Serce Meduzy

Niektóre książki potrafią zaintrygować czytelnika już od pierwszych stron. I do takich książek z pewnością można zaliczyć debiutancką powieść Ali Benjamin – Serce meduzy. Co łączy te niezwykłe morskie stworzenia, obsesję na punkcie liczb, szkolne sprawozdanie, ciszę i pożegnania? Jeżeli poczuliście się zaintrygowani i pragniecie odkryć powiązanie między tymi elementami, serdecznie zapraszam do lektury.

Każdy człowiek inaczej sobie radzi ze stratą, niektórym pogodzenie się z odejściem bliskiej osoby przychodzi wyjątkowo trudno. Zuzanna, nazywana również Zulą, to dwunastolatka, której najlepsza przyjaciółka utopiła się w trakcie minionych wakacji. Dziewczyna od tamtej pory z nikim nie rozmawia, pogrążając się całkowicie w ciszy i w świecie własnych myśli. Jej inteligencja i ciekawość otaczającego ją świata sprawiają, że często dostrzega rzeczy, na które inni nie zwracają uwagi. Tym sposobem podczas wizyty w oceanarium w jej głowie rodzi się pewna myśl, skoro meduzy rozprzestrzeniają się na coraz większe obszary i średnio co pięć sekund ktoś zostaje przez nie oparzony istnieje prawdopodobieństwo, że jej przyjaciółka, która umiała doskonale pływać, nie utopiła się, a zginęła właśnie oparzona przez jadowitą meduzę. Zula postanawia, że dowiedzie słuszności swej teorii.

Serce meduzy to poruszająca i nie do końca oczywista historia o stracie i nauce pożegnań. Dopiero z rozwojem fabuły i lepszym poznaniem Zuli czytelnik w pełni zaczyna rozumieć motywy postępowania dziewczynki i przekonuje się o tym czego nie raz uczy nas życie – że uczucia, a przede wszystkim wyrzuty sumienia, nie raz zaburzają nasze poczucie rzeczywistości i sprawiają, że logiczne myślenie ustępuje miejsca nawet najbardziej zwariowanym pomysłom dającym złudne poczucie bezpieczeństwa i ucieczki od problemów.

Jednak ze względu na sposób w jaki autorka zdecydowała poprowadzić historię, osadzając w jej centrum tytułowe meduzy, poprzez przybliżanie życia i ciekawostek na temat tych zwierząt, pokazuje jak różnorodny i fascynujący jest świat wokół nas, a także jak wiele jego elementów mijamy w życiu codziennym nie poświęcając im najmniejszej uwagi, przez co wiele tracimy z jego bogactwa. Serce meduzy mimo iż jest powieścią opowiadającą o stracie i odchodzeniu, jednocześnie stanowi swego rodzaju afirmację życia. I właśnie owa dwoistość książki wywarła na mnie największe wrażenie.

Całość jest pięknie opowiedziana i jak w przypadku wielu innych książek, spojrzenie na świat przez pryzmat dziecięcych oczu sprawia, że zaczynamy zastanawiać się nad pewnymi kwestiami, które odsunęliśmy na bok w swoim dorosłym życiu, a przede wszystkim ponownie zaczynamy odczuwać dziecięcą potrzebę odkrywania świata.

Do tego wszystkiego należy jeszcze wspomnieć o wydaniu – okładka jest przepiękna, a przy tym bardzo symboliczna, ogromna meduza, na której siedzi dziewczynka przywodzi na myśl obrazy gór lodowych, których wierzchołek wystający ponad taflę wody, jest zaledwie ułamkiem tego co skrywa się w głębinach. Tak samo jest i z opisaną historią, z każdą stroną zagłębiamy się coraz bardziej, odkrywając jej niesamowite bogactwo.

Serce meduzy to piękna historia. Opowieść o życiu i śmierci, a także bogactwie świata, które często nam umyka. Przy powieści Ali Benjamin człowiek ma okazję na chwilę zwolnić i ponownie rozejrzeć wokół siebie. Jestem pewna, że nie jeden czytelnik po skończonej lekturze zacznie nieco inaczej postrzegać otaczający go świat, a już z pewnością wiele osób zapragnie dowiedzieć się czegoś więcej o meduzach.

