Biblia jadowitego drzewa

Twórczość Barbary Kingsolver jest jedyna w swoim rodzaju. Nie należy do łatwych, bowiem zmusza czytelnika do dużego zaangażowania i jeszcze większej analizy treści, ale właśnie to jest jej największym atutem. Idealnie potwierdza to lektura "Biblia jadowitego drzewa", która wydaje się być połączeniem wszystkiego co najlepsze.

Nie przeczytacie jej w jeden wieczór, nawet nie w dwa. Będziecie powoli przerzucać strony, momentami może nawet wielokrotnie wrócicie do jednego akapitu. Nie bez powodu jednak. Wszystko będzie miało na celu wyciągnięcie jak największej ilości ukrytych na drugim planie wartości, docenienie zaangażowania autorki, zrozumienie jej wizji a także samemu wysnucie własnych wniosków. Taka jest ta powieść, w pełni dojrzała, pięknie przedstawiona, pisana prawdą, realnością oraz intensywnymi emocjami, które nabierają rozpędu ze strony na stronę. Misz-masz łączący prozę obyczajową, sagę rodzinną, społeczne sprawy, polityczne gierki, miłosne chwile a także wielkie ambicje w konfrontacji z prawdziwym życiem.

Na początku może się wydawać, że to ciężka opowieść. Przenosimy się do XX wieku i czytamy o wydarzeniach rozgrywanych na tle politycznych zamieszek, obserwujemy jak Kongo walczy o swoją niepodległość i zderza się z licznymi przeciwnościami. Jednak nasza uwaga koncentruje się przede wszystkim na rodzinie Nathana Price’a, fanatycznego kaznodziei, który nie bacząc na aktualną sytuację osiedla się w najbardziej burzliwym rejonie państwa. To jego żona oraz córki relacjonują wydarzenia a my tym samym mamy niezwykle rozbudowany pogląd sytuacji, która przybierze dramatyczny obrót i wzbudzi lęk, niepokój oraz obawę o bezpieczeństwo naszych bohaterów.

Autorka w niesamowicie trafny sposób poprowadziła opowieść pełną skrajnych, silnych uczuć dyktowanych przez indywidualne przeżycia każdej z postaci. Tak jak różne były ich charaktery, tak różna była narracja ubarwiona prywatnym nastawieniem do całej sytuacji. Dzięki temu fabuła staje się wieloraka, złożona z licznych pomniejszych motywów, wyborów moralnych a także kształtowania na nowo charakterów zderzających się z trudną rzeczywistością Konga. Brud, ubóstwo, plagi i choroby dyktować będą własne warunki a fanatyzm religijny zaślepi tego, który był odpowiedzialny za ochronę swoich najbliższych. Nie będzie łatwo, na własnej skórze odczujemy bowiem wszelkie wybory i związane z nimi konsekwencje, ale dzięki temu ta powieść odgrywa w naszej wyobraźni sceny o których nie zapomnimy nawet na długo po zamknięciu ostatniej strony.

"Biblia jadowitego drzewa" pochłania na wiele godzin, jest książką intensywną i bogatą w silne emocje. Pisana z pasją, w pełni wykorzystująca swój potencjał, otwarta na czytelnika szukającego przejmującej, szaleńczej przygody popartej silnym religijnym fanatyzmem. Barbara Kingsolver wykonała niesamowitą pracę, napisała książkę kompletną, która trafi do gustu nawet najbardziej wymagającego czytelnika i nie pozostawi go obojętnym na rozgrywane wydarzenia.

Kto jest gotowy, by w niedzielny poranek wybrać się ze mną w ostępy kongijskiej dżungli? Oczywiście książkowo, oferuję tylko takie podróże i muszę przyznać, że sama też je preferuję.

Biblia jadowitego drzewa, bo o niej mowa to wznowienie książki Barbary Kingslover, wielokrotnie nagradzanej autorki, laureatki Pulitzera oraz Women's Prize Award. Ostatnio zrobiło się o niej głośniej za sprawą wydanej w Polsce Demon Copperhead, widziałam, że w tym roku również szykuje się kolejna premiera.

Akcja powieści toczy się pod koniec lat pięćdziesiątych XX wieku, kiedy to rodzina Price'ów przeprowadza się do Konga. Głowa rodziny - Nathan jest baptystycznym kaznodzieją, który sądzi, że jego słowa są w stanie zbawić biedne czarnoskóre owieczki i jego główną misją staje się ochrzczenie jak największej ilości osób z wioski do której trafiają. Tak naprawdę to despotyczny tyran, który ustala reguły jakimi mają kierować się jego żona i córki. Jak skończy się zderzenie dwóch różnych światów? Kto wyjdzie z tego cało?

