Wichrowe Wzgórza

Dzięki medialnemu zamieszaniu wokół remake'a Wichrowych wzgórz powracamy z klasyką na salony i prosto na moją półkę tuż obok kieszonkowej wersji męczonej przeze mnie już cztery razy.

Nie spodziewałam się, że film narobi aż takiego szumu i że razem z nim przypomni o sobie również książka. Bardzo dobrze się stało, bo skoro sama wracam do niej już kolejny raz, to może to najlepszy moment, żeby podrzucić ją też tym, którzy wciąż zastanawiają się, czy warto dać się porwać tej burzliwej historii.

Cierpienia młodego Heathcliffa:

Heathcliff i Katarzyna to jedna z tych par stawiana tuż obok Romea i Julii, Tristana i Izoldy, czy też naszego polskiego podwórka - Zosi i Tadeusza. Tylko czy na pewno powinni trafiać do kategorii „wielka romantyczna miłość”, a nie raczej „relacja wymagająca solidnej terapii”?

Heathcliff, przygarnięty przez pana Earnshawa (ojca Cathy) , początkowo jest cichym i spokojnym chłopcem. Po niespodziewanej śmierci ojczyma, pozycja sieroty w domu zmienia się o 180°. Hindley (przyrodni brat, syn pana Earnshawa) robi z jego życia regularny koszmar - są upokorzenia, przemoc i codzienne przypominanie mu, gdzie jest jego miejsce. Nic więc dziwnego, że w Heathcliffie zamiast niewinności zaczynają kiełkować gniew, zgorzknienie i chęć zemsty. Brzmi jak świetny antagonista dla naszej historii?

Jedynym jasnym punktem pozostaje Katarzyna. Między tą dwójką rodzi się więź intensywna, dzika i momentami wręcz obsesyjna. Problem w tym, że Cathy wybiera status i pieniądze, a więc Edgara Lintona - eleganckiego dziedzica Thrushcross Grange. Po tym ciosie prosto w zmrażające się serce Heathcliffa, już nikt nie podejmie żadnych dobrych decyzji...

Smutni ludzie

Powieść została wydana w 1847 roku, co znaczy, że minęło prawie dwieście lat od jej debiutu. I tak brnąc przez kolejne rozdziały możemy dojść do wniosku, że niewiele się mentalnie zmieniło od czasu Cathy i Heathcliffa. Czy dlatego są oni nam tak bliscy?

Jest to historia o miłości nieszczęśliwej, która będąc na wyciągnięcie ręki, zostaje zaprzepaszczona w najgorszy możliwy sposób.

Pióro autorki sprawia, że można współodczuwać ból razem z naszymi bohaterami, którzy zdali sobie sprawę z popełnionych błędów, gdy wydawałoby się, że jest już za późno na jakiekolwiek naprawy.

Klimat jest mroczny, a chłód z ponurych wrzosowisk Yorkshire wdziera się do domów i serc jego mieszkańców. Poznajemy ich stopniowo, odkrywamy warstwami kolejne wydarzenia i z nadzieją obserwujemy tę podróż ku katastrofie.

Trudno kogokolwiek polubić, jakby autorka stworzyła zamkniętą społeczność uwięzioną w kole traum i nienawiści, z którego nikt nie ucieka.

Miłość vs. terapia

Mam wrażenie, że przed laty tytuł był traktowany jak piękna historia miłosna, za to dzisiaj czytelnicy coraz częściej zwracają uwagę na destrukcyjne uczucie łączące bohaterów. Możemy dostrzec skutki traumy, zaniedbań i stworzyć na tej podstawie jakiś rys psychologiczny bohaterów, aniżeli doszukiwać się w tytule prawdziwej miłości...

"Bądź ze mną zawsze⁠—przyjmij jakąkolwiek formę⁠—doprowadź mnie do szaleństwa! tylko nie zostawiaj mnie w tej otchłani, gdzie nie mogę cię znaleźć! O Boże! To niewypowiedziane! Nie mogę żyć bez mojego życia! Nie mogę żyć bez mojej duszy!"

Czego by jednak o Wichrowych wzgórzach nie powiedzieć - jeśli podejdziemy do nich bez doszukiwania się kolejnych powodów do wysłania wszystkich na terapię, to dostajemy emocjonalny rollercoaster. Nie każdemu może on przypaść do gustu, ale ogrom uczuć, który skłania Heathcliffa do działania jest imponujący (nawet jeśli z biegiem czasu zaczynamy rozumieć, że tak to nie powinno dysfunkcjonować).

