Zabójstwa, zamachy, więzienne tortury, próby samobójcze czy groźby odebrania dzieci tego wszystkiego doświadczają niezależni dziennikarze na Białorusi od początku rządów Alaksandra Łukaszenki. W ciągu ostatniego roku dotknęła ich największa fala represji we współczesnej historii tego państwa. Za samą próbę dotarcia do informacji Białorusinom grozi prześladowanie. Zbiór reportaży pod redakcją Arlety Bojke i Michała Potockiego pokazuje, na ile ważna i jak niezwykle ryzykowna jest praca dziennikarzy na Białorusi. Cały dochód ze sprzedaży książki zostanie przeznaczony na pomoc właśnie im, a wszyscy autorzy napisali swoje teksty pro bono.
Książka Partyzanci. Dziennikarze na celowniku Łukaszenki to zbiór 20 reportaży napisanych przez 29 dziennikarzy. Na ponad 300 stronach przedstawiają oni historie m.in. Ramana Pratasiewicza i Sciapana Puciły, dzięki którym Białorusini z każdego zakątka kraju sami pokazywali, co działo się u nich po ostatnich wyborach. To historie Kaciaryny Andrejewej czy Darji Czulcowej, które pokazywały antyłukaszenkowskie protesty na żywo mimo dojmującej świadomości, że ta praca skończy się dla nich więzieniem. To historia Juliji Słuckiej, szefowej białoruskiego Press Clubu, której zapiski z ponad 6-miesięcznego już pobytu w więzieniu boleśnie uświadamiają odczłowieczenie tamtejszego systemu. To historie Natalii Radzinej, która od 10 lat marzy o powrocie na Białoruś, czy Iosifa Siaredicza, który zna Łukaszenkę jak mało kto. To wreszcie historia Andrzeja Poczobuta, który za kratami przechorował Covid-19, a jego rodzina tygodniami nie dostawała jego listów. Listów, które są dla nich jedyną możliwością kontaktu. Białoruscy dziennikarze mówią krótko: najważniejsze, żebyście o nas nie zapominali. Ale chodzi też o to, by to oni nie musieli zapomnieć o wykonywaniu swojego zawodu lub nawet o wolności.
Autorzy reportaży: Adrian Bąk (Raport o stanie świata), Wiktoria Bieliaszyn (Gazeta Wyborcza), Arleta Bojke (Telewizja Polska), Marysia Ciupka (Visegrad Insight, Res Publica Nowa), Piotr Drabik (Radio Zet), Anna Hałas-Michalska (Polsat), Wojciech Jakóbik, Maciej Jastrzębski (Polskie Radio), Magdalena Karpińska, Katarzyna Kopeć-Ziemczyk, Radosław Korzycki, Piotr Kościński, Mariusz Kowalczyk (Newsweek), Anna Łabuszewska (Tygodnik Powszechny), Joanna Łada (Telewizja Polska), Monika Maciejewska (Portal TV Republika), Sandrine Meunier (Telewizja Polska), Michał Owerczuk, Piotr Pogorzelski (Biełsat, Po prostu Wschód), Michał Potocki (Dziennik Gazeta Prawna), Justyna Prus (Polska Agencja Prasowa), Maria Przełomiec (Telewizja Polska), Wojciech Przybylski (Visegrad Insight, Res Publica Nowa), Ewa Raczyńska (Onet), Zbigniew Rokita, Grzegorz Sajór (Radio 357, Press), Michał Tracz (TVN24), Bianka Zalewska (Discovery TVN), Adam Zawadzki (Portal TV Republika).
Bohaterowie reportaży: Andrej Alaksandrau (BiełaPAN), Kaciaryna Andrejewa (TV Biełsat), Kaciaryna Barysiewicz, Nadzieja Bużan (Nasza Niwa), Darja Czulcowa (TV Biełsat), Barys Harecki (BAŻ), Alaksandr Iwulin , Ihar Łosik (Biełarus gołownowo mozga), Ksienija Łuckina (Press Club Belarus), Natalla Łunbnieuska (Nasza Niwa), Pawieł Mażejka (TV Biełsat), Andrzej Pisalnik, Andrzej Poczobut (Gazeta Wyborcza), Raman Pratasiewicz (Biełarus gołownowo mozga), Sciapan Puciła (NEXTA), Natalla Radzina, Iosif Siaredzicz (Narodnaja Wola), Julija Słucka (Press Club Belarus), Pawieł Szaramiet (Białoruski Partyzant), Alena Tałkaczowa, Maryna Zołatawa.
