Co możemy wiedzieć

Ian McEwan to brytyjski pisarz, który pochwalić się może osiemnastoma powieściami oraz dwoma zbiorami opowiadań, a także scenariuszami filmowymi. Zadebiutował w 1978 roku ze zbiorem opowiadań „Pierwsza miłość, ostatnie posługi.”, za który otrzymał nagrodę Somerset Maugham Award. W 1998 roku za swoją powieść „Amsterdam” otrzymał Nagrodę Bookera. „Pokuta” oraz inne jego powieści zostały ze stron przełożone na ekrany kin, gdzie możemy je obejrzeć ze światowej sławy obsadą.

„Co możemy wiedzieć” przenosi nas w czasie do przyszłości, która wykreowana jest na świat zalany przez wodę. Poznajemy badacza Thomasa Metcalfe’a, który jednocześnie zagłębia się w prywatne życie pisarza Francisa Blundy’ego starając się odnaleźć jego zagubione arcydzieło. Cały czas przeskakujemy pomiędzy tym co było, a co jest teraz, śledząc poszukiwania Thomasa i poznając jego przemyślenia na temat teraźniejszości, starając się niemalże wraz z nim odkryć czy udało by się nam zapobiec katastrofom.

McEwan opisuje w swojej książce wydarzenia, które znamy, które już się wydarzyły, zbliżając nas jako czytelników do utożsamiania się z postaciami zawartymi w powieści. Rzuca w naszą stronę wiele pytań, na które odpowiedzi dowiadujemy się zagłębiając się dalej w lekturze.

Nie jest to książka napisana w sposób lekki i prozaiczny. Ian McEwan zdecydowanie zachwyca swoją przykładnością do detali oraz wiedzą. Czuć, że każdy rozdział jest przemyślany i napisany z największą dokładnością i sercem.

Była to moje pierwsze spotkanie z twórczością Ian’a McEwana i będę to bardzo miło wspominać. „Co możemy wiedzieć” to książka, której trzeba poświęcić czas. Zmusza nas ona do zadania sobie pytania - Co możemy wiedzieć?

Jest to książka, która zachwyci każdego kto lubi książki, które niosą za sobą przesłanie oraz dla tych którzy cenią wybitnie napisaną lekturę. Bez względu na to wszystko, według mnie jest to lektura warta przeczytania i na pewno nie zawiedzie nawet najbardziej wybrednego czytelnika.

N.K.

Szkolny Klub Recenzenta

Jakie emocje towarzyszyły Ci podczas ostatnio przeczytanej książki?

Doświadczyłam czegoś naprawdę dziwnego. To było uczucie ogromnego dyskomfortu połączonego z równie wielką ciekawością… a wszystko za sprawą książki „Co możemy wiedzieć”.

Wiedziałam na co się piszę, a jednak…i wiem skąd wzięło się to napięcie. To fabuła, a dokładniej część rozgrywająca się w 2119 roku. Czytanie o przyszłości, która traktuje moją teraźniejszość jak odległą historię… było bardzo specyficzne, było wręcz niekomfortowe… W pewnym momencie natrafiłam na zdanie o tym, że „niektórzy historycy upatrują początku nowej, mrocznej ery w 2022 roku” i coś we mnie pękło. Poczułam się dziwnie mała. Jakby moje życie, moje „tu i teraz”, było już tylko przypisem. Wspomnieniem. To było niepokojące, wręcz odrealniające doświadczenie.

Te emocje momentami mnie stopowały, ale jednocześnie nie pozwalały odłożyć tej historii, bo druga warstwa, ta dziejąca się w „moich czasach”, przyciągała mnie z ogromną siłą. Jednak człowiek czuje się pewniej z tym co zna 😉

Książka jest podzielona na dwie główne części. W 2119 roku bohaterowie poszukują zaginionego tekstu poety, artefaktu, który jest jak skarb, jak portal do przeszłości. Świat niby znajomy, a jednak zupełnie inny: choćby zmieniony trochę geograficznie, klimatycznie, niby wszystko tak samo, a jednak zupełnie inaczej. Ludzie tacy sami, a jednak tak bardzo odlegli… Czułam dystans, niepokój, jakby coś było nie na miejscu.