No nie mogę powiedzieć niczego innego poza tym, że polecam. Pióro autorki czyta się przyjemnie, a całą historię śledzi się z zaparatym tchem - choć po skończeniu już tylko można wzdychać.

Jest to obowiązkowy klasyk tak różny od delikatniejszych historii Jane Austen, jednak skupiający się na tym, co tak bardzo lubimy - relacji międzyludzkich i miłości. Emily Bronte to autorka, której nie można pominąć.

Są takie historie, które wracają do nas jak echo, nie dając o sobie zapomnieć, a ich bohaterowie stają się nam bliżsi niż niejedna postać z krwi i kości. Dla mnie taką opowieścią są „Wichrowe Wzgórza” - mroczne, duszne od emocji i targane wiatrem wrzosowisk Yorkshire. Choć muszę być z Wami szczera - nie jest to moja najukochańsza historia, to jednak bezgranicznie doceniam jej niszczycielską siłę i ponadczasowy przekaz. To jedna z tych lektur, które trzeba znać, by zrozumieć mrok ludzkiej duszy.

Ich miłość, dzika i nieokiełznana jak natura otaczająca Drozdowe Gniazdo, zasługuje na celebrowanie, nawet jeśli budzi w nas sprzeciw.

„Dobre serce i twarzy pomoże wypięknieć."

„Wichrowe Wzgórza” to jedna z tych powieści, które nie starzeją się mimo upływu lat – przeciwnie, z każdą kolejną epoką odkrywane są na nowo. Jedyna książka Emily Brontë, wydana pierwotnie w 1847 roku pod pseudonimem Ellis Bell, przeszła długą drogę: od dzieła szokującego i odrzucanego przez czytelników po klasykę literatury światowej. Najnowsze wydanie w twardej oprawie od Zysk i S-ka stanowi godną oprawę dla tej niezwykłej historii.

Historia powieści "Wichrowe Wzgórza" w Polsce jest niemal tak burzliwa jak sama powieść. Pierwsze wydanie z 1929 roku ukazało się pod zaskakującym tytułem "Szatańska miłość" w przekładzie Janiny Sujkowskiej. To właśnie jej tłumaczenie na długie lata ukształtowało sposób, w jaki polscy czytelnicy odbierali tę historię – już w powojennych wydaniach pod znanym dziś tytułem. Z czasem pojawiały się kolejne przekłady, [Adres usunięty]. Tomasza Bieronia, Hanny Pasierskiej czy Piotra Grzesika, który postawił na większą dosłowność kosztem lekkości stylu. Najnowsze tłumaczenie, autorstwa Jerzego Łozińskiego, pokazuje, że ta klasyczna powieść wciąż jest na nowo odczytywana.

Powieść doczekała się też wielu ekranizacji, ale największą rozpoznawalność zdobyła adaptacja z 1992 roku z Juliette Binoche i Ralph Fiennes w rolach głównych, która do dziś uchodzi za jedną z najbardziej pamiętnych interpretacji tej historii. Najnowsza wersja miała swoją premierę światową 13 lutego 2026 roku, a w Polsce - dzień później.

Fabuła rozpoczyna się w 1801 roku, gdy do posiadłości o nazwie "Drozdowa ostoja" przybywa pan Lockwooda i poznaje ponurego, tajemniczego właściciela Wichrowych Wzgórz - Heathcliffa. Już pierwsze ich spotkanie odsłania chłód, posępność i nieprzystępność Heathcliffa— cechy, które budzą w Lockwoodzie niepokój, ale i fascynację. To właśnie ciekawość skłania go do wysłuchania opowieści Ellen Dean, gospodyni, która odsłania przed nim dramatyczne dzieje dwóch rodzin i burzliwej miłości, jaka naznaczyła ich losy na pokolenia.

Już od pierwszych stron powieść wyróżnia się nietypową konstrukcją narracyjną. Historia poznawana jest oczami pana Lockwooda, który trafia do tajemniczego świata Wichrowych Wzgórz, ale też dzięki opowieści gospodyni Ellen Dean. Ten zabieg sprawia, że stopniowo zanurzamy się w wielowarstwową opowieść o rodzinach Earnshawów i Lintonów oraz o jednym z najbardziej niejednoznacznych bohaterów literatury, jakim jest Heathcliffie.

