Kto nie zna jeszcze przejmującej historii rodziny Ulmów z Podkarpacia lub chciałby ją poznać bardziej dogłębnie, powinien sięgnąć po książkę "Ulmowie. Sprawiedliwi i błogosławieni" Agnieszki Bugały. Co sprawiło, że żyjące prostym życiem małżeństwo z kilkorgiem dzieci zostało poddane procesowi beatyfikacji przez Kościół katolicki?
Józef i Wiktoria Ulma byli mieszkańcami wsi Markowa, starającymi się żyć zgodnie z zasadami Ewangelii oraz swoimi sąsiadami, z których wielu przed II wojną światową stanowili Żydzi. Wojenna rzeczywistość i czystki dokonywane przez nazistów na społeczności żydowskiej postawiły Ulmów przed najwyższym egzaminem z człowieczeństwa, który zdali z nawiązką. Ich pomoc, udzielana bez wahania mieszkańcom wyznania mojżeszowego, wynikająca z miłosierdzia do bliźniego doprowadziła do zapłacenia najwyższej ceny. Zostali rozstrzelani przez nazistów, a po latach stali się symbolem wszystkich pomordowanych Polaków, którzy nieśli pomoc Żydom.
Autorka przedstawia wyczerpującą relację z rozmów, przeprowadzonych z wieloma osobami z kręgu bliskiego rodzinie Ulmów. Książka jest też wynikiem jej szczegółowej analizy dokumentów, które mają związek z tą poruszającą historią błogosławionej rodziny, zwanej Miłosiernymi Samarytaninami z Markowej.
Fragment książki
Wojna trwała, terror narastał, głód był coraz większy, a Wiktoria i Józef Ulmowie nie tracili ducha i dalej promieniowali miłością. Mieli już sześcioro dzieci, kiedy przyjęli do swego domu osiem osób skazanych przez niemieckich okupantów na śmierć dlatego, że były Żydami. Kto wtedy mógł powiedzieć, że naprawdę zrobił wszystko dla ratowania bliźniego? Co Ulmom dawało siłę? Z czego czerpali nadzieję? Na co postawili? W Tobie Panie zaufałem, nie zawstydzę się na wieki. Piękne słowa, łatwo je zaśpiewać, ale jak z nimi żyć? Autorka stawia najtrudniejsze pytania i szuka odpowiedzi – przegląda dokumenty, rozmawia ze świadkami, rozważa argumenty. Pokazuje niezwykłe, piękne, trudne i spełnione życie. Wzór dla nas i dla świata całego. Na każdy czas. Barbara Sułek-Kowalska, publicystka Tygodnika TVP członek Komitetu KEP ds. Dialogu z Judaizmem
O bohaterskiej a nawet heroicznej postawie rodziny Ulmów, słyszeli już i docenili ją, niemal wszyscy Polacy. Ta książka daje odpowiedź na arcyważne pytanie: dlaczego to zrobili? Dlaczego poświęcili siebie dla innych? Co jest kluczem do takich postaw. To bardzo ważne także i dziś. W czasach, kiedy większość ceni bardziej własną wygodę niż miłosierdzie. Krzysztof Ziemiec, dzienikarz
O autorce
Agnieszka Bugała to dziennikarka i absolwentka filologii polskiej na Uniwersytecie Wrocławskim. Była, wieloletnia redaktorka tygodnika katolickiego "Niedziela" i autorka książek o tematyce religijnej.
Czy książka "Ulmowie. Sprawiedliwi i błogosławieni" to tylko opis samej egzekucji rodziny?
Nie, ta publikacja skupia się przede wszystkim na codziennym życiu i duchowej motywacji rodziny Ulmów, a nie tylko na ich tragicznej śmierci. Autorka Agnieszka Bugała analizuje tysiące dokumentów, aby pokazać, jak wiara kształtowała ich codzienne wybory przed wojną. Czytelnik poznaje portret ludzi, którzy żyli Ewangelią w sposób naturalny i bezkompromisowy. Dzięki temu książka staje się głębokim studium charakteru, a nie tylko kroniką martyrologii.
Jakie unikalne materiały dokumentalne znajdę w tej biografii?
W książce zamieszczono niepublikowane wcześniej fotografie z rodzinnego archiwum Ulmów, które dokumentują ich życie w Markowej. Autorka opiera swoją narrację na bezpośrednich rozmowach ze świadkami oraz rzetelnej kwerendzie archiwalnej. Te autentyczne materiały pozwalają lepiej zrozumieć realia epoki i bliskość relacji panujących w tej wielodzietnej rodzinie. Dokumentacja ta stanowi bezcenne źródło wiedzy dla osób zainteresowanych historią II wojny światowej.
Dla kogo ta książka może okazać się zbyt trudna w odbiorze?
Publikacja ta nie jest polecana osobom szukającym lekkiej literatury faktu, ponieważ porusza drastyczne tematy wojenne i tragiczny los dzieci. Opisuje ona bezwzględne realia okupacji niemieckiej, co może być obciążające emocjonalnie dla wrażliwych czytelników. Książka wymaga od odbiorcy skupienia na kwestiach etycznych i religijnych, co nie każdemu może odpowiadać. Nie jest to typowy podręcznik historyczny, lecz biografia z silnym akcentem duchowym.
W jaki sposób autorka przedstawia postać Józefa i Wiktorii Ulmów?
Agnieszka Bugała ukazuje ich jako "Miłosiernych Samarytan", których decyzja o pomocy Żydom wynikała z wieloletniej wierności zasadom chrześcijańskim. Tekst podkreśla ich pracowitość, otwartość na drugiego człowieka oraz pasje, takie jak fotografia czy ogrodnictwo. Czytelnik widzi w nich ludzi z krwi i kości, a nie tylko posągowe postacie historyczne. Taka perspektywa pozwala zrozumieć, że ich heroizm był zwieńczeniem zwyczajnego, dobrego życia.
Czy treść książki odnosi się do procesu beatyfikacyjnego całej rodziny?
Tak, autorka wyjaśnia teologiczny fenomen beatyfikacji nienarodzonego dziecka oraz pozostałych członków rodziny Ulmów. Publikacja pomaga zrozumieć, dlaczego Kościół uznał ich postawę za wzór świętości w ekstremalnie trudnych warunkach. Treść przygotowuje czytelnika do głębszego przeżycia aktu beatyfikacji, rzucając światło na duchowy wymiar ich ofiary. Jest to kluczowa pozycja dla osób chcących połączyć fakty historyczne z ich religijnym znaczeniem.
