Wiek paradoksów. Czy technologia nas ocali?

Jesteśmy zależni od technologii. Gdyby teraz ktoś uniemożliwił nam korzystanie z niej, stalibyśmy się bezradni. A to oznacza- czy nam się to podoba, czy nie- że technologia ogranicza naszą wolność.

Nasz mózg skonstruowany jest tak, że możemy funkcjonować tylko w jednej rzeczywistości jednocześnie. Tymczasem współczesne życie w każdym momencie dostarcza nam bodźców z różnych "światów równoległych". Obecnie świat fizyczny przenika się ze światem cyfrowym- jeden zależny jest od drugiego i już nic nie jesteśmy w stanie tu zmienić. Poza tym, rozwój technologii jest szybszy niż rozwój człowieka i nie da się już tego zatrzymać. Dlatego zmagamy się z wieloma paradoksami, problemami i zaburzeniami, które opisała w swej książce Natalia Hatalska- analityczka trendów, publicystka, założycielka i prezeska instytutu badań nad przyszłością [Adres usunięty]tute, zaliczana do dziesięciu najważniejszych autorytetów polskiego biznesu.

Sięgałam po ten tytuł ze sceptycyzmem, natomiast już od pierwszych stron wciągnęłam się i stwierdziłam, że jest to chyba najwartościowsza lektura, jaką przeczytałam w tym roku! Napisana jest genialnie! Prostym językiem, ale z inteligencją, energią i fascynacją! Autorka stawia ważne pytania, odnosi się do autentycznych przykładów, rysuje możliwe scenariusze rozwoju, by skłonić czytelnika do refleksji. Jej rozważania dotykają natury psychologicznej, filozoficznej, etycznej, politycznej, prawnej, biznesowej...

"Technologia jest zbyt ważna, zbyt daleko ingeruje w konstrukcję naszego świata, a przez to w nasze życie i jego jakość na wielu poziomach, by pozostawiać ją wyłącznie w rękach firm technologicznych."

No właśnie. Warto się nad tym zastanowić. Tak samo nad tym, że technologia ma dwie strony. Choć daje nam postęp cywilizacji, rozwiązuje jakiś problem, to jednocześnie generuje nowe problemy. Poniżej przytaczam kilka przykładów, które zostały szerzej opisane w "Wieku paradoksów".

Choć media społecznościowe poszerzają naszą sieć kontaktów oraz umożliwiają szybką komunikację, to jednak jesteśmy bardziej samotni i oddalamy się od siebie.

Choć mamy dostęp do niewyobrażalnej ilości wiedzy (głównie przez internet), to nie potrafimy z niej korzystać, czujemy się przytłoczeni. Dochodzi też do dezinformacji, a niestety nie radzimy sobie ciągle z odróżnieniem informacji prawdziwych od tych fałszywych.

Podłączenie do internetu tak wielu urządzeń codziennego użytku- już nie tylko komputerów i smartfonów, ale i zegarków, sprzętów medycznych, agd, maszyn produkcyjnych, elektrowni, zabawek, kamer (nie sposób wymienić wszystkich)- coraz częściej dochodzi więc do cyberataków. Przejmowanie danych, wyłudzanie pieniędzy, atak na urządzenia irańskiej elektrowni atomowej w 2010 roku, atak Rosji na infrastrukturę krytyczną Ukrainy w latach 2014-2016, to tylko kilka przykładów z ostatniego czasu. W przyszłości będzie można też przejmować kontrolę nad pojazdami autonomicznymi, a tym samym blokować miasta, wykorzystywać je do ataków terrorystycznych, zmieniać trasy przejazdu, wyłączać hamulce. W przypadku urządzeń medycznych sterowanych zdalnie już obecnie może dochodzić do zabójstw na zlecenie, a wkrótce do edytowania genów, w tym zmiany DNA(!).

Za sprawą postępu technologii już niedługo ludzie staną się chimerami, czyli połączeniem kilku gatunków. Będzie to możliwe dzięki ksenotransplantacji (transplantacji tkanek, organów od innych gatunków, np. serca od świni). Będzie też możliwe "tworzenie" ludzi modyfikowanych genetycznie- bardziej wytrzymałych na ból, odpornych na choroby czy bardziej wydajnych. Obecnie jednak prawo tego zabrania.

Nie trzeba jednak aż takich wielkich działań, by doszło do paraliżu świata. Przecież wystarczy po prostu odciąć nas od dostępu do internetu i już mamy problem! Stało się tak chociażby w 2020 roku w sierpniu na Białorusi w ramach protestów spowodowanych sfałszowanymi wyborami prezydenckimi.

