Cisza w Pogrance

To moje kolejne spotkanie z twórczością Marcina Pilisa i kolejne pełne emocji zapisane strony. Autor wręcz z drobiazgowymi detalami, mistrza malarstwa, lub raczej wprawnego fotografa dokumentalisty (w książce pojawiają się opisy zdjęć),oddaje trudne relacje polsko-ukraińskie w gorącym lecie 1943 roku na Wołyniu. Nie jest to jednak jednostronne spojrzenie, choć głównie dotyczy to eksterminacji mieszkańców tytułowej Pogranki. Przedstawia też tło historyczne, które doprowadzilo do krwawych wydarzeń. Z pietyzmem odmalowanie postaci głównych bohaterów książki sprawia, że czytelnik wręcz znajduje się w samym centrum wydarzeń. Ostatnie strony czytałem wręcz z wypiekami na twarzy, przeczuwając jak się zakończy, licząc jednak, że autor wprowadzi jednak jakiś środek łagodzący. No Pilis nie pisze jednak łzawych romansów lecz mocną twardą literaturę, która łzy wyciska, ale wzruszenia, bezsilności, bezradności. Zamykając książkę zamilkłem. W gardle poczułem dziwną suchość. I cisza nastąpiła. Cisza w Pogrance. To jedna z tych książek, które na długo pozostawiają obrazy w pamięci. Kawał dobrej literatury. Polecam

Rodzina, jak każda inna. Uczucia, jakie władają wszystkimi i strach, coraz bliższe sercu przerażenie o los tych, których kochają najbardziej. W Pogrance już nic nie będzie takie samo.

*

Rok 1943 zwiastuje zmiany dla nastoletnich serc Marysi i Leny. Obydwie zakochane w młodym, odważnym chłopaku, jedna szczęśliwie, druga cierpi w milczeniu. Marysia przeżywa radość, uniesienie, poznaje siebie, Lena po cichu odczuwa tęsknotę i żal, pogrążając się jedynie w fantazjach. Życie jednak szykuje dla ich rodziny i otoczenia smutną niespodziankę - zaczynają się ataki na pobliskie wioski, zaczyna się drżenie o bezpieczeństwo swoje i bliskich. Czy uda się im przetrwać prawdziwą rzeź? Czy patrząc na wszystko wokół, jak upada, można jeszcze mieć nadzieję? Marcin Pilis włada słowem tak pięknym, tak rozbudowanym, że chwyta to za moje czytelnicze serce. Rzadko się zdarza, żeby długie opisy, przemyślenia, były dla mnie do przebrnięcia. Autor opisuje każdą myśl, każde uczucie w tak wzniosły sposób, dla którego warto poświęcić książce każdą minutę. Fabularnie osadził bohaterów we wsi, nad którą wisi widmo ataku. Wizja próby ciągnięcia normalnego życia, zajmowania się codziennymi obowiązkami, ale w tle, na niebie, widać tę wzbierającą się ciemną chmurę. W tych obawach uczestniczą dzieci, dorośli, którzy mają w sobie zbyt wiele wiary, za dużo ufność. Właśnie dlatego w pewnych momentach, niektóre fragmenty rozrywają serce, kiedy już jesteśmy związani z bohaterami, kiedy w nich wierzymy. Jest tu obraz tego, że w tych okrutnych czasach zmieniało się myślenie, działanie i nie wszystko było tak oczywiste. Niektórzy działają w imię swoich przekonań - inni przez to cierpią i płacą najwyższą z cen - swoim życiem. A życie jest ulotne, cytując "śmierć jest powszechna", te słowa utkwią mi w pamięci na długo. Tak jak zresztą cała książka, która pod koniec nabrała takiego tempa, że nie wiedziałam już, czy się rozpłakać, czy uśmiechnąć, czy pozostać w oszołomieniu i dopiero później pomyśleć nad tym wszystkim, co miało zostać przekazane w "Ciszy w Pogrance".

Wołyń, lato 1943 roku. We wsi Pogranki mieszkają dwie nastoletnie siostry. Obie darzą miłością chłopca z sąsiedniej ukraińskiej wsi Połapy. Chłopiec jest członkiem UPA, jednak prawdziwa miłość nie zna przeszkód.

Ze Wschodu zaczynają nadchodzić niepokojące wieści o krwawej rzezi na Polakach. Mieszkańcy nie wiedzą co robić, uciekać czy zostać? A jak zostaną to czy uda im się przeżyć? Czy Pogranka przetrwa rzeź?

