TOPR 2. Nie każdy wróci

„TOPR 2. Nie każdy wróci” to druga część ukazująca niezwykle przejmujące górskie wypadki oraz pracę ratowników TOPR-u, którzy robią co w ich mocy, aby ofiary tych wypadków uratować. Oczywiście nie zawsze jest to możliwe. Nie każdy wróci.

Autorka tym razem skupiła się na dwóch najgłośniejszych akcjach ratowniczych. Pierwsza miała miejsce w Jaskini Wielkiej Śnieżnej, gdzie przez ponad miesiąc ratownicy walczyli, aby dostać się do dwóch uwięzionych w jaskini grotołazów, a następnie wydobyć ich ciała. Druga natomiast wydarzyła się na Giewoncie, gdzie miejsce miał masowy wypadek, kiedy przebywających na szczycie turystów zastała burza, a szalejące pioruny dokonały wielu obrażeń na ludzkich ciałach. Życie wtedy straciły cztery osoby.

Beata Sabała – Zielińska zabrała nas w sam środek tych akcji ratowniczych. Przedstawiła je z punktu widzenia osób poszkodowanych, ich bliskich oraz oczywiście samych ratowników i ich rodzin, na których zdrowiu i życiu odbiły się one najbardziej. Podjęła się ona bardzo trudnej pracy i zebrała naprawdę imponujący materiał, który oddała nam – czytelnikom. Być może ku przestrodze, może ku zrozumieniu, a może też dlatego, aby pokazać, że nie wszystko jest takie, jak nam się wydaje.

Była to książka, którą z zapartym tchem przeczytałam od pierwszej do ostatniej strony. Autorka tak drobiazgowo i emocjonalnie przedstawiła zdarzenia oraz relacje, że wielokrotnie łzy stawały mi w oczach, kiedy czytałam o ludzkich tragediach, o wysiłku wkładanym przez ratowników, o tęsknocie i samotności ich rodzin oraz o ryzyku, które podejmują każdego dnia.

Jest to pozycja obowiązkowa nie tylko dla wielbicieli gór, ale przede wszystkim dla każdego, kto w te góry się wybiera. Być może przeczytanie jej pozwoli niejednej osobie uzmysłowić sobie, że czasami warto nauczyć się odpuszczać. Odpuszczać zdobycie szczytu przy niesprzyjającej pogodzie, odpuszczać górskie wędrówki przy niepewnej aurze, a przede wszystkim odpuszczać wtedy, kiedy na wędrówki zabieramy dzieci, aby nie dopuścić do podobnej tragedii, która miała już miejsce.

Dodatkowo przepiękne wydanie wzbogacone o zdjęcia pozwala nie tylko wyobrazić sobie rozmiar tych akcji ratowniczych, ale również go zobaczyć.

Współpraca z wydawnictwem Prószyński i S-ka.

Ta książka to kolejna już część historii o TOPR napisana przez tą autorkę i podoba mi się nawet bardziej niż pierwszy tom. Obowiązkowa pozycja dla każdego kto wybiera się w Tatry między innymi dlatego, że zwraca uwagę na to jak ważne jest przygotowanie organizmu jak i sprzętu do zetknięcia się z żywiołem jakim są góry. Zdecydowanie po jej przeczytaniu każdy zastanowi się dwa razy zanim nieprzygotowany wyruszy na szlak. Pokazuje jak ciężka jest praca ratowników i uświadamia, że zachowując się nieodpowiedzialnie narażamy nie tylko swoje życie ale i ludzi którzy wyruszą nam na ratunek. Niektóre fragmenty potrafią złapać za serce szczególnie jeśli było się dokładnie w miejscach gdzie wydarzyły się opisywane tragedie.

,,TOPR 2. Nie każdy wróci" Beaty Sabały-Zielińskiej to pozycja, która pokazuje, że nieszczęście może dotknąć także tych bardziej doświadczonych wspinaczy.

Książka składa się z kilku historii, a każda z nich jest niezwykle przejmująca. Poznajemy grupę, która utknęła mimo tego, że reszta przyjaciół ich słyszała, ale nikt nie mógł przyjść im z pomocą. Na miejsce dotarła specjalistyczna grupa, jednak okazało się, że jest już za późno. Drugą historią jest porażenie wielu ludzi przez piorun. Wspieranie siebie, zajmowanie się nie swoimi dziećmi, wszystkie znalazły później swoich opiekunów.

