Jeżeli mam wierzyć zapisom moim w przewodnikach i bedekerach, to byłem w Rzymie coś trzydzieści razy, we Włoszech bez Rzymu sześć razy i trzynaście razy na Sycylii. Te podróże rozciągały się na przestrzeni przeszło pół wieku. Zaproponowano mi, abym napisał coś w rodzaju Voyage en Italie Taine`a czy też Listów z Włoch Kremera, ale trudno mi będzie wrażenia rozproszone na takiej przestrzeni lat i w tak odmiennych warunkach odebrane skupić w jakąś rozsądną całość. Tym bardziej że nie jest moim zamiarem spojenie tych wrażeń przez podłożenie pod moje dzieło podszewki filozoficznej, jak to uczynił Taine, albo nie jest moją ambicją zobrazowanie dziejów sztuki europejskiej, jak to uczynił Kremer, podbijając swoje wywody w dodatku filozofią Hegla. A nie chciałbym także przekazywać pracy o „podróży do Włoch” w kształcie oddzielnych obrazków, rozsypanych jak paciorki, nie nanizanych na jedną nitkę i zabarwionych już nazbyt osobistym spojrzeniem na widoki i sprawy Italii, jak to uczyniła z wielkim zresztą wdziękiem i erudycją pani Kaschnitz. Już z tych paru słów, które dotychczas napisałem, wynika, że jestem nieco przelękniony po pierwsze ilością moich poprzedników, którzy w ciągu wielu stuleci pisywali swoje „podróże do Włoch”, każdy na swój sposób; po drugie trudnościami, jakie się piętrzą przede mną, gdy chcę to multum przeżyć, rozciągnionych na lat tak wiele, jakoś scementować. Najtrudniej będzie tu dać kwintesencję kraju i obyczaju, który, niezmienny w zasadzie, przecież w ciągu przeszło pół wieku wiele przeżył i przeżycia te przyjął w siebie, nie odmieniając może swojej natury, ale bardzo urozmaicając szczegóły życia codziennego, jak też i treść istotną swego bytowania. Fragment przedmowy pt. Do czytelnika Jarosława Iwaszkiewicza Jarosław Iwaszkiewicz (pseud. Eleuter) – pisarz, poeta, eseista, tłumacz. Debiutował w 1915 roku wierszem Lilith w kijowskim piśmie „Pióro”. Debiut książkowy stanowią Oktostychy z 1919. W październiku 1918 przyjechał do Warszawy, związał się z grupą twórców skupionych wokół pisma „Pro arte et studio”, został członkiem grupy literackiej występującej w kabarecie literackim „Pikador”, następnie wszedł w skład grupy Skamander. Redagował „Zdrój” oraz dział „Sztuka” w „Kurierze Polskim”. Przez wiele lat był redaktorem naczelnym miesięcznika „Twórczość”. Od marca 1947 do grudnia 1948 wydawał pismo „Nowiny Literackie”, które miały w jego zamierzeniu wznowić tradycje „Wiadomości Literackich”. Wiersze, prozę i recenzje publikował w „Kurierze Lwowskim” (1921-1922) i „Tygodniku Ilustrowanym” (od 1922). W 1921 założył wraz z przyjaciółmi eksperymentalny teatr artystyczny „Elsynor”. W latach 1923–1925 był sekretarzem marszałka Sejmu Macieja Rataja. Od 1927 pracował w dyplomacji. Pełnił obowiązki sekretarza ambasady RP w Kopenhadze (1932–1935) i Brukseli (1935–1936). W czasie II wojny światowej działał w strukturach Polski Podziemnej w wydziale kultury i sztuki. Współpracował z prof. Lorentzem przy ratowaniu zabytków kultury. Trzykrotnie pełnił funkcję prezesa Związku Literatów Polskich. Po wojnie był bezpartyjnym posłem na Sejm PRL w kadencjach od I do VII. Był przewodniczącym Polskiego Komitetu Obrońców Pokoju. Za swoją działalność literacką i polityczną otrzymał wiele nagród i odznaczeń, m.in. tytuły doktora honoris causa Uniwersytetu Warszawskiego (1971) i Jagiellońskiego (1979).
Jaki charakter mają wspomnienia zawarte w książce "Podróże do Włoch"?
Książka stanowi zbiór osobistych esejów i refleksji gromadzonych przez Jarosława Iwaszkiewicza na przestrzeni ponad pół wieku. Autor unika sztywnej formy wykładu historycznego na rzecz subiektywnych obrazów Italii, które zmieniały się wraz z jego kolejnymi wizytami. Czytelnik odnajdzie tu zapisy z trzydziestu pobytów w Rzymie oraz licznych wypraw na Sycylię. Jest to literatura piękna o wysokich walorach artystycznych, skupiona na nastroju i detalu codzienności.
Czy ta publikacja zastąpi współczesny przewodnik turystyczny po Italii?
Niniejsze dzieło nie pełni funkcji praktycznego przewodnika turystycznego i nie zawiera aktualnych informacji o cenach czy noclegach. Zamiast technicznych wskazówek, autor oferuje głęboką analizę kulturową oraz literacki opis ducha włoskich miast i regionów. Tekst skupia się na ewolucji obyczajów i krajobrazu na przestrzeni kilkudziesięciu lat, co czyni go lekturą uzupełniającą dla pasjonatów historii. Wykorzystanie tej pozycji pozwala lepiej zrozumieć włoską tożsamość, a nie zaplanować logistykę wycieczki.
Dla kogo książka "Podróże do Włoch" może okazać się zbyt wymagająca?
Publikacja ta nie jest odpowiednia dla osób poszukujących lekkiej beletrystyki lub prostych reportaży o charakterze informacyjnym. Ze względu na erudycyjny styl Iwaszkiewicza i liczne odniesienia do kultury wysokiej, lektura wymaga od czytelnika skupienia oraz przygotowania humanistycznego. Brak tu wartkiej akcji czy sensacyjnych odkryć, co może zniechęcić zwolenników literatury czysto rozrywkowej. To pozycja skierowana do świadomego odbiorcy, który ceni kunszt językowy i filozoficzne podejście do podróżowania.
Jakie regiony Włoch zostały najszerzej opisane w tej publikacji?
Głównym punktem odniesienia w tekście jest Rzym oraz Sycylia, którą autor odwiedził aż trzynaście razy. Iwaszkiewicz poświęca wiele uwagi Wiecznemu Miastu, analizując jego przemiany na przestrzeni pięćdziesięciu lat swoich podróży. Oprócz stolicy, czytelnik pozna także specyfikę południowych krańców Włoch oraz inne regiony odwiedzane przez pisarza w różnych etapach życia. Całość tworzy mozaikę wrażeń z niemal całego Półwyspu Apenińskiego, spiętą klamrą osobistych przeżyć autora.
Czym wyróżnia się podejście Iwaszkiewicza do opisywania sztuki europejskiej?
Jarosław Iwaszkiewicz rezygnuje z systematycznego wykładu o dziejach sztuki na rzecz emocjonalnego odbioru konkretnych dzieł i miejsc. Autor nie stara się budować filozoficznej nadbudowy pod swoje spostrzeżenia, co odróżnia go od klasycznych twórców literatury podróżniczej XIX wieku. Zamiast chłodnej analizy, czytelnik otrzymuje żywy kontakt z kulturą włoską widzianą oczami poety i dyplomaty. Taka perspektywa pozwala dostrzec detale, które często umykają w opracowaniach naukowych czy typowych albumach o sztuce.