I nagle… powrót do 2014. Do rzeczywistości, którą rozumiem, czuję i znam. Ulgę, którą wtedy poczułam, trudno opisać. To niesamowite, jak bardzo zmienił się mój odbiór, od dystansu do zaangażowania. I Vivien stała się moją przyjaciółką… a wraz z nią historia, która od tego momentu zaczęła mnie naprawdę wciągać.

To było intensywne doświadczenie. Ciekawe, wartościowe, ale też męczące emocjonalnie. Mam wrażenie, że ta konstrukcja zostawiła we mnie pewien dystans do całej opowieści.

Możecie sobie wyobrazić, że w przyszłości każde zdanie i każde zdjęcie, które wrzucimy do sieci, może stać się przedmiotem badań naszych potomnych? Być może kiedyś jakiś badacz przeczyta nasze opinie. Jak nas wtedy odbierze? Jak zostanie oceniony okres, w którym żyjemy? Wszak i my dzisiaj rościmy sobie prawo do oceniania przeszłości...

Ian McEwan w swojej osiemnastej już powieści „Co możemy wiedzieć” w fascynujący sposób odwrócił perspektywę spojrzenia na nasz „czas dobrobytu”. Pretekstem do ukazania kondycji zarówno obecnego, jak i przyszłego świata jest zaginiony poemat, który przez lata urósł do rangi legendy.

Utwór ten, odczytany w 2014 roku podczas urodzinowej kolacji Vivien, żony słynnego poety Francisa Blundy’ego, staje się przedmiotem badań Toma w roku 2119. Dla mężczyzny to coś więcej niż praca, to obsesyjne dążenie do poznania każdego szczegółu z życia osób powiązanych z „Wieńcem dla Vivien”, a tak naprawdę desperacka ucieczka od własnej teraźniejszości. Ale co badacz może tak naprawdę wiedzieć o przeszłości? Okazuje się, że historia potrafi nieźle zakpić z tych, którzy próbują ją zamknąć w sztywnych ramach.

Powieść jest podzielona na dwie części. W pierwszej poznajemy materiały archiwalne uzupełnione osobistym komentarzem Toma. Przyznam, że potrzebowałam chwili, by w pełni poczuć tę historię, dopiero osobiste perypetie badacza i jego skomplikowana relacja z żoną, Rose, dodały całości kolorytu. Natomiast druga część, w której narrację przejmuje sama Vivien, to już prawdziwe, emocjonalne uderzenie. Nagle wszelkie wnioski snute przez Toma i przez nas zostają zmiecione z planszy. Zaginiony poemat okazuje się bowiem nie tylko literackim arcydziełem, ale czymś znacznie mroczniejszym…

McEwan pokazuje nam kilka ujęć świata. W perspektywie ekologicznej w przyszłości widzimy bolesne konsekwencje naszych dzisiejszych działań. Również w ujęciu moralnym nic się nie zmienia, bo życie nigdy nie jest czarno-białe, a ludzie, niezależnie od epoki, zdolni są do skrywania swojej najmroczniejszej natury. Autor obnaża też przepaść pokoleniową nie tylko między nami a potomnymi, ale też między starym i młodym pokoleniem w samej przyszłości.

Niech nie przeraża Was ta futurystyczna otoczka, bo McEwan skupia się na człowieku, a przyszłość kreśli jedynie jako tło dla konsekwencji naszych czynów. Pokazuje, jak łatwo historia potrafi zakłamać prawdę, czasem celowo, a czasem w wyniku błędnej interpretacji. Ta powieść nie porywa zawrotną akcją, ale daje niesamowicie do myślenia o tym, co po nas zostanie i jak zostaniemy ocenieni. Potrafi naprawdę zaskoczyć!