Oni mówili: safistki, inwertytki, trybady, amazonki, magiery, kryminalistki, istoty prymitywne ulegające histerii.
One odpowiadały: gatunek kobiecy, osoby, o których myśli się w innym porządku. Kim były queerowe intelektualistkiprzełomu XIX i XX wieku?
Lina Poletti, Djuna Barnes, Gertrude Stein, Colette, Virgina Woolf czy Sarah Bernhardt to tylko kilka z wielu bohaterek tworzących zbiorową narratorkę Po Safonie.Choć rozproszone po całej Europie, pochłonięte twórczością, miłością i życiem, pod piórem Selby Wynn Schwartz tworzą chór kobiet odważnie domagających się wyzwolenia i społecznej akceptacji. A wszystko to na tle przełomowych wydarzeń: I wojny światowej, marszu na Rzym, rodzącego się faszyzmu.
Schwartz utkała swoją wielowątkową opowieść z najróżniejszych elementów, łącząc prawdę z tym, co podpowiadała jej wyobraźnia. Patronką swojej książki uczyniła Safonę i to za nią zdaje się powtarzać: „Te rzeczy teraz dla moich towarzyszek / pięknie zaśpiewam”.
„Idąca przez epoki, zachwycająca plejada kobiet, które szukają Safony, a znajdują siebie. Czuję się częścią tej opowieści.” Renata Lis
„Piękna, cielesna, zapierająca dech w piersiach […]. Odkrywcza i bardzo potrzebna.” „The Guardian”
„Pożądanie, sztuka i polityka to główne tematy tej książki, hipnotyzującej, podnoszącej na duchu i niezwykle inspirującej. […] Podróżując przez czas śladem wybitnych artystek (od Safony po Virginię Woolf), uzmysławiamy sobie, że łączą nas z nimi ponadhistoryczne pragnienia, by żyć odważniej, pełniej, bliżej siebie.” Deborah Levy
„„Po Safonie” osiąga to, co potrafi tylko najszlachetniejsza sztuka: tworzy doskonalszy świat z niedoskonałości naszego. Debiutancka książka Selby Wynn Schwartz podąża meandryczną ścieżką przez schyłek XIX i początek XX wieku, koncentrując się na losach i wzajemnych powiązaniach wielu kobiet. W rezultacie otrzymujemy książkę na poły fabularną, na poły historyczną. Jest to jednak dzieło zachwycającego geniuszu, katalog intymności i inwencji, pragnień i marzeń.” Jacob Brogan, „Washington Post”
„Ton tej książki, choć emocjonalnie powściągliwy, pozostaje zdecydowanie radosny, skupiony na ciągłym postępie w dziedzinie praw kobiet i swobód seksualnych. W tym ciekawym, pełnym pasji przedsięwzięciu sztuka jawi się jako jednoznaczny nośnik piękna i inspiracji.” Sam Sacks, „The Wall Street Journal”
„Błyskotliwy debiut. „Po Safonie”, książka przywodząca na myśl zmysłową prozę Ali Smith, z wrażliwością śledzi nie tylko ruch w przestrzeni, ale także psychologiczną podróż, wyłapując najsubtelniejsze zmiany nastroju. Cudowna mozaika subiektywności i autokreacji.” Rhoda Feng, National Public Radio
„Autorka śmiało tworzy nową formułę, która uwzględnia szaleńczą fragmentaryczność historii tak wielu ważnych kobiet […]. Ekscytujące, pełne rozmachu dzieło biografii spekulatywnej.” „Kirkus Review”
„Wezwanie do działania dla współczesnych czytelniczek, by nie zapomniały o niezwykłych historiach pionierek i wciąż znajdowały twórcze ścieżki rozwoju.” Norah Piehl
„„Po Safonie” to dzieło łączące wyobraźnię z intymnością, ale także wnikliwymi badaniami. Bohaterkami Schwartz są prawdziwe kobiety, ale istotę ich życia i tożsamości uchwyciła ona za pomocą metody, którą nazywa „spekulatywną biografią”. Tym, co w tej niezwykłej, wciągającej książce zachwyca najbardziej – poza krystalicznym stylem – jest więc spojenie faktów i fikcji, dokumentów historycznych z artystycznymi wizjami.” Lucy Scholes „The Telegraph”
„Zbiorowe narracyjne „my” – grecki chór ku czci poetki Safony – splata historie pisarek, malarek i artystek, które, podobnie jak Safonę, pociągały inne kobiety i które poprzez sztukę pragnęły odzyskać swoje prawdziwe „ja” […]. Jak śpiewa chór, „zostałyśmy ponownie wrzucone w historię, którą ledwo udało nam się przetrwać za pierwszym razem”. Opisując, jak jej bohaterki przeciwstawiały się opresji, Schwartz daje świadectwo ich wysiłków, a zarazem sama – tworząc tę porywającą opowieść – wnosi własny wkład w sztukę. Schwartz tchnęła niezwykłe życie w swoje ponadczasowe postaci.” „Publishers Weekly”