Partnerami wydania książki są Press Club Polska, Press Club Belarus i Informacyjne Biuro Białoruś w Fokusie.
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii literatura faktu
Czy książka "Partyzanci. Dziennikarze na celowniku Łukaszenki" to jednolita biografia, czy zbiór różnych tekstów?
Książka stanowi obszerny zbiór dwudziestu reportaży przygotowanych przez dwudziestu dziewięciu różnych autorów. Publikacja skupia się na indywidualnych losach dziennikarzy, którzy stali się celem represji ze strony reżimu na Białorusi. Czytelnicy znajdą tu historie konkretnych osób, takich jak Andrzej Poczobut czy Raman Pratasiewicz, przedstawione z perspektywy świadków i współpracowników. Każdy tekst rzuca inne światło na warunki pracy w środowisku niezależnych mediów wschodnioeuropejskich.
Jaką tematykę poruszają autorzy w tej publikacji?
Publikacja dokumentuje brutalną walkę z wolnością słowa oraz systemowe represje stosowane wobec niezależnych mediów na Białorusi. Teksty opisują dramatyczne doświadczenia, w tym tortury więzienne, groźby oraz próby samobójcze podejmowane przez prześladowanych pracowników mediów. Autorzy analizują mechanizmy działania systemu, który za samo dotarcie do informacji karze wieloletnim pozbawieniem wolności. To rzetelne świadectwo odwagi osób relacjonujących antyrządowe protesty pod ogromną presją polityczną.
Czy treść reportaży skupia się wyłącznie na polityce, czy pokazuje też sferę prywatną bohaterów?
Reportaże łączą analizę sytuacji politycznej z intymnymi portretami ludzi, których życie osobiste zostało zniszczone przez działalność zawodową. Czytelnik poznaje historie rozdzielonych rodzin, zapiski z pobytu w więzieniach oraz trudne realia życia na emigracji po ucieczce z kraju. Teksty ukazują, jak wielką cenę płacą bliscy dziennikarzy, w tym dzieci, które stają się narzędziem nacisku w rękach służb. Taka wielowymiarowość pozwala lepiej zrozumieć ludzki wymiar kryzysu humanitarnego za naszą wschodnią granicą.
Dla kogo lektura książki "Partyzanci. Dziennikarze na celowniku Łukaszenki" może okazać się zbyt obciążająca?
Ze względu na bardzo drastyczne opisy przemocy, tortur oraz traumatycznych przeżyć, książka nie jest odpowiednia dla osób o dużej wrażliwości oraz niepełnoletnich czytelników. Publikacja zawiera surowe relacje z więzień i opisuje odczłowieczenie systemu, co może wywoływać silny dyskomfort psychiczny. Nie jest to pozycja dla kogoś, kto szuka lekkiej literatury faktu lub optymistycznych zakończeń, gdyż skupia się na tragicznej rzeczywistości. Lektura wymaga od odbiorcy gotowości na zmierzenie się z brutalną prawdą o współczesnych dyktaturach.
Jaki okres historyczny obejmują opisywane w książce wydarzenia?
Treść koncentruje się na największej fali represji we współczesnej historii Białorusi, ze szczególnym uwzględnieniem wydarzeń po wyborach prezydenckich. Autorzy dokumentują narastający terror od początku rządów Alaksandra Łukaszenki, aż po dramatyczne wydarzenia z ostatnich lat. Publikacja pozwala prześledzić ewolucję metod walki z opozycją oraz techniki inwigilacji stosowane wobec pracowników mediów. Dzięki temu czytelnik zyskuje pełny obraz transformacji państwa w kierunku totalitarnym.