Początek XXI wieku. Ostatni uciekinierzy z Wołynia odwiedzają rodzinne strony. Tam, gdzie kiedyś kwitło życie, dzisiaj kwitną łąki...

Ciężko opisać słowami to, co wydarzyło się w Wołyniu w 1943 roku., jednak autor bardzo szczegółowo opisuje koszmar jaki przeżyli mieszkańcy Pogranki. "Cisza w Pogrance" to książka niezwykle emocjonująca, pełna smutku, okrucieństwa, brutalności. Ale to również książka o pięknej, zakazanej młodzieńczej miłości. Mimo iż lektura bardzo mnie wciągnęła, to jednak musiałam sobie dawkować czytanie, nie dałam rady przeczytać na jednym wdechu. Opisy zbrodni, wspomnienia tragedii, które bohaterowie chcieliby wymazać z pamięci, lecz nie mogą, bo tego nie da się zapomnieć.. To wszystko skłania czytelnika do przemyśleń, reflekcji.. Długo będę pamiętała tę książkę..

"Cisza w Pogrance" to historia, która wymaga od czytelnika całkowitego skupienia, wyciszenia, nie jest to łatwa i przyjemna lektura, ale na pewno jest potrzebna. To wartościowa i niezwykle ważna powieść, którą powinien przeczytać każdy, by poznać kawałek historii.

Czytam wiele książek. Są książki dobre, bardzo dobre, znakomite. Są powieści mniej interesujące, źle napisane, lub takie do szybkiego zapomnienia. Ale zdarza mi się trafić na prawdziwe perły literatury. I dziś właśnie opinią o takiej perle, prozie przez duże P, chciałabym się z Wami podzielić.

Już czytając opis, wiedziała, że lektura „Ciszy w Pogrance” nie będzie łatwa. Nie mogło być inaczej, skoro autor poruszył w niej temat rzezi na Wołyniu. Dotyka fragmentu historii, który niektórzy wstydliwie omijają, inni przeciwnie – chcą ocalić od zapomnienia. Opisał go w sposób niezwykle realistyczny, skupiając się na odczuciach jednostki. A właściwie jednostek stojących po obu stronach barykady.

Jestem pod niesłabnącym wrażeniem stylu autora, plastyczności języka, wręcz poetyckiego pióra, snutej przez niego opowieści, który zabiera czytelnika w podróż literacką do Pogranki i Połapy, ukazując mu wszelkie obawy mieszkańców obu wsi i ich życie codzienne brutalnie przerwane przez wydarzenia roku 1943. To, za co autorowi należy się uznanie to fakt, że namalował słowem ten obraz bez wydawania wyroków. Pozwolił czytelnikowi poznać spojrzenie na ówczesne wydarzenia w różnej perspektywy, jednocześnie kreśląc portrety bohaterów, których dylematy są tak mocno odczuwalne podczas lektury. Czy mogę powiedzieć, że „Cisza w Pogrance” to powieść przepełniona dylematami? Myślę, że tak. Walka między sercem a rozumem, między poczuciem przynależności do grupy, patriotyzmem, a miłością. Brakiem umiejętności podjęcia decyzji o ucieczce lub pozostaniu na swojej ziemi, ufając, że sąsiad to przyjaciel, nie wróg, że nie ma zagrożenia. A raczej wybór wiary w to, że tak właśnie jest… Dylemat między miłością do siostry a uczuciem do mężczyzny, a także decyzją o tym, czy nawiązać łączność z przeszłością, czy o niej zapomnieć, pozostać człowiekiem bez korzeni. A raczej kimś, komu te korzenie wycięto…

Podsumowanie:

Pisząc tę opinię, wciąż mam wrażenie, że nie jestem w stanie ubrać w słowa wszystkich emocji, jakie odczuwam po jej lekturze. Mogę na pewno powiedzieć, i piszę to z pełną odpowiedzialnością, że „Cisza w Pogrance” to jedna z najlepszych powieści, jakie miałam okazję przeczytać w tym roku. Tematycznie trudna, wymagająca maksymalnej uwagi, a jednocześnie napisana tak, że nie sposób się od niej oderwać. To opowieść niezwykle przejmująca, poruszająca, ważna i uszyta na kanwie prawdziwych wydarzeń, których nie można i nie powinno się zamieść pod dywan zapomnienia… Pełna bólu, strachu, nienawiści, ale i miłości oraz młodzieńczej naiwności, z której niektórzy zostali brutalnie odarci. Przeczytajcie i wsłuchajcie się w ciszę, która wybrzmiewa na gruzach Pogranki – miejsca, które było świadkiem ludzkiego okrucieństwa. Ogromnie polecam!