„Słowa mogą być zaklęciem, właściwe zdanie może przywołać pragnienie i głębię uczuć z pozoru sprzeczne z cichym aktem czytania. Puls może wzrosnąć, gdy czytelnik lub czytelniczka cicho przewracają strony, wyruszając w podróż, choć pozostają bez ruchu. […] W książce Selby Wynn Schwartz […] strofy greckiej poetki z VI wieku przed naszą erą robią to wszystko i o wiele więcej [...]. Schwartz pisze pięknym stylem, widać, że umie bawić się słowem i czuje radość płynącą z kształtowania języka. To książka, którą należy pochłaniać powoli, delektować się nią jak wspaniałym zachodem słońca, nawet jeśli obwieszcza nieuchronność nocy. „Po Safonie” to zaklęcie przeciwko ciemności i wołanie o światło, nawet jeśli przyćmione.” Adriana E. Ramírez, „Boston Globe”
„Po Safonie” to książka o intymnych chwilach spoza rejestru historii, która każe nam zmienić optykę i podać w wątpliwość samo sedno dyscypliny, jaką jest opis przeszłości. Schwartz skupia się na walce kobiet o samostanowienie, pomijając mężczyzn, którzy stawali im na drodze. W większości przypadków mężczyźni ci po prostu w ogóle się nie pojawiają. Jest to opowieść erudycyjna i gawędziarska, zakorzeniona we wnikliwych badaniach, ale wolna od maskulinistycznego pragnienia pewności i linearnej spójności. Autorka czerpie z historii, by opowiedzieć ją na nowo.” Mattilda Bernstein Sycamore, „The New York Times”
„Wspaniały hołd złożony pionierkom i myślicielkom, które odrzuciły uległość […] Zachwycająca książka.” „The Independent”
„Istne cudo. Ta książka jest wspaniała: bezczelna, irytująca, głęboka, odważna, poruszająca, zabawna… i naprawdę ważna.” Lucy Ellmann
O czym opowiada książka "Po Safonie" i jaki ma charakter?
"Po Safonie" to mozaikowa opowieść o queerowych intelektualistkach z przełomu XIX i XX wieku, które walczyły o prawo do samostanowienia. Autorka splata losy autentycznych postaci, takich jak Virginia Woolf czy Colette, tworząc zbiorowy portret kobiet szukających wolności. Narracja łączy fakty historyczne z literacką wyobraźnią, tworząc formę określaną mianem biografii spekulatywnej. To lektura idealna dla osób zainteresowanych historią feminizmu, sztuką oraz literaturą queerową.
Dla kogo ta publikacja może okazać się zbyt trudna lub nieodpowiednia?
Książka nie jest odpowiednia dla czytelników szukających liniowej fabuły lub tradycyjnej, czysto naukowej biografii. Ze względu na swoją fragmentaryczną strukturę, wymagającą od odbiorcy dużego skupienia, może być ona wymagająca dla osób preferujących proste narracje. Specyficzny styl biografii spekulatywnej sprawia, że granica między faktem a fikcją bywa w tej pozycji mocno zatarta. Osoby oczekujące wyłącznie chronologicznego wykładu historycznego mogą poczuć się zagubione w tej poetyckiej formie.
Czy jest to klasyczna biografia historyczna czy raczej powieść fabularna?
Publikacja ta stanowi unikalne połączenie faktów historycznych, esejów oraz fikcji literackiej. Selby Wynn Schwartz stosuje nowatorską metodę, co pozwala jej na intymne wniknięcie w sferę pragnień i emocji opisywanych bohaterek. Zamiast suchych dat, czytelnik otrzymuje dynamiczny chór głosów, który oddaje ducha epoki i walkę o swobody seksualne. Jest to dzieło na wskroś nowoczesne, które świadomie wymyka się sztywnym ramom gatunkowym.
Jakie postacie historyczne pojawiają się na kartach tej wyjątkowej książki?
W książce spotkamy wybitne artystki i myślicielki, między innymi Virginię Woolf, Colette, Sarę Bernhardt oraz Gertrude Stein. Autorka przywołuje również mniej znane, lecz równie fascynujące postacie, jak włoska poetka Lina Poletti czy pisarka Djuna Barnes. Wszystkie te kobiety łączy wspólny mianownik: inspiracja twórczością Safony oraz pragnienie życia poza narzuconymi schematami społecznymi. Ich historie tworzą spójną, choć wielowątkową panoramę europejskiej bohemy tamtego okresu.
W jakim klimacie utrzymana jest narracja prowadzona przez Selby Wynn Schwartz?
Narracja cechuje się zmysłowością, emocjonalną głębią oraz bardzo wysokim wyrafinowaniem intelektualnym. Styl autorki jest krystaliczny i pełen pasji, co sprawia, że lektura przypomina obcowanie z kunsztowną, literacką mozaiką. Mimo tła historycznego obejmującego I wojnę światową i narodziny faszyzmu, ton książki pozostaje inspirujący i pełen nadziei. To lektura, którą należy dawkować powoli, aby w pełni docenić jej językową precyzję i bogactwo symboliki.
