Tragedia Lusitanii

Erik Larson - studiował historię oraz dziennikarstwo. Pisuje do różnych czasopism amerykańskich, był członkiem kolegium redakcyjnego gazet „The Wall Street Journal” i „Time”. Zadebiutował na listach bestsellerów powieścią „Diabeł w Białbym Mieście”, napisał również „Grom z jasnego nieba” czy poniżej opisywaną „Tragedię „Lusitanii”. Autor ma trzy córki i mieszka w Seattle.

1 maja 1915 r. statek „Lusitania” - luksusowy i wówczas najszybszy liniowiec oceaniczny - wypłynął z Nowego Jorku, kierując się do Liverpoolu. Wody wokół Wielkiej Brytanii zostały objęte strefą wojny, a mimo to pasażerowie, jak i załoga czuli się swobodnie, pewnie i bezpiecznie. Ryzyko stanowiły niemieckie U-booty, które nie miały oporów ostrzeliwać statków handlowych czy pasażerskich, nawet tych znajdujących się pod neutralną banderą. Odmienne stosunki do zachowań w czasie wojny kapitania „Lusitanii” Whiliama Thomasa Turnera i kapitana U-20 Walthera Schweigera mocno wpłynęły na losy liniowca. Ponadto nieposkromiona pycha załogi, mgła i pilnie strzeżona tajemnica były kolejnymi czynnikami, które doprowadziły do tragedii. Całość wydarzeń pogłębia narracja prowadzona z punktu widzenia myśliwego i zwierzyny. Relacje różnych osób kształtują obraz tego wydarzenia, jako niejednoznaczny obraz ówczesnej mentalności i sytuacji tychże bohaterów.

Po samym opisie książka zainteresuje najprawdopodobniej tylko entuzjastów historii, a i to nie jest oczywiste, ponieważ dzieje statków nie stanowią najbardziej nurtującego zagadnienia. Tym bardziej, jeśli dotyczy ona statku pasażerskiego, którym nie jest „Titanic”. Jednak chciałabym spróbować przekonać Was do sięgnięcia po nią i poznania losów pasażerów i załóg. Historia jest bardzo dynamiczna, zmienna i budująca napięcie.

Rozdziały nie są długie, co sprawia, że nie będziemy się nudzić i męczyć brakiem przerw. Zmiana narracji i wprowadzanie nowych bohaterów wywołuje w nas chęć nadążania za akcją. Ponadto od początku wiadome jest, że statek zostanie storpedowany, a mimo to chciałam jak najszybciej dowiedzieć się szczegółów. Pytania takie jak: czy wszyscy zginą? Gdzie dokładnie nastąpi atak? Jak zareagują władze państw? Którym bohaterom uda się wyjść cało i czy w ogóle komuś się uda? Jak potoczą się losy U-boota i jego załogi? Kto zostanie ukarany za tragedię transportowca? Zagadnienia mnożą się i mnożą, a jedyną opcją pozwalającą się tego dowiedzieć jest przeczytanie powieści. Oczywiście wszystkie informacje znajdziemy w Internecie, ale czy nie ciekawiej jest poznawać tajemnicę z perspektywy świadków, odkrywając ją kawałek po kawałku? W ten sposób możemy snuć domysły i budować swoją wyobraźnię. Książka interesująco zajmuje czas i nie pozwala o sobie zapomnieć, co sprawia, że sięgamy po nią tak długo, aż ją skończymy.

Zachęcam do przeczytania tej lektury i zetknięcia się z mało znaną historią, otwierającą oczy na realia wojny i mentalność ludzi władzy. Zadowoleni będą nie tylko zapaleńcy historyczni, ale i osoby mające z nią trochę na bakier.

A.L.

Szkolny Klub Recenzenta

Autor zabiera nas w podróż do czasów I wojny światowej. Wtedy to luksusowy statek Lusitania wypłynął z Nowego Jorku 01 maja 1915 roku. Nikt nie był świadomy nadchodzącej katastrofy. Statek, będący symbolem nowoczesności i bezpieczeństwa, miał przewieźć pasażerów przez Atlantyk do Liverpoolu. Jednak w tym czasie wody otaczające Wielką Brytanię były już od dawna uznawane za strefę wojenną. Niemieckie U-booty polowały na statki, które nie miały jak się bronić przed ich atakami.

Erik Larson z doskonałą precyzją odtwarza atmosferę tamtych dni – zarówno na pokładzie Lusitanii, jak i w niemieckich dowództwach wojskowych. Pokazuje nie tylko samą tragedię, ale i wydarzenia, które do niej doprowadziły. Chdzi tu o błędne decyzje, niedocenianie zagrożenia, a także bezwzględną determinację niemieckiego kapitana U-boota, Walthera Schwiegera. Czuć, jak z każdą stroną narasta napięcie. Jest ono wręcz namacalne. Larson umiejętnie buduje atmosferę niepewności, kiedy pasażerowie luksusowego liniowca wciąż nie zdają sobie sprawy z nieuchronnego niebezpieczeństwa.

Kapitan Lusitanii, William Thomas Turner, staje się nie tylko bohaterem, ale i tragiczną postacią. Jego wiara w dżentelmeńskie zasady wojny, które przez ostatni wiek chroniły statki cywilne, pokazuje, jak pewność siebie i zbytnia wiara w pewne zasady, możgą prowadzić do zguby.

Z kolei Schwieger, nieustępliwy i bezwzględny w swoim dążeniu do zniszczenia, staje się symbolem brutalności wojny, która nie rozróżnia między cywilami a żołnierzami.

Larson w mistrzowski sposób splata wątki związane z politycznymi napięciami, dylematami moralnymi, a także ludzkimi dramatami. Warto podkreślić, że książka nie jest tylko kroniką wydarzeń, ale także głęboką refleksją nad tym, jak wojna zmienia zasady, jak wpłynęła na losy ludzi. Autor ukazuje nie tylko tragedię samą w sobie, ale także szerszy kontekst, w którym doszło do zbrodni.

Ta książka zmusza do zadania sobie pytania o to, jak cienka jest granica między heroizmem a głupotą i jak historia jest kształtowana przez nasze błędy, niedopatrzenia i pychę.

Erik Larson, z jego charakterystyczną zdolnością do łączenia pasji do historii z narracyjnym talentem, mieszania historii jednostek z wielką historią świata, stworzył dzieło, które nie tylko wciąga, ale też wywołuje silne emocje. Tragedia Lusitanii to książka, która zostaje z czytelnikiem na długo po jej zakończeniu. To opowieść o ludzkich tragediach, o tym, jak wojna kształtuje losy i o tym, jak w jednej chwili życie może się zmienić w gruz.

Tragedia Lusitanii to opowieść, która nie tylko przypomina o tragedii, która wstrząsnęła światem, ale także zmusza do refleksji nad naturą wojny, moralnością i odpowiedzialnością za konsekwencje decyzji. Larson stworzył arcydzieło, które będzie emocjonalnie i intelektualnie poruszać każdego, kto sięgnie po tę książkę. Warto zwrócić uwagę na bogatą bibliografię i trud, jaki zadał sobie autor żeby zgromadzić potrzebne materiały. Polecam.