Dwie przytoczone sytuacje to tylko urywek tego, co znajdziemy. Książka jest niezwykle obszerna. Kilka razy pojawiają się kolorowe wstawki ze zdjęciami. Pozycja idealnie nie tylko do miłośników gór, ale także dla tych, którzy chcą zobaczyć, że nie wszystko zaplanowane musi skończyć się tak, jak byśmy chcieli.

,,TOPR 2" Beaty Sabała-Zielińska została wydana w twardej oprawie na białych grubszych kartkach. Pięknie wydana, idealnie sprawdzi się w roli prezentu, także dla samego siebie.

Emocjonalna bomba.

Pierwsza część "TOPR. Żeby inni mogli przeżyć" była dla mnie jedną z najlepszych książek przeczytanych w ostatnich latach. Ukazanie pracy TOPRowców, ich najtrudniejszych górskich akcji, niesamowitych i bolesnych wspomnień było lekturą przy której nie dało się przejść obojętnie.

Właśnie ukazał się tom 2 - równie mocny i momentami rozrywający serce.

W sierpniu 2019 r. byłam w górach na wakacjach. Pamiętam ten dzień, bo miałam w planach wycieczkę w Tatry ale pogoda była niepewna i od rana nad Tatrami słowackimi zaczęły się piętrzyć dziwne chmury więc zrezygnowałam. Siedząc i popijając kawę po 13:00 usłyszałam to niesamowicie potężne tąpnięcie i huk roznoszący się po całych Tatrach. Dreszcz i nieprzyjemne uczucie niepokoju, że to nie było coś normalnego. A później zaczęło się - siedzenie kilka godzin przez tv i oglądanie "relacji" z tego co się działo na Giewoncie...

W książce dostajemy krok po kroku wydarzenia z tego pechowego dnia w którym śmierć poniosły 4 osoby a rannych zostało 157. Relacje zarówno poszkodowanych jak i ratowników czy osób, które "przypadkiem" znalazły się w odpowiednim miejscu i działały w schronisku próbując pomóc poszkodowanym.

W międzyczasie TOPRowcy walczyli o dwóch grotołazów w Jaskini Wielkiej Śnieżnej, którzy kilka dni wcześniej zostali odcięci zalanym korytarzem. Tu również mamy dokładny obraz wykańczającej i nadzwyczajnej akcji ratunkowej. Akcji, która zakończyła się hejtem i nieprzyjemną sprawą dla ludzi, który narażali swoje życie żeby w nieludzkich warunkach nieść pomoc.

Czytając fragmenty o akcji na Giewoncie miałam momentami łzy w oczach. Czytając o akcji w jaskini - ciarki i podziw dla ludzi, dla których odległość między nogami krzesła to duża przestrzeń... Ale są tu też inne historie łamiące serce...

Mimo że pełna bólu, smutku i tragedii to jednak ciężko się od niej oderwać. Pochłania od pierwszych stron, ściska za serce i otwiera oczy a przede wszystkim uczy respektu do gór.

Obowiązkowa lektura dla tych, którzy wybierają się w Tatry.

Ludzie gór

"(...)A kie­dy się gwiaz­da­mi za­świe­cą prze­strze­nie

wie­ku­iste­go nie­ba i nie­prze­nik­nio­ne

zej­dzie na zie­mię nocy zi­mo­wej mil­cze­nie:

wów­czas mi się wy­da­je, że już lat ty­sią­ce

ubie­gły, że już ży­cie daw­no po­grze­bio­ne

i że jest to dusz ludz­kich, daw­no nie pa­mięt­nych

dusz do sza­łu zu­chwa­łych, do sza­leń­stwa smęt­nych,

uro­czy­sko gro­bo­we, sen­ne i mil­czą­ce." ~ Kazimierz Przerwa -Tetmajer (Ciche, mistyczne Tatry, owe wieczne głusze)

Góry, piękne, majestatyczne i zabójcze. Wyruszając w nie należy pamiętać, że musimy być rozważni i odpowiedzialni za siebie, za bliskich, ale także za ratowników, których zadaniem jest ratowanie ludzi z opresji w górach, że nie należy niepotrzebnie narażać życia naszego, ani życia ratowników, nie wolno być egoistycznym ani zbyt zuchwałym, bo góry to piękne, ale niebezpieczne miejsce, którym należy się szacunek, bo trzeba pamiętać, że nie każdy wróci. Takie jest główne przesłanie drugiego tomu serii poświęconej ratownikom TOPR pióra pani Beaty.

