Prawdziwa historia czekolady

Ten brązowy smakołyk koi zmysły, poprawia nastrój a zdaniem niektórych uzależnia, ale czy rozkoszując się smakiem czekolady zastanawialiście się, skąd się wzięła w Europie? Jak długą drogę przebyła, by teraz rozpływać się w Naszych ustach? Ja zadaję sobie te pytania od kiedy pierwszy raz wysłuchałam opowieści dr J. Kurka na temat historii czekolady. By móc skonfrontować swoją wiedzę z faktami i źródłami historycznymi, sięgnęłam po „Prawdziwą historię czekolady” autorstwa Sophie D. Coe i jej męża Michaela D. Coe, która ukazała się w mojej ulubionej serii historycznej redagowanej od lat przez Państwowy Instytut Wydawniczy. I co tu dużo mówić, przepadłam. Ta książka pochłonęła mnie tak, jak pochłonąć potrafimy tabliczkę najlepszej wysokogatunkowej bohaterki tej opowieści.

🍫

Warto zaznaczyć, że opisywana przeze pozycja to wznowienie wydanej wcześniej książki, uzupełnione o bieżący stan badań nad pochodzeniem czekolady. Stanowi efekt wieloletnich badań autorki i jej naukowych zainteresowań. Choroba nie pozwoliła jednak dokończyć Sophie Coe dzieła i tę schedę właśnie przejął małżonek badaczki, który dzięki swojemu zaangażowaniu sprawił, że dorobek jego żony ujrzał światło dzienne, z pożytkiem dla nauki i dla Nas, czytelników.

🍫

Autorzy próbują odpowiedzieć na pytanie, gdzie zaczęła się historia czekolady a przy tym wyjaśniają, dlaczego zyskała takie uznanie wśród elit Nowego Świata i jak rozpowszechniła się na Starym Kontynencie. Ziarna kakaowca usypują Nam drogę przez kolejne epoki historyczne, w których występują pod rozmaitą postacią, przede wszystkim jednak jako gorący i zimny napój, podawany w różnych konfiguracjach smakowych.

🍫

Równie duży entuzjazm, z jakim Nasi przodkowie kosztowali czekolady, towarzyszy Nam w trakcie lektury „Prawdziwej historii czekolady”. To ciekawa prowadzona chronologicznie narracja, oparta na źródłach i licznych anegdotach historycznych, które czasem dość mocno szokują odbiorcę. Jest wspaniała pod każdym względem. Tak powinno się pisać książki historyczne!

🍫

Narracja uczy, ale nie nuży. A to tego, zmienia perspektywę postrzegania czekolady dawniej i dziś, dlatego koniecznie przeczytajcie tę książkę!

Pamiętacie pewnie takie skecze pod wspólnym tytułem „Z pamiętnika młodej lekarki” ukazujące się w radiu w czasach PRL. Zaczynały się one od słów "Będąc młodą lekarką…" Ja dzisiaj swoją recenzję mogę zacząć od słów "Będąc młodym studentem historii, a potem i archeologii czy chciałem, czy nie chciałem, musiałem sięgać po książki z tzw. serii ceramowskiej. Co to takiego? To seria Rodowody Cywilizacji, tzw. „seria ceramowska” – wydawana przez Państwowy Instytut Wydawniczy ukazująca się nieprzerwanie od 1958, w ramach której publikowane są prace o tematyce historycznej, archeologicznej oraz z dziejów kultury, często o charakterze syntez. Seria powszechnie nazywana jest „ceramowską” od pierwszego wydanego w niej tytułu – popularyzującej archeologię książki C.W. Cerama - Bogowie, groby i uczeni. No i tu wracamy do zdania chcąc nie chcąc. Już w czasach studenckich takie książki jak wspomniana przeze mnie czy: Edwarda Gibbona - Zmierzch Cesarstwa Rzymskiego, Roberta Gravesa - Mity greckie, Johana Huizingi - Jesień średniowiecza czy Mariana Bielickigo - Zapomniany świat Sumerów chciałem mieć, ale dostanie ich, to było marzenia ściętej głowy. Oczywiście nie tylko mieć, ale i przeczytać, co dokonywało się w Czytelni Instytutu Historii UAM, bo tych książek nie wypożyczano do domu.

Bardzo długi wstęp, moja kochana żona Ela mnie za niego skarci, ale… Znowu odezwało się moje chciejstwo "ceramowe" i musiałem się wytłumaczyć. To chciejstwo było spotęgowane także tym, że „Prawdziwa historia czekolady” Sophie D. Coe i Michaela D. Coe uzupełni moją pokaźną bibliotekę książek o historii jedzenia.

To drugie wydanie uzupełnione o najnowsze badania związane z historią czekolady. Wzruszająca jest też historia małżeństwa autorów. Napisanie tej książki było marzeniem Sophie, ale choroba i śmierć pozwoliła Michaleowi na spisanie tylko dwóch pierwszych rozdziałów. Ale research zrobiony przez żonę i to z autopsji w wielu bibliotekach na świecie, dał szansę mężowi na stworzenie wspaniałej opowieści o kakao i czekoladzie.

To smakowita książka o smakowitym bohaterze, jakim jest czekolada i kakao surowiec do jej produkcji. Na tyle smakowita, że przyznaje się, nie jedna czekolada padła przy jej czytaniu. Nawet teraz pisząc, jem czekoladę z kawałkami kawy. Autorzy prowadzą nas przez uprawy kawy, przez losy tych, którzy pierwsi raczyli się kawą, czyli Majów, Azteków, Olmeków po konkwistadorów, którzy przywieźli w wersji pitnej i gęstej ten smakołyk na dwory królewskie. Piszą o tym, jak przebył drogę od leku i specyfiku medycznego do napoju godnego porcelany i naczyń do parzenia ze srebra. A czy wiesz drogi Czytelniku, że ziarna kakao były pieniądzem? Są też przepisy na parzenie kakao, to znakomita podpowiedź dla szefów kuchni jak przygotować oryginalny deser, ale także jak łączyć z daniami czekoladę i kakao, nawet mięsnymi. Ale także piszą o cierpieniu i wyzysku. Najtrudniejszy jest temat wykorzystywania dzieci na plantacjach w Afryce Zachodniej. Gdzie dzieci pracują za darmo przy zbiorach i uprawach, żyjąc na skraju ubóstwa. Najbardziej haniebnie kwitnie ten proceder w Wybrzeżu Kości Słoniowej i Ghanie. To prawdziwe niewolnictwo dzieci. Przypomniał mi się tutaj film "Gorzki smak czekolady" pokazywany przez Canal plus w ramach festiwalu Food Film Fest. To niezwykle poruszający obraz.

Książka, która zajmie godne miejsce w mojej bibliotece i ciesze się, że zapełni lukę w części zbiorów o historii jedzenia.