Muszę wam przyznać, że nie jest to książka lekka, łatwa i prosta, dodatkowo z dość statyczną akcją. Należy poświęcić jej trochę czasu, wgryźć się w słowa, a przede wszystkim nie czytać z doskoku. To ponad 500 stron książki większej niż standardowy rozmiar napisanej w dużej mierze jednolitym tekstem i to trzeba wziąć pod uwagę zabierając się za jej przeczytanie. Na początku musiałam ją odłożyć i sięgnąć po lżejszą powieść, ponieważ nie mogłam poświęcić jej wystarczającej ilości czasu, ale gdy zaczęłam czytać ze spokojem - wsiąknęłam w świat rodziny Price'ów. To wielowątkowa i wielowymiarowa powieść, która porusza tak wiele aspektów, że szybko zabrakłoby mi miejsca by wypisać je wszystkie Rodzina pastora trafia do Konga w czasie walk o niepodległość i razem z wątkiem dotyczącym nieudolnego niesienia Boga i niezrozumienia drugiego człowieka to one zajmują tutaj najwięcej miejsca. Mamy jednak jeszcze barwną opowieść o córkach i żonie pastora, które nie dość, że z amerykańskich wygód zostają wrzucone do pełnej węży i pasożytów dżungli to jeszcze cierpią w kontaktach z despotycznym ojcem. To potężna powieść o tożsamości, latach uciemiężenia, kobiecości, rodzinie i poszukiwaniu własnej ścieżki w życiu. Choć poświęciłam jej trochę czasu zupełnie tego nie żałuję i im dalej od skończenia tym jeszcze intensywniej ją przeżywam i dostrzegam nowe aspekty, o których traktuje. Już nie mogę doczekać się lektury kolejnych powieści autorki.

Wydawać by się mogło, że nic mnie już w literaturze nie poruszy i ta myśl sprawiła, że byłam po prostu ignorantką, która w swej pysze zawierzyła własnym poglądom i liczbie przeczytanych stron. Trzeba więc pokornie uderzyć się w pierś i opowiedzieć o powieści wybitnej, kompletnej i takiej, która będzie zmuszała do myślenia i przyjrzenia się pewnym sprawom z kilku stron.

Rzecz opowiada o bogobojnej amerykańskiej rodzinie, w której rządzi twardą ręką mężczyzna wymagający podporządkowania sobie i Bogu – baptystyczny kaznodzieja, człowiek pełen ideałów i fanatycznej wiary. Wraz z żoną i czterema córkami wyrusza do Konga, by tam szerzyć słowo boże i nawracać "dziki lud" na dobrą i najważniejszą ścieżkę życia duchowego.

Trzeba wiedzieć, że nie jest to powieść pełna akcji czy scen pyszniących się dynamiką. To opowieść pełzająca, która łagodnie acz stanowczo wprowadza czytelnika w meandry historii i otula go niczym bluszcz, po to by nie wypuścić ze swych czepnych gałązek aż do końca.

Dzięki Kingslover wszystkie elementy kolonializmu i postkolonializmu, który opisuje tu z wnikliwością i drobiazgowością, kłują w oczy, stają się niewygodne w odbiorze i otwierają oczy na fakt, jak wiele zła ta polityka uczyniła.

Na tej niezwykle barwnej, afrykańskiej kanwie, autorka namalowała portret przedstawiający rodzinę z końca lat pięćdziesiątych ubiegłego stulecia, która zmienia się tak długo, jak długo na ten obraz się patrzy. Kongslover z wnikliwością spoglądała na ludzi żyjących wówczas i tę rzeczywistość przedstawia bez zbędnego ubarwiania.

Ta powieść skłania do myślenia, do interpretowania jej w każdy możliwy sposób. Wreszcie też, skłania do rozmów z osobami, które tę powieść rzetelnie przeczytały. Okazuje się bowiem, że to, na co zwróci uwagę jeden czytelnik, może być zupełnie inaczej odebrane przez kolejnego.

Autorka nie bała się podjąć trudnych i dramatycznych tematów, ukazała jej jednak z kilku stron. I to perspektywiczne, wielopoziomowe spojrzenie powoduje, że tę powieść czyta się z zachwytem. Wspaniała, mądra i porażająca lektura!