Idąc dalej, "jednym z największych paradoksów współczesnych czasów jest to, że próbujemy kontrolować technologię za pomocą... technologii."

Bardzo zachęcam do lektury "Wieku paradoksów". Można się z niej dowiedzieć niesamowicie wiele- to o czym wspomniałam powyżej, to tylko garstka. Natalia Hatalska niczego nie opisuje w barwach czarno-białych, nie przedstawia technologii ani jako złej, ani jako doskonałej, bo właśnie w tym tkwi cały paradoks...

Natalia Hatalska w gronie influencerów i nie tylko zajmuje ważną pozycję. Byłam ciekawa tej książki.

Jak zapewnia autorka, od technologii i urządzeń już nie da się uciec. Jesteśmy od niej zależni na każdym kroku. Firmy pod pozorem pomocy zbierają o nas dane nawet dzięki urządzeniu do pomiaru snu. Nie da się już od tego uwolnić, jesteśmy skazani na to co dzieje się wokół nas. Urządzenia elektroniczne na przestrzeni lat zdominowały nasz świat.

Natalia Hatalska wspomina o influencerach, którzy reklamują produkty i przestali wspominać o tym, że jest to płatna reklama. Przeciętny odbiorca ma więc wrażenie i jest przekonany o tym, że dana osoba jest z produktu czy usługi bardzo zadowolona. Niekoniecznie jednak musi tak być, z czego nie każdy zdaje sobie sprawę.

Wiele osób dotyka także lęk przed tym, że coś nas ominie ze świata wirtualnego. Budzimy się i zasypiamy korzystając z telefonów, jako ludzie mamy lepsze relacje w świecie online niż poza nim. Jesteśmy zafascynowani idealnym światem znanych osób, zapominając o tym, że to tylko urywki, kreacja.

To tylko niewielka ilość zagadnień, które Natalia Hatalska poruszyła w swojej obszernej publikacji. Bardzo dużo jest tutaj przypisów, które poruszają dodatkowe zagadnienia. Jak zapewnia autorka, pozycję można czytać rozdział po rozdziale lub na wyrywki według potrzeby.

,,Wiek paradoksów" Natalii Hatalskiej to pozycja dla każdego z nas, jej tematyka dotyka bowiem wszystkich jako ludzi. Na pewno znajdzie swoich zwolenników i nie warto pomijać jej w czytelniczym planie.

Przypadkiem sięgnęłam po "Wiek paradoksów", a dostałam dzięki jej przeczytaniu solidne pole do przemyśleń. Siedzę w nowych technologiach z uwagi na pracę, ale i zainteresowania, dlatego uważam, że warto podejść do tematu także od strony przedstawianej przez autorkę. To nie gotowe odpowiedzi i określone stanowisko, tylko szereg pytań, które pozwalają kształtować własne opinie w tematach, o których być może w ogóle byśmy wcześniej nie pomyśleli. Warto przeczytać, warto też czasem wracać do tej książki.

Autorka pokazuje tu, w jaki sposób firmy high-tech zawężają nasze pole widzenia, a także stara się podpowiedzieć jak zachować autonomię i żyć świadomie w świecie ukształtowanym przez technologie i algorytmy. Od razu zaznaczę, że nie ma tu jednoznacznych odpowiedzi czy gotowych scenariuszy, Natalia Hatalska raczej stara się zasiać ziarno niepewności oraz pobudzić do zadawania pytań o nowe technologie i nasze relacje z nimi.

To taka książka, z której każdy wyciągnie coś innego dla siebie. Wprawdzie o cyberbezpieczeństwie, samotności wywołanej technologią, nadmiarem informacji czy inżynierią genetyczną spotkałam się wcześniej i wydaje mi się, że dużo się o tym mówi (przynajmniej w mojej bańce) to mnie szczególnie zainteresowała mnie sprawa neuropraw. Bo dotąd nigdy nie myślałam o mózgu jako ostatnim bastionie naszej prywatności. A okazało się, że przed tymi wielkimi firmami z branży technologicznej, niektóre kraje prawnie regulują wykorzystanie danych dotyczące aktywności naszego mózgu.

I chociażby dlatego dla mnie, jest to przede wszystkim książka o jakości naszego życia i bezrefleksyjnym podejściu do nowości. Przecież myślenie o technologii to myślenie o człowieku.

.

Uważam, że to wartościowy i ważny głos w dyskusji o przyszłości, a może już naszej teraźniejszości. Dlatego nie pozostaje mi nic innego jak bardzo mocno ją polecić, zresztą zrobiłam to kilku znajomym, którzy znaleźli tu inne ważne dla siebie treści.