Anioł Pitou

"Anioł Pitou" Aleksander Dumas.

„Anioł Pitou” Aleksandra Dumas, to trzeci tom cyklu historycznego o wspólnym tytule „Pamiętniki lekarza”. Aleksander Dumas (ojciec) napisał wiele znanych i popularnych na calym świecie powieści, a wśród nich powieści historyczno – przygodowe „Trzej Muszkieterowie” oraz „Hrabia Monte Christo”.

Powieść „Anioł Pitou” Aleksandra Dumas ma bardzo interesujące tło historyczne. Wielka Rewolucja Francuska, która rozpoczęła się w 1789 roku zdobyciem Bastylii, w powieści przeplata się z wydarzaniem fikcyjnymi oraz częściowo fikcyjnymi bohaterami tych zdarzeń. Ludwik Anioł Pitou był postacią autentyczną, ale jego życiorys w powieści naszkicowany przez autora dość istotnie odbiega od faktycznych losów jego życia. Dobroczyńcy powieściowego Anioła Pitou, czyli doktor Gilbert oraz gospodarz – dzierżawca, Ludwik Billot, to postacie całkowicie fikcyjne. Nie przeszkadza to jednak w śledzeniu z zapartym tchem fascynujących wydarzeń i przygód Anioła Pitou.

Wydarzenia z dnia rozpoczęcia Rewolucji Francuskiej pokazane są przez autora z dwóch punktów widzenia: przedstawicieli ludzi, którzy szli na czele rewolucjonistów oraz dworu królewskiego, a zwłaszcza króla Ludwika XVI oraz jego małżonki, znienawidzonej przez ludzi, królowej Marii Antoniny. Aleksander Dumas świetnie zarysował charakter królewskich postaci, przedstawił zasięg bezwzględnych dworskich intryg, postępowanie ludzi kierujących się tylko własnymi interesami. W postaci królowej Marii Antoniny najbardziej uderza jej poczucie własnej wyższości nad innymi ludźmi, jej wiara w boskie namaszczenie korony oraz jej absolutnej władzy nad innymi ludźmi. Król Ludwik XVI jest tu bardziej empatyczny i stara się zrozumieć żądania swoich poddanych. I mimo biedy, w jakiej Francuzi żyli w tamtym okresie, to nadal kochali i szanowali swojego króla.

Wielka Rewolucja Francuska zbiegła się w czasie z rewolucją amerykańską, czyli wojną o niepodległość Stanów Zjednoczonych, a jednym z przywódców obydwu rewolucji był La Fayette, również jeden z pozytywnych bohaterów powieści. Aleksander Dumas podaje nam w swojej książce „Anioł Pitou” przyczyny okrucieństwa francuskich rewolucjonistów w stosunku do własnej arystokracji, a była nią zemsta króla angielskiego za próby wyzwolenia się amerykańskich stanów spod wpływów angielskiej monarchii i winą za to obarczał króla Ludwika XVI, który uznał niepodległość Ameryki. „Te pieniądze, które rozdają i rozsypują, dostają się wieśniakom, robotnikom, nędzarzom i tym wszystkim, którzy nam zepsują rewolucję”. A okrucieństwo tłumu było faktycznie bestialskie. Bezlitosne, pełne tortur znęcanie się ludności Paryża nad znienawidzonymi urzędnikami, których obwiniano za wszelkie zło i biedę Francuzów, zamieniło się w rzeź. Niektórzy przywódcy rewolucji, a wśród nich właśnie La Fayette próbowali narzucić rewolucji francuskiej humanitarne granice. Bezskutecznie.

Powieść ma dość specyficzny charakter. Jest tu dużo polityki oraz wiele ciekawostek obyczajowych z tamtej epoki. Aleksander Dumas opisuje tu również popularne, chociaż bardzo kontrowersyjne także w tamtym okresie zjawisko magnetyzmu (zwierzęcego) stosowanego w leczeniu niektórych chorób, zwłaszcza psychicznych. I w powieści, właśnie doktor Gilbert stosował między innymi tę metodę.

