Wstręt. Thomas Bernhard w San Salvadorze to przykład literatury, w której tli się płomień, która zalewa czytelnika kolejnymi falami narracyjnych torsji. Horacio Castellanos Moya nadał swojej głośnej powieści z 1997 roku formę obsesyjnego monologu, ukazując społeczeństwo w stanie upadku: pełne przemocy, podłe i puste. Wstręt jest bezkompromisową tyradą na obyczajowość i kulturę Salwadoru. Został uznany za tak radykalny, że po premierze książki autorowi grożono śmiercią.
Główny punkt odniesienia dla tego dzieła niewątpliwie stanowi twórczość Thomasa Bernharda, z jego mizantropijną postawą oraz charakterystyczną frazą, opartą na rytmie i powtórzeniu. Nowoczesna, intensywna, a zarazem na wskroś ironiczna proza Castellanosa Moi daje wgląd w realia i kondycję egzystencjalną kraju w okresie tuż po zakończeniu wyniszczającej wojny domowej. Można więc czytać tę powieść jako przedstawienie określonej sytuacji społeczno-politycznej, jednocześnie zaś zachowuje ona wymiar uniwersalny. W Salwadorze, czyli wszędzie zdaje się sugerować pisarz.
O autorze
Horacio Castellanos Moya
(ur. 1957) salwadorski prozaik, autor kilkunastu powieści, zbiorów opowiadań i esejów, uznawany za jednego z czołowych współczesnych pisarzy iberoamerykańskich. Mieszkał i pracował m.in. w Meksyku, Gwatemali, Niemczech, Japonii i Stanach Zjednoczonych. Od 2010 roku wykłada na Uniwersytecie Iowa. W 2014 roku został laureatem Latynoamerykańskiej Nagrody Prozatorskiej im. Manuela Rojasa. Do najważniejszych książek w jego dorobku należą: La diaspora (Disapora, 1989), Wstręt. Thomas Bernhard w San Salvadorze (1997), Insensatez (Obłęd, 2004), Tirana memoria (Tyrańska pamięć, 2008), El sueno del retorno (Sen o powrocie, 2013). Twórczość Castellanosa Moi nie była dotąd tłumaczona na język polski.
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii literatura piękna obca lub z serii Z Kraju i ze Świata
W jakim stylu literackim została napisana powieść "Wstręt. Thomas Bernhard w San Salvadorze"?
Książka ma formę intensywnego, obsesyjnego monologu opartego na rytmie i licznych powtórzeniach. Autor świadomie nawiązuje do charakterystycznej frazy Thomasa Bernharda, tworząc gęstą i bezkompromisową narrację. Czytelnik obcuje z subiektywną, mizantropijną tyradą wymierzoną w kulturę oraz obyczajowość Salwadoru. Taka konstrukcja tekstu sprawia, że lektura jest niezwykle dynamiczna i emocjonalnie wyczerpująca.
Czy treść książki odnosi się do konkretnych wydarzeń historycznych w Salwadorze?
Powieść rzuca światło na kondycję egzystencjalną i społeczną kraju tuż po zakończeniu wyniszczającej wojny domowej. Horacio Castellanos Moya diagnozuje społeczeństwo w stanie upadku, naznaczone wszechobecną przemocą oraz pustką kulturową. Choć akcja osadzona jest w konkretnych realiach lat 90., krytyka mechanizmów społecznych ma wymiar uniwersalny. To studium nienawiści do własnych korzeni, które wywołało w Salwadorze ogromne kontrowersje po premierze.
Kim jest Horacio Castellanos Moya i czy to jego pierwsza polska publikacja?
Horacio Castellanos Moya to czołowy współczesny pisarz iberoamerykański, a ta pozycja stanowi jego debiut na polskim rynku wydawniczym. Autor jest laureatem prestiżowej Latynoamerykańskiej Nagrody Prozatorskiej im. Manuela Rojasa i wykładowcą na Uniwersytecie Iowa. Jego twórczość charakteryzuje się odwagą w ukazywaniu brutalnej prawdy o Ameryce Środkowej i mechanizmach władzy. Przekład tej powieści pozwala polskiemu czytelnikowi po raz pierwszy zapoznać się z tym radykalnym głosem literatury światowej.
Dla jakiego typu czytelnika ta książka może okazać się zbyt trudna?
Powieść nie jest odpowiednia dla osób szukających lekkiej, tradycyjnej fabuły lub optymistycznego przesłania. Ze względu na formę nieustannego monologu oraz wysoki poziom mizantropii i brutalnej krytyki, tekst wymaga od odbiorcy dużego skupienia. Czytelnicy nieprzepadający za stylem Thomasa Bernharda mogą poczuć się przytłoczeni powtarzalnością i brakiem podziału na klasyczne akapity. Jest to literatura wymagająca, przeznaczona dla świadomych miłośników bezkompromisowej prozy intelektualnej.
Jaki nastrój dominuje w trakcie lektury tej powieści?
W tekście dominuje atmosfera głębokiego cynizmu, ironii oraz egzystencjalnego wstrętu do otaczającej rzeczywistości. Narracja zalewa czytelnika falami narracyjnych torsji, nie dając wytchnienia od pesymistycznej wizji świata. Pisarz mistrzowsko operuje czarnym humorem, który służy do obnażania hipokryzji i podłości ludzkiej natury. To lektura prowokująca, która celowo budzi w odbiorcy dyskomfort i zmusza do refleksji nad upadkiem wartości.