Największą siłą powieści jest jej emocjonalna intensywność. Relacja między Heathcliffem a Catherine nie jest romantyczna w klasycznym sensie, gdyż ma w sobie dzikość, obsesję i destrukcyjność. Historia ich uczucia sięga dzieciństwa, dojrzewa na dzikich wrzosowiskach Yorkshire, a później przeradza się w siłę tak potężną, że niszczy wszystko, czego dotknie. Catherine, rozdarta między namiętnością do Heathcliffa a spokojem i dostatkiem, jakie oferuje jej Edgar Linton, podejmuje decyzję, która staje się początkiem tragedii. Jej wybór nie tylko łamie serce Heathcliffa, ale uruchamia spiralę zemsty, żalu i obsesji, która obejmuje kolejne pokolenia Earnshawów i Lintonów.

Pani Brontë pokazuje miłość jako siłę, która może zarówno budować, jak i podążać ku upadkowi. Prowadzi naszą uwagę przez dwa pokolenia, pokazując, jak błędy i namiętności rodziców odbijają się na ich dzieciach. Stworzyła świat, w którym emocje są dzikie i nieokiełznane, a ludzie pełni sprzeczności.

Ogromną rolę odgrywa także sceneria. To ona dodatkowo wzmacnia wrażenia, jakie wywołują kolejne sploty zdarzeń. Surowe, wietrzne wrzosowiska Yorkshire doskonale zostały wykorzystane, by stanowiły ważną częścią powieści. Ze swoimi wichrami, wrzosowiskami i odosobnionymi posiadłościami, nadaje gotycki klimat historii, która toczy się na ich tle. Jest pełen niepokoju, mroku i dzikości. Idealnie współgra z charakterami bohaterów, ich emocjami, nastrojem i tym, czego doświadczają. Przyroda zdaje się odzwierciedlać ich wewnętrzne burze, rozterki i wszelkie emocje. Atmosfera miejsca przenika całą powieść, dzięki plastycznym, sugestywnym opisom, jakie autorka roztacza przed naszymi oczami nadając wydarzeniom niepowtarzalny klimat, który trudno znaleźć w innych dziełach epoki.

„Wichrowe Wzgórza” to nie tylko opowieść o miłości, ale przede wszystkim o sile emocji, które potrafią zniszczyć wszystko, co napotkają na swojej drodze. To książka o obsesji, bólu, pragnieniu, samotności i o uczuciach, które nie mieszczą się w ramach klasycznego romansu. Dlatego historia napisana przez panią Brontë od lat fascynuje czytelników, scenarzystów i reżyserów. Dowodem tego są liczne wznowienia powieści i adaptacje filmowe, z których najbardziej znana jest ta z 1992 roku z Juliette Binoche i Ralphem Fiennesem. Najnowsza ekranizacja w reżyserii Emerald Fennell z Margot Robbie i Jacobem Elordi w rolach głównych, miała swoją premierę 13 lutego 2026 roku, a w Polsce można ją oglądać od 14 lutego 2026 roku.

Nowe wydanie Zysk i S-ka, eleganckie i dopracowane, podkreśla rangę tej powieści jako jednego z najważniejszych dzieł literatury światowej. To idealna okazja, by sięgnąć po tę historię i przekonać się, dlaczego „Wichrowe Wzgórza” nazywane są jedną z najpiękniejszych książek o miłości, choć jest to miłość, która potrafi ranić głębiej niż jakakolwiek inna. Jej poznawanie jest jak wchodzenie do znanych miejsc i odkrywania ich na nowo. To nie tylko historia tragicznej miłości, ale również opowieść o przemianie i nadziei. Pokazuje też, że nawet w świecie zdominowanym przez nienawiść możliwe jest odrodzenie uczuć i przerwanie błędnego koła przemocy.

Książkę przeczytałam w ramach współpracy z wydawnictwem Zysk i S-ka

„Wichrowe Wzgórza” to jedna z moich ulubionych powieści, wracam do niej regularnie, mam ją w kilku egzemplarzach i z każdego potrafię wydłubać coś pięknego, coś, co rezonuje inaczej w zależności od chwili. Przekład Jerzego Łozińskiego okazał się dla mnie prawdziwym odkryciem, ponieważ tekst zdaje się tu pełniejszy, bardziej literacki i płynny, co sprawia, że ta ponadczasowa opowieść o miłości odsłania się na nowo, zaskakuje świeżością i głębią.

