Bóg Zero Jeden

Rzadko trafiam na książki science fiction, które mają tak dobrze wyważoną mieszankę nauki i emocji. Bóg Zero Jeden to nie tylko świetna historia osadzona w przyszłości, ale też głębokie rozważania nad miejscem człowieka w kosmosie i jego próbą zrozumienia tego, co wykracza poza naukę. Autor operuje skomplikowanymi koncepcjami, ale robi to w sposób, który nie przytłacza, tylko fascynuje. Czytałam z zapartym tchem i jeszcze długo po zakończeniu zastanawiałam się nad niektórymi wątkami.

Bardzo lubię fantastykę, ale bliżej mi do fantasy niż do naukowego sci-fi. Jednak nie jest mi obca, choć wybiórczo, twórczość Stanisława Lema, Jacka Dukaja, Dana Simmonsa czy Arthura C. Clarke’a.

Polecono mi debiut powieściowy Michała Kłodawskiego o tajemniczym tytule "Bóg Zero Jeden". Jestem świeżo po lekturze i mogę szczerze powiedzieć, że nie było łatwo. Jeżeli ktoś z Was pomyśli, że z debiutantem to taki niedzielny spacerek po obiedzie, to od razu sprowadzam na ziemię. Czytanie, a raczej poznawanie tej powieści jest jak wspinanie się na Kangchenjungę. Ale zaręczam – było warto!

Na początek jednak zerknijcie na okładkę, której autorką jest Joanna Widomska. Cudo po prostu. Przyciąga oko i odnosi się wrażenie, że istota, która na nas z niej spogląda jest Wielka.

JA JESTEM WASZYM BOGIEM. Taki tajemniczy przekaz odebrała ludzkość z układu AR Chimaera. Żeby sprawdzić źródło sygnału zostaje wysłany statek kosmiczny Horyzont. W trakcie podróży ginie kapitan, a okoliczności wskazują na działanie bardzo potężnej obcej inteligencji. Mnożą się pytania, na które trudno znaleźć odpowiedzi. Towarzyszymy egzobiologowi Adrienowi Ashowi, którego po głębszym zastanowieniu trudno nazwać głównym bohaterem.

"Bóg Zero Jeden" to połączenie naukowej precyzji z filozoficzną refleksją. Kłodawski rzetelnie i z dbałością o szczegóły analizuje możliwości ludzkiego poznania, o jego granice, stawia człowieka „naprzeciw” nieznanego, jednocześnie stawiając pytania o jego miejsce. Trudna to powieść, prawdziwe hard science fiction i to naprawdę świetnie napisane. Nie będę udawała mądrzejszej, niż jestem i muszę się przyznać, że dla mnie przynajmniej w połowie średnio, albo niezrozumiała, ale to nie znaczy, że coś jest z nią nie tak. Raczej ze mną. Po prostu za mało czytam sci-fi, oddając się najczęściej fantastyce lżejszej, a nawet na pograniczu z baśnią.

To, że autor interesuje się tą tematyką i podszedł do napisania bardzo poważnie widać na każdej stronie. A dodatkowo konsultował się ze wspierającym pracę astrofizykiem dr hab. Leszkiem Błaszkiewiczem, pracownikiem Katedry Fizyki Relatywistycznej przy Wydziale Matematyki i Informatyki Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego. W ten sposób powstała książka, która jest w każdy możliwy sposób wiarygodna i zgodna z prawdą.

Pewne jest, że Kłodawski czerpał garściami od swoich mentorów, sam przyznaje, że zawsze był pod wrażeniem twórczości Lema i chyba z "Solarisem" faktycznie nasuwają się pewne podobieństwa. Zagłębiając się dalej zauważa się również co nieco z "Odysei kosmicznej" Arthura C. Clarka, ale też nasuną się analogie do dzieł innych autorów.

Wielbiciele science-fiction powinni być zachwyceni, bo oto pojawiła się nowa gwiazda na ich niebie. Patrząc po tym debiucie, jak rewelacyjnie Kłodawski potrafi łączyć z sobą naukę, filozofię i mistycyzm, myślę, że warto obserwować jego kolejne poczynania.