[Adres usunięty]

12-letnia Zuza Swanson, inteligentna i ciekawa świata dziewczynka, traci najlepszą przyjaciółkę, która w trakcie wakacji topi się oceanie. Choć tak naprawdę zaczęła ją tracić już dużo wcześniej… Zuza nie potrafi pogodzić się z ostatecznością tego, co się stało, z niemożnością naprawienia błędów, które oddaliły je od siebie - z dnia na dzień przestaje mówić i coraz więcej czasu poświęca badaniom naukowym, które mają udowodnić, kto jest prawdziwym winowajcą śmierci Franny. Czasem najtrudniejszą rzeczą jest nie walka, ale zaakceptowanie sytuacji i zrozumienie, że pewne rzeczy po prostu się zdarzają…

“Serce meduzy” to powieściowy debiut amerykańskiej autorki Ali Benjamin, skierowany raczej do młodszego czytelnika, ale poruszający tak uniwersalną tematykę, że zdecydowanie może przemówić również do dorosłych.

Śmierć jest zjawiskiem, które prędzej czy później dotyka każdego człowieka i tak naprawdę nic nie jest w stanie przygotować nas na utratę naszych bliskich. Jeśli jako dorośli ludzie nie potrafimy się z nią pogodzić, to co dopiero dziecko, takie jak Zuza? Z dnia na dzień spada na nią ogromny ciężar, pogłębiający tylko jej poczucie wyobcowania. Dziewczynka różni się od swoich rówieśników, a zwłaszcza rówieśniczek, które, powoli wkraczając w okres dojrzewania, zaczynają interesować się chłopcami, ciuchami i makijażem, podczas gdy Zuza woli poznawać interesujące fakty o otaczającym ją świecie. Z tego powodu w szkole uważana jest za dziwadło i spotyka się z szykanami ze strony rówieśników, w tym także Franny, dla której wygląd zewnętrzny i popularność stają się ważniejsze niż wieloletnia przyjaźń. Zuza doświadcza więc różnych rodzajów straty - przepaści, jaka tworzy się między nią a jej przyjaciółką, a następnie nieodwracalnego rozerwania ich więzi przez śmierć. W pewnym sensie dziewczynka traci również ojca, z którym po rozwodzie rodziców widuje się tylko raz w tygodniu. Nic dziwnego, że wrażliwa dwunastolatka ucieka w całkowite milczenie i próbuje na swój sposób poradzić sobie z sytuacją. Zuza zaskakuje nietypowymi dla dzieci w jej wieku inteligencją, sposobem myślenia i pewną dozą dojrzałości, choć w środku ciągle jest samotną dziewczynką, bezsilną wobec praw rządzących wszechświatem.

Pod względem stylistycznym powieść dostosowana jest zarówno do młodszych, jak i starszych czytelników. Autorka posługuje się językiem lekkim, ale pięknym, zawierając w swojej książce wiele wnikliwych przemyśleń i ciekawostek, dotyczących świata przyrody, a szczególnie meduz, stanowiących przedmiot badań głównej bohaterki. Podczas lektury można więc wiele się nauczyć, nawet tego nie zauważając. Najważniejszym aspektem książki jest jednak konkluzja, że każdy przeżywa stratę na swój sposób - nie ma lepszych lub gorszych, bardziej lub mniej skutecznych, ale otwarcie się na pomoc bliskich może w znaczący sposób wspomóc ten trudny i bolesny proces.

Jedyne zastrzeżenie, jakie mam, to niepotrzebne spolszczenie imienia bohaterki. W niczym nie utrudniłoby to czytania, gdyby Suzy pozostała Suzy, zwłaszcza, że Franny wcale nie jest Franią, a Justin Justynem. Pośród wielu innych anglojęzycznych imion i nazw, pojawiających się w książce, polska Zuza brzmi po prostu nienaturalnie.

“Serce meduzy” to piękna opowieść o przyjaźni, dorastaniu i jego trudnych aspektach, o przeplataniu się życia i śmierci, a także o pięknie wszechświata. Myślę, że jest w stanie w jakimś stopniu przemówić do każdego, niezależnie od wieku i bagażu życiowych doświadczeń.

O śmierci pisać i mówić nie jest łatwo i choć wielu próbuje od wieków, to temat jest wciąż aktualny, a każdy kolejny utwór wnosi do niego małe co nieco. Szczególnym wyzwaniem jest pisać o śmierci dziecka. Znamy, owszem, powieści, w których rodzice opłakują odejście swojej pociechy, ale na rynku książki wciąż brakuje takich, które pomogłyby w jakiś sposób uporać się ze stratą młodszemu odbiorcy – w końcu odejście najlepszej przyjaciółki, bratniej duszy nie może pozostać niezauważone, odsunięte na bok i przemilczane.

