Książka Tomasza Jastruna "Życie Anny Walentynowicz" ukazała się po raz pierwszy w 1985 roku nakładem podziemnej Niezależnej Oficyny Wydawniczej. Dzieje tytułowej bohaterki, spisane na podstawie jej własnej relacji, obejmują okres do 1984 roku i pozostają w wersji niezmienionej, to jest takiej, jaką Anna Walentynowicz zgodziła się opublikować w NOW.
Niniejsze drugie wydanie poszerzone jest jedynie o wstęp, dopisany przez Tomasza Jastruna w styczniu 2011 roku.
"Życie Anny Walentynowicz" to opowieść, która zaczyna się w okresie dzieciństwa Anny Walentynowicz. Większość relacji tytułowej bohaterki dotyczy jednak przełomowego okresu w dziejach Polski, nazwanego później Sierpniem 1980. Relacje koncentrują się też wokół pierwszych, bardzo trudnych lat po przełomie.
Książka jest dokumentem tamtych czasów: Anna Walentynowicz była jedną z najważniejszych postaci , które doprowadziły do przemian w Sierpniu 1980 roku, relacje oddają powszechnie panujące nastroje, emocje, nadzieje, oczekiwania czy wreszcie wielkie rozczarowania , jakie towarzyszyły kolejnym zmianom i przemianom. W końcu książka stanowi też dokument o 1985 roku - treści w niej zawarte mogły ukazać się jedynie nakładem podziemnej oficyny wydawniczej.
Czy książka "Życie Anny Walentynowicz" to współczesne opracowanie historyczne?
Nie, jest to autentyczny dokument historyczny oparty na bezpośredniej relacji bohaterki spisanej w pierwszej połowie lat 80. Tekst stanowi wierny przedruk wydania podziemnego z 1985 roku i zachowuje pierwotny styl oraz emocje tamtego okresu. Czytelnik otrzymuje bezpośredni wgląd w wydarzenia Sierpnia 1980 oczami jednej z najważniejszych postaci opozycji antykomunistycznej. Publikacja pełni funkcję autentycznego świadectwa epoki, a nie chłodnej analizy naukowej napisanej z perspektywy wielu lat.
Jaki zakres czasowy obejmują wspomnienia zawarte w tej publikacji?
Relacja Anny Walentynowicz koncentruje się na jej dzieciństwie oraz kluczowych wydarzeniach politycznych do 1984 roku. Główna część narracji skupia się na przełomowym strajku w Stoczni Gdańskiej oraz trudnych latach bezpośrednio po powstaniu Solidarności. Autor świadomie nie ingerował w treść, pozostawiając ją w formie, którą bohaterka zaakceptowała do druku w Niezależnej Oficynie Wydawniczej. Dzięki temu książka oddaje autentyczne nastroje, nadzieje i rozczarowania towarzyszące narodzinom wielkiego ruchu społecznego.
Dla kogo ta książka może okazać się niewłaściwym wyborem?
Publikacja ta nie jest kompletnym kompendium wiedzy o całym życiu bohaterki, gdyż nie obejmuje wydarzeń po 1984 roku ani tragicznej śmierci w Smoleńsku. Czytelnicy poszukujący nowoczesnej biografii z szerokim aparatem krytycznym i analizą późniejszej działalności politycznej Anny Walentynowicz mogą czuć niedosyt. Jest to pozycja skierowana przede wszystkim do osób zainteresowanych żywym świadectwem historii i unikalnym klimatem podziemnych wydawnictw PRL. Treść skupia się na osobistym doświadczeniu bohaterki, a nie na obiektywnym zestawieniu wszystkich faktów z jej późniejszego życia.
Czym różni się drugie wydanie książki od oryginału wydanego w podziemiu?
Najważniejszą różnicą w tym wydaniu jest dodanie nowego wstępu napisanego przez Tomasza Jastruna w styczniu 2011 roku. Główny korpus tekstu pozostaje jednak całkowicie niezmieniony, aby zachować unikalny charakter dokumentu z czasów cenzury i walki o wolność. Czytelnik zyskuje dodatkowy kontekst historyczny dzięki przedmowie, która rzuca nowe światło na postać bohaterki z perspektywy kilku dekad. Jest to doskonała okazja do zapoznania się z treścią, która pierwotnie była dostępna jedynie w ograniczonym obiegu niezależnym.
Jaki jest styl narracji w biografii spisanej przez Tomasza Jastruna?
Narracja opiera się na bezpośrednim głosie bohaterki, co nadaje całej książce intymny i bardzo osobisty charakter. Tomasz Jastrun występuje tu w roli kronikarza, który uporządkował wspomnienia, dbając o zachowanie specyficznego sposobu wypowiedzi Anny Walentynowicz. Czytelnik odnosi wrażenie uczestnictwa w szczerej rozmowie z legendarną suwnicową, poznając jej motywacje i emocje bez literackich upiększeń. Taka forma przekazu sprawia, że lektura jest dynamiczna i pozwala lepiej zrozumieć ludzką stronę wielkich przemian ustrojowych.