I nawet jeśli wszystkiego nie zrozumiecie (tak, jak ja), to i tak warto przeczytać "Boga Zero Jeden".

Daleka przyszłość.

Ludzkość prowadzi eksplorację kosmosu i co jakiś czas odbiera dziwne sygnały. Badania ujawniły, że rejon nadawania tych sygnałów znajduje się w Układzie Chimaery, jak i poza nim. Odbierany „sygnał był spójny, a jednocześnie stabilny. Szansa wygenerowania i powtarzania złożonej wiadomości przez materię nieożywioną była zbyt nikła, by poważnie ją rozpatrywać.” Dzięki artykułowi Maksymiliana Espinova, który postanowił usystematyzować źródła sygnałów „powstali numeryczni bogowie – Bóg Zero Jeden, Bóg Zero Dwa, Bóg Zero Trzy, aż do Boga Dwadzieścia Dwa.” Z czasem, gdy do układu AR Chimaera zaczęły docierać sondy, kolejni bogowie zostawali „obaleni”, wyjątkiem okazał się Bóg Zero Jeden. Teraz załoga statku kosmicznego Horyzont, z egzobiologiem Adrienem Ashem na pokładzie próbuje znaleźć źródło sygnału, który po odkodowaniu brzmiał „JA JESTEM WASZYM BOGIEM”. Załoga Horyzontu nie przypuszcza, z jakimi wyzwaniami będzie musiała się zmierzyć i jakim dylematom moralnym będzie musiała stawić czoła. Czy uda się odnaleźć Boga Zero Jeden?

„Bóg Zero Jeden” to powieściowy debiut Michała Kłodawskiego i moim zdaniem, jeśli tak wygląda debiut, to już wypatruję kolejnej powieści autora. Tę powieść zakwalifikowałabym jako teologiczno-filozoficzne science-fiction.

„Kiedy wyruszyliśmy, aby znaleźć numerycznych bogów, ciągnęliśmy ze sobą bagaż pytań o człowieczeństwo. Zapytania, jakie najczęściej pojawiały się jako propozycje nadania sygnału zwrotnego, zmierzały do uzyskania wiedzy o tym, jak człowiek został stworzony, jaki jest sens istnienia i dokąd zmierza po śmierci.”

W tej powieści czy to poprzez dialogi członków załogi, czy to poprzez monologi myślowe głównego bohatera Asha, co chwilę pojawiają się rozważania i pytania o boga, kim/czymkolwiek tenże by nie był. Ciekawym konceptem, było odseparowanie wierzących od misji „Wierzących nie dopuszczano do poznania Boga w obawie, że zamiast go badać, zaczną mu służyć.” Mój logiczny umysł w pełni zgadza się z tym założeniem. Naukowiec powinien podchodzić do obiektu badań bez żadnych emocji. Powstanie „relik”, czyli połączenia religii i nauki w pełni popieram. Dobrym pomysłem było zestawienie racjonalnego, ateistycznego Asha z teistą, czyli Vadimovskym, drugim egzobiologiem. Ich dialogi dawały do myślenia, wymuszając do zastanowienia, jak postąpiłabym na miejscu każdego z nich.

Podróż przez bezkresny kosmos w poszukiwaniu Boga wymusza na bohaterach zmierzenie się z własnymi ograniczeniami, zwłaszcza ograniczeniami poznawczymi, bo czy można poznać Boga? Nawet jeśli jest to Bóg technologiczny, choć sama nazwa „Bóg” „(…) niesie ze sobą pewne, hm…nienaukowe konotacje”.

Główny nacisk narracji został położony na Adriena Asha, przez co jego poznajemy najlepiej, choć niektóre sekrety odkrywamy bardzo powoli. Pozostałych bohaterów, czyli członków załogi poznajemy pobieżnie, poprzez ich rozmowy z Ashem.

Całość czyta się przyjemnie, choć nie jest to lektura na raz. Jest to intelektualne wyzwanie, konfrontujące czytelnika z wyborem, który najlepiej można podsumować znanym z wiersza Adama Mickiewicza, czy wybieramy „wiarę i czucie”, czy „szkiełko i oko”. A może trzeba wybrać kompromis na kształt „relików”? Ta lektura wielokrotnie stawia przed nami moralne wybory, ale jak podjąć decyzje, mając tak mało danych? W końcu, ta powieść zadaje najważniejsze pytanie: o człowieczeństwo, o naszą potrzebę zadawania pytań i otrzymywania odpowiedzi, o nadawanie sensu wszystkiemu i wszystkim, „pytanie „po co? jest błędne z założenia”.

