”Trzynaście opowieści” to zbiór trzynastu opowiadań dotyczących losów podchorążych oraz oficerów w polskiej armii na zachodzie. Wydanie to jest poprzedzone wstępem Józefa Hena.
Zbiór opowiadań zatytułowany ”Trzynaście opowieści” jest pełen milczących bohaterów, którzy posiadają liczne rany na ciele i duszy i których dręczy świadomość klęski. Postacie te są uważane za alter ego samego autora.
Pruszyński o swoich ”Trzynastu opowieściach” mówił, że wszystkie zawarte w nich wydarzenia są faktami. Oprócz Trębacza z Samarkandy, kiedy to pisarz pierwszy raz dopuścił się kompozycji fikcyjnej. Ironicznym faktem jest to, że czytelnicy byli przekonani właśnie o prawdziwości właśnie tej jednej historii. Opowieść o Trębaczu z Samarkandy do tego stopnia wydawała się realistyczna, że Andres kazał zarządzić śledztwo.
O książce Józef Hen
…Zastanawiająca jest w Trzynastu opowieściach Pruszyńskiego ta mnogość bohaterów milczących, gorzkich, z ranami w duszy i na ciele właśnie, wyraźnych alter ego autora, a przecież obarczonych świadomością klęski. Oto Manuel z Odejść i powrotów rozmyśla w czołgu podczas kampanii normandzkiej: „Daremność. Głucha, zawistna niechęć do każdej krytycznej myśli; niewolniczy, bydlęcy kult dla najgłupszej chwalby tego, co swojskie, ze swojską głupotą na czele. Pełne zwycięstwo klik, klanów i kast przeciw samotnej jednostce i biernej, bezradnej masie.
To wszystko są fakty - powiedział mi Pruszyński o Trzynastu opowieściach. - Nigdy nie wymyśliłem żadnej fabuły. A Trębacz z Samarkandy ? - zapytałem. Skinął głową. Tak, Trębacz jest wyjątkiem. To kompozycja. Ale właśnie o Trębaczu wszyscy myśleli, że jest to prawdziwe wydarzenie, do tego stopnia, że Anders kazał zarządzić śledztwo - chodziło o tę niedzielną zbiórkę na rynku - kto dał rozkaz, skąd ta samowola…
O autorze
Ksawery Pruszyński to literat, reporter, publicysta i dyplomata. Pracował m.in. w redakcji krakowskiego ”Czasu” najpierw w roli korektora, następnie jako autor przeglądu prasy zagranicznej, a w końcu jako autor reportaży. Jego debiutancką książką, opublikowaną w 1932 roku, było ”Sarajewo 1914, Szanghaj 1932, Gdańsk 193?”.
Pruszyński w latach trzydziestych publikował w piśmie zatytułowanym ”Bunt Młodych”. W 1936 roku pełnił natomiast rolę korespondenta z hiszpańskiej wojny domowej. Pisarz brał udział m.in. w bitwie o Narwik, a z 1. Dywizją Pancerną uczestniczył w bitwie pod Falaise. Ksawery Pruszyński miał także możliwość pełnienia roli dyplomaty rządu polskiego na emigracji - w latach 1941-1942 był attaché prasowym ambasady RP w ZSRR. W latach 1945-1950 był posłem PRL w Holandii. Pisarz zginął w wypadku samochodowym koło Dusseldorfu.
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii literatura piękna polska
Czy książka "Trzynaście opowieści" to zbiór faktów historycznych czy fikcja literacka?
Książka "Trzynaście opowieści" stanowi zbiór tekstów opartych na autentycznych przeżyciach żołnierzy, w których autor niemal całkowicie zrezygnował z kreowania fikcyjnej fabuły. Ksawery Pruszyński skupia się na dokumentowaniu rzeczywistych losów oficerów i podchorążych polskiej armii na Zachodzie podczas II wojny światowej. Czytelnik obcuje z literaturą faktu, która dzięki kunsztowi autora nabiera cech wysokiej próby prozy psychologicznej. Każde opowiadanie, poza jednym świadomym wyjątkiem, odzwierciedla prawdziwe sytuacje, dylematy bojowe i autentyczne postacie historyczne.
Jaki nastrój dominuje w opowiadaniach wojennych Ksawerego Pruszyńskiego?
W zbiorze dominuje atmosfera goryczy, głębokiej refleksji nad poczuciem klęski oraz wewnętrznego rozdarcia bohaterów. Postacie to najczęściej ludzie zranieni psychicznie, którzy mimo aktywnej walki w kampanii normandzkiej borykają się z dotkliwym poczuciem daremności. Autor unika taniego heroizmu i patriotycznej egzaltacji, stawiając na surowy realizm oraz analizę samotności jednostki w obliczu wielkiej historii. Lektura wywołuje u czytelnika poruszenie i skłania do przemyśleń nad nieoczywistym sensem żołnierskiego trudu i poświęcenia.
Dla kogo ta książka może okazać się zbyt trudna lub przytłaczająca?
Publikacja ta nie jest odpowiednim wyborem dla osób szukających lekkiej, przygodowej literatury wojennej o szybkim tempie akcji i optymistycznym wydźwięku. Zbiór wymaga od odbiorcy dużego skupienia oraz dojrzałości emocjonalnej ze względu na ciężki ton oraz brak klasycznych, zwycięskich zakończeń wielu wątków. Czytelnicy preferujący fikcję literacką odrywającą od rzeczywistości mogą czuć się przytłoczeni surowością i autentyzmem opisanych dramatów ludzkich. Jest to pozycja skierowana do świadomych odbiorców ceniących prawdę historyczną ponad czystą rozrywkę.
Czy słynne opowiadanie "Trębacz z Samarkandy" opisuje prawdziwe wydarzenie?
Opowiadanie "Trębacz z Samarkandy" jest jedynym utworem w całym tomie będącym czystą kompozycją literacką, a nie zapisem faktycznych zdarzeń. Mimo że historia ta została w całości wymyślona przez Pruszyńskiego, jej realizm okazał się tak przekonujący, że doprowadził do wszczęcia oficjalnego śledztwa w armii generała Andersa. Pozostałe teksty w tomie są wiernym odzwierciedleniem rzeczywistości, co czyni ten konkretny utwór wyjątkowym eksperymentem narracyjnym autora. Tekst ten udowadnia niezwykłą zdolność pisarza do tworzenia wiarygodnych i poruszających mitów narodowych.
Z jakiej perspektywy ukazane są losy polskiej armii w tym zbiorze?
Losy polskiej armii na Zachodzie ukazane są z perspektywy samotnej jednostki walczącej z systemem, kastowością oraz własnymi słabościami. Autor oddaje głos milczącym bohaterom, którzy czują się bezradni wobec decyzji dowództwa oraz bezlitosnych mechanizmów wojennych. Narracja koncentruje się na wewnętrznych przeżyciach żołnierzy w czołgach czy na polach bitew, a nie na ogólnej strategii czy wielkiej polityce. Dzięki takiemu podejściu czytelnik zyskuje intymny i niezwykle szczery wgląd w kondycję psychiczną polskiego żołnierza tamtego okresu.
