Słucham i wymawiam Dla maluchów i starszaków Zeszyt 5

Ćwiczymy głoskę /l/

Mimo iż głoska /l/ stosunkowo rzadko jest zniekształcana, to jednak mogą wystąpić takie przypadki. Najczęściej jest wówczas zastępowana przez /j/ albo przez /r/. Niekiedy też - w przypadku niskiej sprawności języka – może być wymawiana dozębowo lub międzyzębowo, kiedy to język porusza się w płaszczyźnie poziomej, zaś zwarcie występuje pomiędzy grzbietem języka a górnymi zębami. Wywołanie i doprowadzenie do poprawnej wymowy tej głoski (tj. do kontaktu czubka języka z wałkiem dziąsłowym i ruchu języka w płaszczyźnie pionowej) jest niezwykle ważne z uwagi na to, że ten układ artykulacyjny stanowi punkt wyjścia do terapii sygmatyzmu (dotyczy głosek: /sz/, /ż/, /cz/, /dż/) oraz terapii rotacyzmu (wywołania głoski /r/).

Na wczesnym etapie terapii lambdacyzmu stosuje się ćwiczenia mające na celu doprowadzenie do pionizacji języka, np. oblizywanie czubkiem języka wałka dziąsłowego przy szeroko otwartych ustach. Po wyćwiczeniu języka, do pojawienia się głoski /l/ często wystarczy jedynie pokazanie właściwego sposobu artykulacji, bądź też poproszenie dziecka, by w czasie wymawiania długiego /a/ podniosło język do góry, a jego czubkiem dotknęło wałka dziąsłowego.

Ponadto, warto sięgnąć po różnego rodzaju ćwiczenia polecane przez Bożenę Senkowską, autorkę niezwykle przydatnej (zarówno w pracy logopedów, neurologopedów, nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej, a także dla rodziców i / lub opiekunów) książki „Słucham i wymawiam. Dla maluchów i starszaków. Głoska l”. To już kolejny, piąty zeszyt z serii logopedycznej, opublikowanej nakładem Wydawnictwa Edukacyjnego, który pozwala na ćwiczenie problematycznych dla dziecka głosek. Poza ćwiczeniami prawidłowej artykulacji, w książce znajdziemy również zadania mające na celu rozwój funkcji słuchowej, a także zadania kierujące uwagę dziecka na dźwiękową strukturę słowa.

Zeszyt piąty obejmuje ćwiczenia głoski /l/, adresowane do dzieci w wieku od trzech do sześciu lat, choć ja ćwiczę na tym materiale również z dziećmi nieco starszymi. Materiał zawarty w książce nie uwzględnia wyrazów z głoskami szeregu szumiącego oraz /r/. Ćwiczenia zawarte w zeszycie odnoszą się do wypowiedzi brakujących słów wierszyka, znalezienia właściwych rysunków i poprawnego ich nazwania, sylabizowania, łączenia nazw obrazków podobnie brzmiących itd.

Wszystko to ma zarówno pośredni, jak i bezpośredni wpływ na poszerzanie zasobu czynnego słownictwa, stanowi również zachętę do układania zdań i budowania samodzielnych wypowiedzi – poza instrukcjami zawartymi w zeszycie można wykorzystać ilustrację właśnie do samodzielnego przez dziecko opowiadania na przykład o tym, jakie lubi jeść lody bądź też co się zdarzyło, kiedy było ono ostatni raz na lodach. Również i w tym zeszycie znajdziemy zadania mające na celi nie tylko utrwalenie prawidłowej wymowy głoski /l/, ale również zmierzające do wykształcenia u dziecka nawyku uważnego słuchania i zapamiętywania. Wspomniane ćwiczenia, których celem jest wyszukiwanie podobnie brzmiących nazw czy porównywanie długości słów, pozwalają z kolei na rozwijanie świadomości językowej.

To wszystko sprawia, że zeszytu piątego, traktującego o głosce /l/, jak zresztą i innych zeszytów serii, nie może zabraknąć w biblioteczce logopedów czy rodziców, pragnących kontynuować rozpoczętą terapię i wspierających logopedę w jego działaniu.

Justyna Gul

Qultura słowa