Serdecznie polecam!

Tu nie ma wielkich bohaterów. Jest za to wielka samotność, czysta, zimna, głęboka, jak próżnia. I pytanie, czy ludzki umysł w ogóle powinien zaglądać w te rejony...

Kłodawski nie prowadzi nas za rękę. Przeciwnie, wrzuca nas w sam środek zimnego kosmosu, zostawia z równaniami, pyta o granice poznania i... milknie. Niech myśli krążą samodzielnie. Ta książka boli, bo nie próbuje być przyjazna. Ale właśnie w tym jest uczciwa.

To powieść o pustce. Nie tylko tej w przestrzeni. O świadomości, która nie może już liczyć na cudowne odpowiedzi, bo te znikają w świetle relatywistycznych prędkości. O człowieku, który krąży między nauką a duchowością, nie mając pewności, czy którakolwiek z nich da mu oparcie.

„Horyzont” zmierza w stronę sygnału z układu AR Chimaera, ale to, co napotykają bohaterowie, wykracza poza granice fizyki, metafizyki i wszystkiego, co próbujemy zmieścić w słowie „rozsądek”. Tu mechanika kwantowa spotyka się z lękiem egzystencjalnym. Tu Bóg może być algorytmem, a cud – tylko wynikiem nieznanej jeszcze technologii.

I wiesz co? Im głębiej w to wchodzisz, tym mniej wiesz. Bo kiedy napotykasz człowieka, który w reakcji na metafizyczny lęk potrzebuje benzodiazepin, to już nie masz pytań. Masz tylko świadomość, że może niczego nigdy nie zrozumiesz – i że to jest w porządku.

IG @angelkubrick

Mimo, że mamy dopiero końcówkę marca, mam po lekturze Boga Zero Jeden nieodparte wrażenie, że może ona uplasować się wysoko w rankingu najlepszych książek roku. Ta kosmiczna odyseja, wyrażenia tego używam z rozmysłem, jest naprawdę wyśmienita. To prawdziwa twarda fantastyka naukowa, w której widać, że autor poza wyobraźnią, ma dużą wiedzę z zakresu fizyki, kosmosu czy filozofii, czyli wszystkich tych rzeczy, bez których nie sposób napisać dobrej książki z tego gatunku. Jeśli pojawi nam się myśl, że jest to debiut literacki, to spokojnie możemy złapać się za głowę i pokiwać nią z zachwytu, tak dobra jest tak książka. Dowodem niech będzie zarwanie przeze mnie kawałka nocy, by poznać jej zakończenie. To powieść o tym jakie granice możemy przekroczyć jeśli chodzi o eksplorację Wszechświata, jak wykorzystujemy zdobycze nauki i co byśmy zrobili, gdybyśmy spotkali Istotę Wyższą, w tym przypadku tytułowego Boga. Można więc dzieło Michała Kłodawskiego potraktować także jako wysoko egzystencjalny, a nawet religijny tekst o pierwszym kontakcie, z tym że obcym bytem jest tu Stworzyciel-Demiurg. Nie jest to książka przeładowana akcją, tu raczej wydarzenia dzieją się wolnym tempem, tak byśmy wyłapali wszystkie niuanse i smaczki, jakie pisarz dla nas przygotował. Bóg Zero Jeden przywrócił mi wiarę w hard SF i przypomniał, dlaczego był to mój ulubiony gatunek literacki, kiedy byłem trochę młodszy. Na koniec mogę powiedzieć, że gdyby żył Stanisław Lem, byłby dumny, że wyrośli mu tacy następcy, którzy nie tylko potrafią przenieść nas w fantastyczne światy, ale jeszcze poprzeć to wiedzą. Niesamowita rzecz!!! Bardzo, ale to bardzo polecam!!!

Za książkę dziękuję @wydawnictwo_ix