Zacznę od tego, że historia jest hipnotyzująca – nie mogłam się od niej oderwać, a wchodząc coraz głębiej w projekt Zuzanny, byłam coraz bardziej ciekawa, jak to wszystko się zakończy – nie, nie sam projekt, bo ten choć pięknie opisany, jest jedynie tłem dla tego, co najważniejsze.

Zula jest dziwną bohaterką. Tak można powiedzieć o dziecku, które jest nad wyraz uczuciowe, a w głowie ma coś więcej niż kolorowe spineczki i chłopaków. Zula jest wyjątkowa – przejmuje się otaczającym ją światem, wierzy, że może przekazać ludziom (rówieśnikom) coś ważnego, ma nadzieję zwrócić ich uwagę na wieloryby czy meduzy, pragnie zrozumienia. Polubiłam tę dziewczynkę wraz z jej wszystkimi dziwactwami, poczułam do niej ogromną sympatię, kiedy nie bała się być sobą, czego niestety zabrakło w postawie jej przyjaciółki. Pokochałam tę dziewczynę za wiarę w to, że przyjaźń zawsze da się uratować – to mnie kompletnie rozbroiło...

Książkę czyta się z lekkością, co może dziwić, ponieważ treść dotyka przecież trudnej tematyki – z jednej strony będzie to śmierć dziecka (to nigdy nie jest proste), z drugiej uczucia, które kłębią się w młodym serduchu, a na dokładkę nieco naukowych faktów wplecionych w tę piękną opowieść. A jednak czyta się szybko...

Z pewnością na uwagę zasługuje fakt, że opowieść jest bardzo dobrze czytelnikowi podana: niejednostajna narracja, zmiana emocji, ciekawi bohaterowie w połączeniu z dobrym stylem cieszą. Książkę pochłonęłam – dałam się zahipnotyzować, wciągnąć. Opowieść zmusza do refleksji – i to nie tylko nastolatków, bo tu nie mam żadnych wątpliwości, ale również dorosłego czytelnika. Podjęłam grę, którą zaproponowała mi główna bohaterka, i nie żałuję, bo może teraz – po tej lekturze, po tych przemyśleniach – będę trochę lepszym człowiekiem? Chciałabym.

"Serce meduzy" to powieść wielopłaszczyznowa. Można odczytywać ją na różne sposoby, a im bardziej wgłębimy się w treść, tym więcej z niej dla siebie wyciągniemy. To historia o żałobie, przyjaźni, bólu, ale również o woli życia i o wielkich marzeniach. To opowieść o poszukiwaniu – prawdy i siebie. Myślę, że wielu dorosłych czytelników znajdzie w tej powieści cząstkę siebie, a też wiem, że młodsi dostrzegą TO COŚ i wyciągną z treści bardzo ważną naukę. A przy tym się wzruszą. Nie widzę innej opcji.

WYJĄTKOWA NA WIELE SPOSOBÓW

„Serce meduzy” to wyjątkowa książka, potrafiąca zaskoczyć na wiele sposobów, ale co najbardziej dziwne – w towarzystwie całkiem niespiesznego rytmu akcji. A wszystko zaczyna się od samej narracji, która przyjmuje formę bezpośredniego zwrotu do adresata powieści - tragicznie zmarłej przyjaciółki – a już sama narracja drugoosobowa to rzadkość, biorąc pod uwagę częstotliwość występowania. Nie na tym kończy się jednak oryginalny wydźwięk treści. By zrozumieć złożoność jej unikatowości, trzeba przejść o krok dalej.

NIE TYLKO O PRZYJAŹNI

Główną bohaterką jest młodziutka dziewczyna, wspominająca swoją przyjaźń, a jednocześnie akcentująca jej ostatnie, pełne przykrych emocji i zdarzeń etapy. Mądra, sięgająca o wiele wyżej, aniżeli jej rówieśnicy, choć zarazem wyalienowana, decydująca się na milczenie, niezauważana, choć i wystawiona na pośmiewisko. Wiarygodna kreacja tej postaci nabiera kształtu także dzięki narracji, poprzez którą bohaterka uzewnętrznia się przed czytelnikiem, przywołując przeszłość i kontrastując ją z przykrą rzeczywistością. Na tym etapie można byłoby powiedzieć, że „Serce meduzy” to historia o przyjaźni i rozterkach nastolatki. To jednak zdecydowanie coś więcej.

