskiego. Przełożył na polski m.in. wiersze Wasyla Stusa, Jurija Zawadskiego i Myrosława Łajuka, a także powieści nominowane do Literackiej Nagrody Europy Środkowej „Angelus”: Zapomnienie Tani Malarczuk, Magnetyzm Petra Jacenki oraz – wspólnie z Anną Ursulenko – Najdłuższe czasy Wołodymyra Rafiejenki.
W jakim klimacie utrzymana jest powieść "Córeczka" Tamary Dudy?
"Córeczka" to poruszająca powieść łącząca dramat wojenny z elementami humoru i głębokim humanizmem. Akcja osadzona w realiach Donbasu roku 2014 ukazuje walkę dobra ze złem przez pryzmat osobistych tragedii i heroizmu zwykłych ludzi. Autorka unika taniego sentymentalizmu, stawiając na autentyzm emocjonalny oraz wartką, angażującą akcję. To lektura, która mimo trudnej tematyki niesie nadzieję i oddaje hołd bezimiennym bohaterom wojny na wschodzie Ukrainy.
Czy historia w książce opiera się na autentycznych doświadczeniach autorki?
Tamara Duda oparła treść książki na własnych przeżyciach z okresu pracy wolontariackiej w strefie konfliktu. Jako dziennikarka spędziła dwa lata na wschodzie Ukrainy, co nadaje opisywanym wydarzeniom unikalnej wiarygodności i reporterskiego sznytu. Czytelnik otrzymuje surowy, pozbawiony przekłamań obraz wojny podjazdowej widzianej z perspektywy osoby bezpośrednio zaangażowanej w pomoc. Dzięki temu powieść zyskała ogromne uznanie krytyków i prestiżową nagrodę BBC Book of the Year.
Kim jest główna bohaterka i jaką rolę odgrywa w fabule?
Główną bohaterką jest filigranowa kobieta, która podejmuje się niebezpiecznej misji w ogarniętym wojną Doniecku. Jej niepozorna sylwetka staje się kluczowym atutem w prowadzeniu działań operacyjnych i niepostrzeżonym przemieszczaniu się między liniami frontu. Postać ta symbolizuje determinację cywilów, którzy w obliczu agresji porzucają dotychczasowe życie, by stać się aktywnymi uczestnikami ruchu oporu. Bohaterka wykorzystuje doskonałą znajomość lokalnych ulic i podwórek, niosąc realną pomoc w samym centrum dramatycznych wydarzeń.
W jakich realiach historycznych osadzona jest akcja tej powieści?
Akcja książki koncentruje się na dramatycznych wydarzeniach wiosny i lata 2014 roku we wschodniej Ukrainie. Fabuła szczegółowo odtwarza moment wybuchu konfliktu w Donbasie oraz chaos towarzyszący pierwszym miesiącom wojny hybrydowej. Czytelnik obserwuje proces transformacji spokojnego regionu w strefę działań zbrojnych, gdzie codzienne życie miesza się z walką o przetrwanie i tożsamość. Powieść precyzyjnie oddaje nastroje społeczne oraz specyfikę lokalnego oporu przeciwko okupacji.
Dla kogo lektura książki "Córeczka" może okazać się zbyt wymagająca?
Powieść nie jest odpowiednim wyborem dla osób szukających lekkiej i eskapistycznej literatury rozrywkowej. Ze względu na drastyczne opisy realiów wojennych oraz tematykę cierpienia i straty, lektura bywa obciążająca dla czytelników o dużej wrażliwości emocjonalnej. Książka wymaga od odbiorcy skupienia na kontekście politycznym oraz gotowości do zmierzenia się z brutalną prawdą o współczesnym konflikcie zbrojnym. Nie poleca się jej młodszym odbiorcom z uwagi na surowy język i powagę poruszanych problemów egzystencjalnych.