Powieść Emily Brontë, osadzona na surowych, wietrznych wrzosowiskach, od lat fascynuje czytelników swoją intensywnością emocjonalną i mrocznym klimatem. Historia Catherine Earnshaw i Heathcliffa to i romans, i dramat namiętności, obsesji i destrukcji, który wykracza poza ramy klasycznej powieści obyczajowej. W przekładzie Łozińskiego ta emocjonalna skrajność zostaje oddana z niezwykłą precyzją, a język nie łagodzi brutalności uczuć, lecz pozwala im wybrzmieć w pełni.

To, co szczególnie uderza w tej wersji, to rytm narracji. Zdania płyną naturalnie, dialogi nabierają większej wiarygodności, a opisy zyskują poetycki wymiar, nie tracąc przy tym swojej surowości. Łoziński unika archaizacji, która w niektórych starszych przekładach potrafi tworzyć dystans między tekstem a współczesnym czytelnikiem. Zamiast tego proponuje język żywy, a jednocześnie wierny duchowi epoki.

Dzięki temu bohaterowie wydają się bliżsi, bardziej ludzcy, a ich namiętności nie są już tylko literacką konstrukcją, ale czymś niemal namacalnym. Heathcliff w tej interpretacji jest jeszcze bardziej niepokojący, a Catherine jeszcze bardziej rozdarta między pragnieniem a konwenansem. Nawet postaci drugoplanowe zyskują wyrazistość, jakby zostały wydobyte z cienia przez bardziej precyzyjne słowo.

Nie bez znaczenia jest również fakt, że przekład ten przywraca pewną równowagę między dosłownością a interpretacją. Łoziński zdaje się ufać czytelnikowi, ponieważ nie narzuca tonu, nie upraszcza, lecz pozwala tekstowi oddziaływać w jego pierwotnej złożoności. To podejście sprawia, że lektura staje się doświadczeniem bardziej wymagającym, ale też znacznie bardziej satysfakcjonującym.

„Wichrowe Wzgórza” w tym wydaniu to dowód na to, że klasyka nigdy nie jest zamknięta, że może być wciąż na nowo odczytywana i przeżywana. Przekład Jerzego Łozińskiego nie tyle odświeża powieść Brontë, co pozwala jej przemówić głosem, który brzmi zadziwiająco współcześnie. Dla tych, którzy znają tę historię na pamięć, będzie to spotkanie z czymś znajomym, a jednak odmienionym. Dla nowych czytelników, być może najlepsze możliwe wejście w świat jednej z najbardziej niezwykłych powieści XIX wieku.

„Wichrowe wzgórza” to książka, która nie jest łatwa, ale jest warta uwagi. Jest to opowieść o miłości, która jest niczym huragan. Niszczy wszystko, co spotka na swojej drodze.

Relacja Cathy i Heathcliffa jest pełna bólu i obsesji. Skłania do refleksji o tym czy każda miłość jest dobra. Bohaterowie tej książki na pewno dostarczają nie małych emocji i zostają na dłużej w głowie. Emily Brontë pokazuje w jaki sposób silne emocje mogą być destrukcyjne, nie tylko dla innych, ale również dla nas samych.

Bohaterowie tej powieści to złożone postacie, które potrafią wyprowadzić z równowagi. Ich decyzje nie jeden raz irytują i czasami przytłaczają. Ale właśnie to jest atutem tej powieści. Wywołuje ona wiele skrajnych emocji, które w czytelniku jeszcze długo buzują po odłożeniu książki.

Dużym plusem tej powieści jest jej klimat, który jest duszny, wzmacniany opisem surowych wrzosowisk i wiecznych wiatrów. Takie opisy dodatkowo wzmagają stan emocjonalny bohaterów i tworzą razem niesamowity klimat, który by go poczuć trzeba koniecznie przeczytać tę książkę.

„Wichrowe Wzgórza” to jedna z tych książek, które się albo kocha, albo męczy przez całą lekturę. Nie jest to książka dla każdego, ale na ma ona wielu fanów. I ja do nich dołączyłam.