LEKCJA BIOLOGII

Nierozłącznym elementem powieści są meduzy. Towarzyszą one książkowej Zuzannie od samego początku, do końca, w wyniku czego czytelnik co rusz styka się z jakąś porcją informacji dotyczącą ich funkcjonowania. Autorka zadbała jednak o selekcję ciekawostek dekorując treść nieoczywistymi dla odbiory faktami przedstawionymi w sposób jak najbardziej przystępny, przez co atrakcyjny. Być może sama nigdy nie zainteresowałabym się życiem tych morskich stworzeń, za to teraz, przy okazji pozornie zwykłej powieści, miałam okazję przyjrzeć się egzystencji meduz z bliska, co zachęciło mnie do sprawdzenia zgodności nadmienionych ciekawostek z prawdą. Wniosek? Autorka nie oszukuje, za to zaprasza na intrygującą lekcję biologii.

PODSUMOWANIE

Dobra kreacja tła, zróżnicowanego środowiska młodych ludzi, wpleciony wątek dotyczący rozbitej, choć zgodnej rodziny i wizyt u psychologa. Autorka zadbała o detale, łącząc wiele elementów w jedną, spójną treść, która początkowo snuje się powolnym tempem, jednocześnie wcale nie nużąc. W drugiej połowie zdecydowanie przyspiesza. „Serce meduzy” to taka książka, którą trudno wbić w ramy jednego gatunku. To lektura dla młodszego i starszego czytelnika, dla ludzi szukających czegoś lekkiego i ambitnego zarazem, ale przede wszystkim czegoś świeżego. Jestem bardzo ciekawa ekranizacji, a Wam polecam tę książkę jako odskocznię od schematycznych treści.

[Adres usunięty]

Dwunastoletnia Zuzanna jeszcze kilka miesięcy temu miała najlepszą przyjaciółkę, Franny. Dziewczynki znały się wiele lat i były ze sobą naprawdę blisko, dzieliły się najskrytszymi sekretami. Wszystko układało się świetnie aż do czasu, gdy to Franny nie zaczęła się dziwnie zachowywać. Pewnego dnia po prostu całkowicie się zmieniła i odizolowała od Zuzy. Jakby zapomniała o tych wszystkich latach i dzielonych tajemnicach. Zuzanna początkowo była zdezorientowana, a później starała pogodzić się z sytuacją, w której się znalazła. Teraz jej życie ulega diametralnej zmianie na wieść o śmierci Franny. Żeby jakoś ucieć od tego co się wydarzyło i poradzić sobie z tym, postanowiła przestać się odzywać. Słowa wychodzą z jej usta jedynie w przypadkach, gdy jest to konieczne. Znaczącą opoką są dla niej meduzy. Fascynuje ją ich śmiertelnie niebezpieczne piękno. Zagadką pozostaje śmierć Franny. Jak nastolatka, która była świetną pływaczką mogła się utopić?

Ali Benjamin udało się stowrzyć piękną, tętniącą życiem historię. Fabuła jest naprawdę zaskakująca i niestandardowa. W książce poprzeplatane zostały ciekwostki i mroczne fakty rozprawiające o meduzach, retrospekcje z przyjaźni dziewczynek i teraźniejsze zmagania Zuzanny. Autorka świetnie połączyła te wątki. To wszystko składa się w naprawdę spójną i logiczną całość. Lektura niesamowicie absorbuje i wciąga, przewraca się kolejne strony w błyskawicznym tempie. Zuza została wykreowana na delikatną, a zarazem silną nastolatkę. Na jej przykładzie autorka pokazuje jak wszystko przemija, jak w życiu może być cieżko, ale ukazuje też, że warto wierzyć i mieć nadzieję. Życie bywa trudne, ale dzięki temu wiemy, że żyjemy pełną piersią. Podczas czytania nieraz towarzyszyły mi wzruszenia, nostalgia, bądź szczery radosny uśmiech. To istotna lektura, która mimo lekkości pióra autorki, niesie za sobą wiele cennych wartości.