Ryszard Jasiński, rzeźbiarz, pisarz, autor nagrodzonej w Konkursie Literackim Uniwersytetu Gdańskiego (2003 r.) powieści pt. „Niewidzialna władza”, w prezentowanej książce kontynuuje poszukiwania nowych form wypowiedzi artystycznej, nowych form ekspresji literackiej. „Wrota gomory” to utwór nowatorski zarówno w warstwie intelektualnej, jak i semantycznej. Jest to – jak stwierdza sam Jasiński – „powieść eksperymentalna” poetycką wyobraźnię i oryginalność werbalnych środków wyrazu zderza Autor z ostrością opisu przeżyć i zdarzeń, z krytycznym widzeniu świata i ludzi... Jak pisze: Interpretacyjnym kluczem do powieści „wrota gomory” jest archetyp zagłady biblijnego miasta jako obraz końca cywilizacji, świata, państwa. Nurtowało mnie pytanie, jak postąpią ci, którzy wiedzą, że nic ich nie ocali. W fabule „wrót gomory” ów kres dotyczy PRL-u i czasu globalnej zarazy wywołanej przez SARS-CoV-2. Pandemia, jakie doświadczamy, sprawi, że cywilizacja, w której żyjemy, skończy się, nastanie inna era.
„Powieść, której za nic nie chcesz przeczytać, jest tą,
którą za wszystko pragnę napisać.”
W Uthturhru (piątek 20 marca 2020) godzina trzynasta trzynaście trwała 63 minuty. Spocone słońce najpierw szło zygzakiem, później po-nad Wieżą Bąbel zrobiło kółeczko. Ukontentowane zwierzęta opuściły las, żeby wejść do miasta od strony dystryktu 12. Jako pierwsze przybyły zające, wałęsały się w makecie, kupiły kalarepę pastewną, po czym rozeszły się po dzielnicy seledynowych lamp. Podobnie postąpiły sarny, które atoli zadowoliły się solą i kapustą. Czytelniku, powieść odsłania swe prawidła, gdyż widzi w nas równych sobie: NIC NIE JEST ANI JAKIE JEST, ANI JAKIE SIĘ WYDAJE. Nierozważnie postąpiły lisy. Przybyły (Czy prawa obywatelskie mężczyzny podlegają woli kobiety? Czy są zawisłe od jej widzimisię?) na pla/cyk targowy, ale zamiast zająć się darmową kaszanką, polowały na bażanty, które przezornie buszowały między peronem 4 a tunelem nad nim. Ostatni przypłynął myszołów, od dyrekcji banku otrzymał darmowy bilet. Nieliczni obywatele uświadamiali sobie, że dzieją się rzeczy niebywale niesłychane. Aria najpierwsza spostrzegła, że słoneczko się cofnęło, że łabędzie jechały tramwajem na mecz hokeja, że dzikie kury upolowały łowczego, radziły czy sporządzić z niego kotlety, czy spożyć na surowo wraz z dubeltówką. Aria zauważyła, że jej prawa ręka jest na miejscu ręki lewej, że ma odwrócone stawy kolanowe, że pępek przemieścił się o 180 stopni, że nos odbiera wrażenia słuchowe, natomiast węszą wargi. Świadomość bałamutnie kazała domniemywać, iż niesie cudze życie i że cztery razy wejdzie do tej samej rzeki w tym samym miejscu oraz za każdym razem o innej parze roku.
(fragment)
Jakiego rodzaju literaturą są "Wrota gomory" Ryszarda Jasińskiego?
To powieść eksperymentalna łącząca poetycką wyobraźnię z niezwykle ostrym i krytycznym opisem rzeczywistości. Ryszard Jasiński wykorzystuje nowatorskie środki wyrazu oraz oryginalną semantykę do ukazania upadku znanej nam cywilizacji. Książka świadomie zrywa z tradycyjną formą narracji na rzecz poszukiwania zupełnie nowych sposobów ekspresji literackiej. Jest to lektura wymagająca, skierowana do czytelników ceniących nieszablonowe podejście do współczesnej literatury pięknej.
W jakich realiach historycznych i społecznych osadzona jest fabuła?
Głównym motywem utworu jest biblijny archetyp zagłady osadzony w realiach PRL-u oraz współczesnej pandemii SARS-CoV-2. Autor analizuje uniwersalne zachowania ludzkie w obliczu nieuchronnego końca świata i struktur państwowych. Fabuła w unikalny sposób przeplata wątki historyczne z doświadczeniem globalnej zarazy, tworząc wielowarstwową metaforę cywilizacyjnych zmian. Całość stanowi głębokie studium psychologiczne społeczeństwa postawionego w sytuacji granicznej, z której nie ma prostego ocalenia.
Czego można się spodziewać po warstwie językowej i klimacie utworu?
W książce dominuje oniryczna i niepokojąca atmosfera, w której granice między rzeczywistością a senną wizją ulegają całkowitemu zatarciu. Czytelnik styka się z obrazami, gdzie zwierzęta przejmują miejskie przestrzenie, a porządek biologiczny zostaje wywrócony do góry nogami. Mrok biblijnej symboliki łączy się tutaj z absurdalną codziennością, budując u odbiorcy poczucie narastającej dezorientacji. To intensywne doświadczenie estetyczne, które zmusza do przewartościowania dotychczasowego sposobu postrzegania otaczającego nas świata.
Dla kogo ta książka może okazać się zbyt trudna lub nieodpowiednia?
"Wrota gomory" nie są odpowiednim wyborem dla czytelników poszukujących lekkiej beletrystyki lub liniowej, prostej fabuły. Ze względu na swój eksperymentalny charakter i gęstą, poetycką warstwę językową, pozycja ta wymaga od odbiorcy dużego skupienia oraz cierpliwości. Osoby unikające surrealizmu, groteski oraz skomplikowanych metafor mogą poczuć się przytłoczone specyficzną formą przekazu. Jest to dzieło dedykowane wyłącznie odbiorcom świadomie wybierającym literaturę wysoką i poszukującym głębokich intelektualnych wyzwań.
W jaki sposób zawód autora wpływa na konstrukcję tej powieści?
Ryszard Jasiński jako rzeźbiarz i pisarz przenosi plastyczność formy artystycznej bezpośrednio na karty swojej powieści. Jego warsztat charakteryzuje się niezwykłą dbałością o detale oraz odwagą w kreowaniu surrealistycznych, wizualnych metafor o dużej sile rażenia. Doświadczenie w sztukach pięknych pozwala autorowi na budowanie sugestywnych scen, które oddziałują na wyobraźnię czytelnika z rzeźbiarską wręcz precyzją. Dzięki temu dzieło staje się unikalnym pomostem między literaturą a sztukami wizualnymi w opisie ludzkich przeżyć.
