Rzeczy, których nie wyrzuciłem

Zdążyłam zauważyć, że książki zachwalane i nagradzane często nie wywołują we mnie takich odczuć jak w innych czytelnikach. Nie wiem na czym to polega - być może kompletnie nie znam się na dobrej literaturze, a może po prostu mam zbyt wysokie oczekiwania względem takich lektur, przez co mnie zawodzą. Niestety tak zadziało się i tym razem...

"Rzeczy, których nie wyrzuciłem" to powrót do przeszłości, zbiór wspomnień dotyczących zmarłej matki. Po śmierci, zgodnie ze słowami księdza Jana Twardowskiego, zostają po nas tylko buty i telefon głuchy... Całe lata nieraz wypruwamy żyły, żeby do czegoś dojść, coś zdobyć i osiągnąć, zapominając, iż to tylko rzeczy materialne, które nic nie znaczą, kiedy odejdziemy.

Doceniam styl, jakim posługuje się Marcin Wicha - w jego wykonaniu mogłabym czytać nawet najnudniejszą książkę, a i tak płynęłabym przez nią. Widać, że jest to odpowiedni człowiek na odpowiednim miejscu. Sam pomysł na zachowanie wspomnień o swojej rodzicielce - także na duży plus. Niestety czegoś mi tu zabrakło, oczekiwałam więcej po tak nagradzanej lekturze. Możliwe, że gdybym miała kilkanaście lat więcej, to bardziej trafiłby do mnie opis czasów, w jakich żyła matka autora, jednak narodziny na samym początku lat 90-tych uniemożliwiły mi stuprocentowe zrozumienie pewnych sytuacji, które Wicha przedstawia w dość zaowalowany sposób, jasny jedynie dla bezpośrednio wtajemniczonych. Wątki polityczne jedynie mnie odrzucały, za to rozdziały o literaturze pochłonęły, co chyba nie zdziwi żadnego książkoholika.

Generalnie przedstawiony obraz matki nie nastraja zbyt pozytywnie - autor ukazuje ją w sposób, w jakim raczej nie chciałabym zapisać się w pamięci swojego syna. Jednak na pewno byłabym zadowolona, gdyby moje dziecko tak dobrze mnie znało, jak Wicha swoją matkę, bo może nie była ona najcieplejszą osobą na świecie, ale widać, że łączyła ich spora więź, skoro syn miał o niej tak wiele do powiedzenia.

[Adres usunięty]

Dziwna to książka. Ni to zbiór esejów, ni memuary, a na końcu spis książek, który przez pobieżnego czytelnika mógłby być wzięty za bibliografię. Do tego przaśna okładka: szara, z bylejaką czcionką napisanym tytułem, żadnych obrazków, żadnych kolorów, a papier się raz-dwa brudzi. Zgodnie zresztą z pomysłem autora: grafika-projektanta, by się zużywała, by widać było, jak żyje. Kto by pomyślał, że właśnie "Rzeczy, których nie wyrzuciłem" Marcina Wichy zasłużą na Nike 2017?

A jednak to ta nietuzinkowa, wymykająca się schematom książka została nagrodzona tym prestiżowym tytułem. I mimo, że stało się to niemal dwa lata temu, teraz może jej treść jest nawet bardziej aktualna? W końcu nie bez powodu zwracamy się w stronę czułości, a raczej zostaliśmy zwróceni przez Olgę Tokarczuk. "Rzeczy, których nie wyrzuciłem" są o czułości właśnie. O czułości do matki, po której śmierci autor porządkuje mieszkanie. I choć teoretycznie chodzi o tytułowe rzeczy, to tak naprawdę idzie o życie, nie o życie matki nawet, a o swoje. Przedmioty służą wspominkom, są łącznikiem między dzieciństwem a dorosłością.

Wicha przy tym, mimo, że rozpacz wyłazi spomiędzy lapidarnych notek, nie epatuje nią. Ona się tam jednak czai, choćby dzięki takim zdaniom: "Powinien istnieć specjalny znak interpunkcyjny. Graficzny odpowiednik skurczu krtani”. To bardzo osobista proza, jednocześnie bardzo uniwersalna. Nie ma bowiem nic bardziej ostatecznego niż śmierć matki i na takie pożegnanie nigdy nie jesteśmy gotowi. Wicha wygrał też głosowanie czytelników i Nike Czytelników. Zasłużenie, to poniekąd nasza wspólna historia.