Bagna, mokradła, torfowiska. Opowieści o znikaniu

Książka Proulx ma w sobie coś z bagna, jednak abolutnie cho chodzi o jakość, a bardziej o treść, która kolejnymi swoimi warstwami oblepia i wciąga człowieka. Publikacja bez wątpienia jest osobliwa, bo ma w sobie estetykę eseistyczną, przyrodniczą i co mnie najbardziej kupuje metafizyczną, która jest niczym kronika ludzkich lęków i pragnień.

Publikacji daleko do przewodnika, autorka zaprasza do tej wilgotnej scenerii, gdzie niemal wszystko ma za soba jakąś opowieść. Wspomnienia ciał wydobywanych z bagien nie mają w sobie sensacyjnego zadęcia, to wszystko stanowi bardziej kronikę informacyjną ludzkiego okrucieństwa, strachu, a nawet ofiarności.

Przy całym dramatyzmie autorka ukazuje oblicze bagien zagrożone wymarciem niczym dawne kultury., bo cała narracja przybiera ton o pamięci planety. To tez pokazuje jak osuszać bagna zabijamy historię i cały ekosystem, jaki tam panuje.

Połączenie nauki z literaturą w wykonaniu Proulx wypada znakomicie, bo wszystko o czym pisze ma zarazem naukowy i enigmatyczny duchowy wydźwięk. Fragmenty o wiwianicie, błękicie Vermeera działają na wyobraźnię i trudno nie poczuć kunsztu autorki. Nawet płonące zwłoki maja w sobie metaforyczna aurę stopniowej destrukcji.

Jest też fragment nieco bardziej lokalny dotyczący Białowieży, co dla mnie zawsze jest dodatkowym atutem w literaturze, ponieważ znalezienie się w bliskich mi realiach przybliża mi treść książki..

Książka za sprawą tematu i sposobu przekazu ma w sobie bardzo mistyczna aurę, momentami niemal hipnotyzującą, która wprowadza w niezwykle melancholijny stan nie pozwalając się prześlizgnąć po treści, a bardziej wymusza zanurzenie się w nią. Wymagająca, ale w pełni oddająca poświęcony czas lektura.

Sięgacie po literaturę faktu, reportaże, książki naukowe, poradniki? U mnie pojawiają się rzadziej niż fikcja, co też wynika z tego, że powieści wydawanych jest o wiele więcej. Jednak bardzo lubię sięgnąć po to, co wydaje Copernicus Center Press ze względu na to, że często są to po prostu zróżnicowane, pełne ciekawostek książki.

"Bagna, mokradła, torfowiska" mogą zainteresować fanów kryminałów, czy medyny sądowej, ponieważ w środku znajdujemy opowieści o... no właśnie, o zwłokach. Zachowanych lepiej lub gorzej i spojrzenie od strony naukowej na to, z czego to wynika. Ale to jest tylko jeden z tematów, bo poruszamy się po historycznych wątkach, ale też typowo przyrodniczych żeby dowiedzieć się czy i w jaki sposób bagna wpływają na klimat. Ciekawe? A to dopiero początek!

No bo czym właściwie różnią się od siebie bagna, mokradła i torfowiska? Jedni powiedzą, że to wiedza bezużyteczna, a inni wpadną w te ledwie dwieście stron po całości żeby zachłysnąć się takimi informacjami, nowo zdobytą wiedzą i ciekawostkami.

Osobiście należę do tej grupy osób, które chętnie takie książki czytają, wynajdują ciekawostki by później również dzielić się nimi z innymi, być może też zaskakiwać wiedzą.

Czy to jednak pozycja dla każdego? Niestety, ale nie. I choć nie tylko przez to, że jest to spora ilość tekstu i brakowało mi chociaż jakichś zdjęć, ale także dlatego, że język, jakim posługuje się autorka jest wręcz naukowy. A to, jeśli nie ma się podejścia do czytelnika, może denerwować i powodować nieco inny odbiór, niż sam twórca się spodziewa. Czasami trzeba opowiadać takim językiem, aby każdy zrozumiał, ale też tak, by odbiorca nie poczuł się jak... głupek. Po prostu.

Podsumowując, to bardzo fajna opcja na prezent, na zaciekawienie kogoś czymś innym, nietypowym. Dla mnie to była gratka!

Recenzja powstała we współpracy z Copernicus Center Press.

Jak często sięgacie po literaturę popularnonaukową?

Prawie rok temu sięgnęłam po moją pierwszą powieść Annie Proulx, Drwale, i nie sądziłam, że znajdę w niej jedną z najlepszych książek w moim życiu. Dlatego z ogromnym zdziwieniem natknęłam się na zapowiedź jej najnowszej pozycji - o bagnach, mokradłach i torfowiskach. Książka została opatrzona przedmową Adama Wajraka, z którym autorka wędrowała po Puszczy Białowieskiej.

Z lektury wyziera głęboki smutek. Mimo że Proulx opisuje zachwycające zjawiska przyrody, które wciąż możemy obserwować, jako ludzie zniszczyliśmy już tak wiele, że nie da się tego wymazać ani cofnąć. Bagna, mokradła i większość terenów podmokłych - naturalne magazyny dwutlenku węgla - zostały bezpowrotnie zniszczone. To, co przyroda budowała przez tysiące lat, człowiek potrafił zniszczyć w ciągu kilku dni.

Widać ogromną pasję i miłość, z jaką autorka pisze o torfowiskach, choć osobiście bardziej cenię jej powieściowe wydanie. Sama przyznaje, że starała się unikać trudnych, specjalistycznych treści, jednak książka nie jest całkowicie przystępna dla laika. Dla mnie, jako biologa, momentami była nużąca - zwłaszcza fragmenty poświęcone kontekstowi historycznemu czy społecznemu osuszania terenów podmokłych, zamiast aspektom stricte przyrodniczym.

Najciekawsze były wątki kryminalne, których korzenie sięgają setek lat wstecz. Fascynujące, jak torf balsamuje ludzkie zwłoki i ile niewyjaśnionych tajemnic w nim się kryje.

Podsumowując: w książce jest wiele suchych faktów, w których niestety zatopiła się ogromna pasja autorki. Fatalistyczny wydźwięk sprawia, że pozostaje niewiele miejsca na nadzieję, a przecież bez niej trudno mówić o motywacji do zmiany. Myślę jednak, że wielbiciele przyrody i literatury popularnonaukowej powinni sięgnąć po tę pozycję, by wyrobić sobie własną opinię.