Znajomość roślin w polskim społeczeństwie jest obecnie, mówiąc delikatnie, dość przeciętna. Toteż, można powiedzieć, że podstępnie ukrytym zamiarem autora tego opracowania było, podobnie jak w trzech wcześniej wydanych książkach o roślinach pienińskich, nakłonienie Czytelników, zwłaszcza miłośników Pienin i ich przyrody, a szczególnie flory, do bliższego zapoznania się z kilkudziesięcioma gatunkami roślin występujących na tym terenie.
Jednakże, tytuł Pienińska apteka zobowiązuje i dlatego celem nadrzędnym było zwrócenie uwagi Czytelników na fakt, że wokół nas jest wiele roślin nie tylko pięknych, ale też pożytecznych dla zdrowia, zgodnie ze słowami wspomnianego Paracelsusa: „Wszystkie łąki i pastwiska,/ wszystkie góry i pagórki są aptekami”
Dlatego podczas wycieczki lub zwykłego spaceru w pobliżu miejsca zamieszkania, warto przyjrzeć się takiemu lub innemu gatunkowi, który może pomóc w utrzymaniu lub nawet przywróceniu nam zdrowia. Bowiem, jak czytamy w biblijnej Mądrości Syracha (38,4): „Pan stworzył z ziemi lekarstwa, a człowiek mądry nie będzie nimi gardził”. Tak więc nie należy odnosić się z lekceważeniem do roślin nawet bardzo niepozornych z wyglądu. Właśnie wśród nich jest wiele takich, które mogą okazać się dla nas bardzo pomocne. Już przed wiekami Marcin z Urzędowa kładł nacisk na korzystanie z ziół rodzimych, właśnie tych pospolitych, naszych, krajowych: „ano z nas każdy ziołka depce, które nam więcej niźli Arabskie, albo Indyjskie pomogą”.
W książce przedstawiono 50 występujących w Pieninach gatunków: roślin zielnych (w liczbie 41), krzewów (3) i drzew (6). Wszystkie mogą być użyte jako zioła. Są wśród nich zarówno bardzo pospolite w całym kraju i w Pieninach, których na co dzień prawie nie zauważamy, ponieważ nam się wręcz „opatrzyły”, np. glistnik jaskółcze ziele, babka zwyczajna lub podbiał pospolity. Zwróćmy uwagę, że aż 21 gatunków spośród wymienionych w książce ma w swej nazwie określenie „pospolity” lub „zwykły”!
W książce znajdują się rośliny od dawna ogólnie znane i uznane jako lecznicze, jak np. krwawnik pospolity, rumianek pospolity, dziurawiec zwyczajny, bez czarny lub obydwa gatunki lip. Jednakże są też gatunki, które zapewne w powszechnym mniemaniu nie są wartościowymi ziołami, jak np. przelot pospolity, trawa — drżączka średnia, wiązówka błotna lub głowienka pospolita.
Część zasadniczą książki stanowią „portrety ziół”. Dla omówionych gatunków, które są uszeregowane alfabetycznie, podano w bloczkach tematycznych następujące dane:
- nazwę polską i łacińską, przynależność do rodziny botanicznej oraz nazwę słowacką i angielską
- inne, zwyczajowe i/lub ludowe nazwy (o ile takowe udało się odnaleźć), w niektórych przypadkach także z rejonu Pienin i okolic
-bardzo krótki opis gatunku, z podaniem formy życiowej, wysokości oraz cech liści, kwiatów lub kwiatostanów, postaci owocu oraz czasu i okresu kwitnienia występowanie w Polsce i w Pieninach
- zastosowanie, z uwzględnieniem rodzaju surowca, który można pozyskać z danego gatunku i najlepszego terminu jego zbioru, wewnętrzne i zewnętrzne użycie zioła oraz zawarte w nim niektóre substancje czynne (aktywne)
- przepis zastosowania zioła (w nielicznych przypadkach)
- fragmenty tekstów ze „starych ksiąg”, dotyczące użycia danej rośliny (o ile było to możliwe lub interesujące)
- ciekawostki, niekiedy z uwzględnieniem tzw. „użycia magicznego”, które — rzecz jasna — należy traktować z mocnym przymrużeniem oka!
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii książki o medycynie naturalnej i ziołach
Jakie jest główne przesłanie książki "Pienińska apteka"?
Książka "Pienińska apteka" ma na celu przywrócenie wiedzy o bogactwie roślin leczniczych występujących w Pieninach. Autor pragnie nakłonić czytelników do bliższego zapoznania się z florą tego regionu, podkreślając, że wiele pozornie niepozornych gatunków posiada cenne właściwości prozdrowotne. Głównym przesłaniem jest ukazanie, że otaczająca nas przyroda jest pełna naturalnych lekarstw, które mogą wspierać nasze zdrowie. Zachęca to do uważniejszego obserwowania roślin podczas spacerów i wycieczek.
Ile gatunków roślin i jakiego typu są opisane w książce?
"Pienińska apteka" przedstawia szczegółowy opis 50 gatunków roślin, które naturalnie występują w regionie Pienin. Wśród nich dominują rośliny zielne, których omówiono aż 41 gatunków. Dodatkowo, książka poświęca uwagę 3 gatunkom krzewów oraz 6 gatunkom drzew. Wszystkie wymienione w publikacji rośliny mogą być potencjalnie wykorzystane w ziołolecznictwie, niezależnie od ich pospolitości.
Jakie informacje praktyczne dotyczące każdej rośliny zawiera ta publikacja?
Dla każdego opisanego gatunku rośliny, "Pienińska apteka" dostarcza bogactwa informacji praktycznych. Czytelnicy znajdą tam dokładne nazwy - polską i łacińską, a także słowacką i angielską, co ułatwia identyfikację. Ponadto, podano szczegółowy opis gatunku wraz z jego cechami morfologicznymi, wysokością oraz czasem kwitnienia. Istotne są również dane o występowaniu rośliny w Polsce i konkretnie w Pieninach.
Czy książka oferuje porady dotyczące zbierania i stosowania ziół?
Tak, książka "Pienińska apteka" zawiera cenne wskazówki dotyczące praktycznego wykorzystania ziół. Dla każdego omówionego gatunku podano, jaki surowiec można z niego pozyskać oraz w jakim terminie najlepiej go zbierać, aby zachować jego właściwości lecznicze. Publikacja szczegółowo opisuje zarówno wewnętrzne, jak i zewnętrzne zastosowania ziół, a także wymienia niektóre zawarte w nich substancje czynne. W nielicznych przypadkach zamieszczono nawet konkretne przepisy zastosowania.
Czy w książce znajdują się odniesienia do tradycyjnego lub ludowego zastosowania roślin?
Zdecydowanie tak, "Pienińska apteka" wzbogaca opisy roślin o kontekst historyczny i ludowy. W książce zamieszczono fragmenty tekstów ze "starych ksiąg", które dokumentują dawne zastosowania poszczególnych roślin. Ponadto, autor przedstawia ciekawostki, niekiedy uwzględniając tzw. "użycie magiczne", które - jak sam zaznacza - należy traktować z przymrużeniem oka. Te elementy dodają publikacji głębi i ukazują bogactwo dziedzictwa zielarskiego.