Książka składa się z dwóch części, pierwsza przybliża dwie niezwykle trudne jak i niebezpieczne misje ratunkowe, które miały miejsce w 2019 roku, w sierpniu, a mianowicie w Jaskini Wielkiej Śnieżnej, gdzie próbowano uratować dwóch grotołazów, a na koniec czyniono wszystko by dotrzeć do ciał i je wydobyć, gdy wiadomo było, że owi grotołazi nie żyją, jak i ratowanie ludzi z Giewontu po uderzeniach pioruna w krzyż znajdujący się na jego szczycie. Obie akcje toczyły się jednocześnie, bo do tych katastrof doszło praktycznie jedna po drugiej.

"Totalnie zaskoczyła nas liczba poszkodowanych oraz bardzo nietypowe urazy – przyznaje doktor Sylweriusz Kosiński. – Dwie czy trzy osoby wyglądały tak, jakby niedaleko nich wybuchła bomba."

Druga część książki to natomiast rozmowy z żonami i bliskimi ratowników, o ich codziennym życiu z ratownikiem w rodzinie, o wyzwaniach, emocjach, czasie spędzanym razem, ale także o godzeniu się ze stratą, i o tych, którym nie udało się wrócić, oddaje głos bliskim ofiar gór. Autorka przywołuje tu np.

zdarzenia z roku 1999, które miały miejsce na Zawracie.

Reportaż pani Beaty czytało mi się dobrze, przyznam, że ja na co dzień nie interesuję się górami i o opisywanych wydarzeniach dowiedziałam się czegoś więcej właśnie z tej publikacji. Nierozwaga i egoizm ludzi zawsze bardzo mnie przerażały, nie tylko w stosunku do gór, ale także do wody czy prędkości. Autorka stawia przed czytelnikiem ważne pytania w odniesieniu do akcji w Jaskini Wielkiej Śnieżnej, czy jest sens narażać życie ratowników po to by wydobyć zwłoki z trudno dostępnego miejsca, gdy jest już pewne, że ci ludzie nie żyją. Na ten temat wypowiadają się sami ratownicy i zdania są podzielone w tym zakresie.

"Niestety, tu też stwierdziliśmy zgon i też zostawiliśmy ciało. Zwożenie ciał nie jest priorytetem w momencie, gdy inni pilnie potrzebują pomocy, dlatego szlakiem zejściowym z Giewontu ruszyliśmy w górę do rannych, którzy zostali na szczycie. Po drodze minęliśmy kolejne zwłoki – kobiety, która spadła ze szlaku. Ludzie próbowali ją resuscytować, ale w nich także uderzył piorun. Spotykaliśmy ludzi w różnym stanie. Wszyscy byli wychłodzeni, przerażeni i w szoku. To wyglądało jak odwrót z frontu. Parę osób miało otwarte złamania kończyn dolnych, spowodowane upadkiem po uderzeniu pioruna, na wierzchołku zaś był pan, który miał prawdopodobnie złamanie awulsyjne, czyli wywołane potężnym napięciem mięśni."

Jak także autorka podkreśla poprzez wypowiedzi ratowników, że wychodząc w góry należy myśleć nie tylko o sobie, ale mieć na uwadzę tych, którzy przybędą nam na pomoc, jeśli pogoda jest zła, niestabilna, my mało doświadczeni, źle przygotowani, to nie ryzykujmy i nie narażajmy życia swojego i innych. A jeśli już idziemy w góry mimo wszystko to musimy być świadomi tego ryzyka, że możemy nie wrócić.

"Jeśli ktoś uprawia sporty ekstremalne, to zakłada się, że to świadomy wybór wysokiego ryzyka, w tym utraty życia."

TOPR 2 Nie każdy wróci to bardzo ciekawa publikacja, czyta się ją szybko i wciągająca jest zwłaszcza pierwsza część, bo druga, te rozdziały poświęcone wychwalaniom ratowników jak dla mnie była zbyt cukierkowa i wyidealizowana. Ale ostatecznie polecam, miłośników gór powinna zaciekawić, a dla pozostałych czytelników powinna być dobrą przestrogą, by podchodzili z respektem i rozwagą do wypraw w góry. Polecam !

Za egzemplarz do recenzji dziękuję wydawnictwu Prószyński i S-ka.