Generalnie, powieść nie pozwala się nudzić. Warto jednak znać wcześniejsze części cyklu, czyli tom pierwszy - „Józef Balsamo” oraz tom drugi - „Naszyjnik królowej”, ponieważ niektóre wątki są ich kontynuacją, a autor ich w aktualnym tomie nie wyjaśnia, co może zakłócać zrozumienie niektórych fragmentów fabuły. W tomie trzecim – „Anioł Pitou” mamy także rozpoczęte i niewyjaśnione wątki, które z pewnością będą kontynuowane w kolejnych tomach cyklu.

Powieść „Anioł Pitou” Aleksandra Dumas na pewno sprawi przyjemność miłośnikom historii, a zwłaszcza burzliwego okresu Wielkiej Rewolucji Francuskiej. Ale nie tylko. Niebagatelną rolę pełni tu również wątek miłosny, czyli zauroczenie Anioła Pitou córką swojego przyjaciela, pana Billot, Katarzyną. I co najciekawsze dla mnie, autor barwnie i z pełnym realizmem przedstawił obyczajowy zarys epoki Ludwika XVI, z jednej strony rozrzutne i rozpustne życie dworskie, a z drugiej strony pełne nędzy i głodu życie chłopstwa i mieszczaństwa.

Powoli odkrywam prozę Aleksandra Dumasa, ale wciąż brakuje mi czasu dla wszystkich książek, które chciałabym przeczytać. Dlatego bałam się sięgać po "Anioł Piou" wiedząc, że to jedna z części pełniejszej serii, której jeszcze nie nadrobiłam. Zaryzykowałam jednak i nie żałuję, ponieważ nie czułam się zagubiona w fabule a wręcz z przyjemnością poznawałam losy bohaterów.

Dumas miał wspaniałą rękę do pisania plastycznych historii. Ktoś kto uwielbia powieści pisane w przeszłości (a ja zdecydowanie wolę takie niż te współczesne), odnajdzie dla siebie mnóstwo smaczków, pobudzi wyobraźnię pięknym językiem a na dokładkę zmierzy się z wielowarstwową treścią, która pięknie przenika między wątkami. Całość budzi zachwyt, rozkłada się na ponad pięciuset stronach a mi jedynie było żal, że nie nadrobiłam wcześniejszych części, których brak znajomości nie przeszkadzał mi w czytaniu, ale za to poczucie straty czegoś wyjątkowego było impulsem do koniecznego nadrobienia zaległości.

Tytułowy Pitou jest bacznym obserwatorem tego co dzieje się dookoła niego, ale niekoniecznie przekłada zaczerpniętą wiedzę z aktualnej sytuacji na to co może się wydarzyć w niedalekiej przyszłości. Będąc świadkiem obalenia Bastylii oraz tragedii związanej z całą rewolucją francuską chłopiec przeradza się na naszych oczach w mężczyznę i wyciąga własne wnioski. Czasami jego czyny budzą wątpliwości, kiedy indziej zgadzamy się z podjętymi działaniami, ale nieustannie wchodzimy w interakcję z Pitu, więc jedynym zarzutem, który mogę mieć wobec tej książki to brak zakończeń podjętych wątków, więc warto mieć pod ręką kontynuację, żeby w pełni zrozumieć obraz przemian zachodzących w tytułowej postaci.

Książka nie należy do najłatwiejszych, nie przeczytacie jej też w jeden wieczór, ponieważ napływ informacji jest ogromny, ale nic nie szkodzi - łatwo można dać się porwać, ponieważ mimo przekazu sama fabuła jest lekka i przyjemna dla wyobraźni, pozwala przyjrzeć się Pitou z każdej możliwej strony a także poczuć na własnej skórze klimat czasów Ludwika XVI i Marii Antoniny, czyli momentów niezwykle burzliwych dla historii.

"Anioł Pitou" zaciekawi tych, którzy szukają w prozie czegoś więcej niż powielania schematów. Książka pisana w przeszłości porusza wciąż aktualne tematy i pokazuje jak ponadczasowy styl oraz forma wpływają na nowe pokolenia. Aleksander Dumas niezawodnie miesza historię z fikcją literacką, garściami czerpiąc inspiracje z prawdziwego życia co przekłada się na płynność jego książki oraz realność rozgrywanych scen.