Jedno z najbardziej rozpoznawalnych dzieł autorstwa Henryka Sienkiewicza. Drugi tom słynnej Trylogii, na którą składają się: "Ogniem i mieczem", "Potop" i "Pan Wołodyjowski".
"Potop" zalicza się do Trylogii, której poszczególne części są w całości bądź we fragmentach omawiane na lekcjach języka polskiego, a zarazem stanowi doskonały przykład polskiej powieści historycznej z wyraźnie zarysowanym wątkiem romantycznym.
Młody chorąży orszański - Andrzej Kmicic, chce wypełnić testament Herakliusza Billewicza i tym samym pojąć za żonę wnuczkę zmarłego - Aleksandrę Billewiczównę. Z początku bohater, źle odczytując intencje Bogusława Radziwiłła, należącego do rodu magnackiego, który popiera Szwedów w ich działaniach przeciwko Rzeczypospolitej, bierze jego stronę. Szlachta, a także niedoszła żona oskarżają Kmicica o zdradę wobec narodu. Aby zyskać w ich oczach, mężczyzna przyjmuje fałszywe nazwisko i rusza w wir walki, by przysłużyć się ojczyźnie, a tym samym zmazać swoje winy.
O autorze
Henryk Adam Aleksander Pius Sienkiewicz był polskim pisarzem, twórca nowel, powieści oraz artykułów publicystycznych. Urodził się 5 maja 1846 roku w Woli Okrzejskiej, a zmarł 15 listopada 1916 roku w Vevey. Za całokształt swojej twórczości w 1905 roku uzyskał Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury. Swoją karierę zawodową rozpoczął od dziennikarstwa, w 1869 roku. Używał pseudonimu "Litwos", pisząc dla "Gazety Polskiej", a także dla "Niwy". Z początku pisał raczej krótkie formy literackie. "Ogniem i mieczem" miało z początku nosić tytuł "Wilcze gniazdo", jednak w "Słowie" ukazywało się w odcinkach już pod nową nazwą.