Pani K.

Zaledwie po kilku pierwszych zdaniach „Pani K.” przeniosłam się do innego wymiaru , do innej rzeczywistości, gdzie wszystko jest niejednoznaczne, niepokojące i fascynujące jednocześnie. Tytułowa Pani K mieszka z Panem K w wieżowcu na 10 piętrze i nigdy nie opuszczają swojego mieszkania. Dlaczego? Co robią zawodowo? Kim dla siebie są? Pan K martwi się stanem zdrowia Pani K, która przestaje brać tabletki, bo świat w którym żyje zaczyna być przerażający. I wtedy rozpoczyna się niesamowita podróż, w głąb siebie, w czasy dzieciństwa, do czasów, gdy było normalnie.

Nie wiem z czym mam porównać tę powieść, bo nigdy nic podobnego nie czytałam. Od początku towarzyszył mi jednak bijący z każdej strony smutek, wszechogarniający smutek samotności. Cały świat tych dwojga bohaterów skurczył się do siebie nawzajem, do małego mieszkanka i cotygodniowych dostaw żywności pozostawionych pod drzwiami. Czy tym, co ich ogranicza są leki Pani K. czy ktoś z zewnątrz? Autorka @martaknopik bawi się z nami, miesza w głowie, nic nie podaje wprost. I to jest piękne, bo ta historia będzie miała tyle interpretacji, ile czytelników. To historia, której zakończenie piszemy my sami.

Nie da się podejść do lektury bez przefiltrowaniu jej przez siebie, bez zadania sobie pytań, które stawia Pani K. Czy moja wolność nie jest ograniczana? Czy rutyna nie przejęła kontroli nad moim życiem? Ta książka to zabawa formą, językiem, skojarzeniami i strukturą. Trzeba wyjść poza własne schematy myślowe, trzeba opuścić własną strefę komfortu, aby wejść do świata „Pani K”. To powieść uniwersalna ale i wielowymiarowa, melancholijna, smutna, refleksyjna. Jak dla mnie mistrzostwo. Jestem oczarowana

Pani K to książka, po której przeczytaniu trudno zebrać myśli. Literatura piękna charakteryzuje się tym, że ma pozostawiać wyrwę w sercu, zmusić do przemyśleń, zmienić coś w człowieku. Marta Knopik bawi się czytelnikiem jak marionetką, usypiając jego czujność w leniwym dryfowaniu między jawą a snem. To wielka sztuka pisać tak emocjonalnie, aby mieć realny wpływ na czytelnika. Jestem ciekawa, kim dla Ciebie będzie Pani K.

„Nie ma końca, jest tylko powolne przesuwanie się po okręgu, z ciemności w jasność, z jasności w ciemność, z rozpaczy w ukojenie, z ukojenia w rozpacz, z rozkwitania w usychanie, z usychania w rozkwit.”

Pani K

Kobieta codziennie budzi się o trzeciej trzydzieści. Mieszka razem z panem K w wieżowcu i jak inni mieszkańcy nie może opuszczać mieszkania. Ich dzień jest uzależniony od zleceń, o których nie mogą ze sobą rozmawiać, oraz dostaw żywności. Zakazy i nakazy są dla dobra społeczeństwa. Świat pozostaje zamknięty do czterech ścian. Nie można się ze sobą spotykać, nie można wypowiedzieć kilku słów do obcego człowieka. Świat skurczył się do malutkiego mieszkania i choć jest telewizor, to w nim pojawiają się kolejne niebezpieczeństwa. Kto wie, czy to prawda, czy propaganda? Nagle stajemy się świadkami zmian, jakie zachodzą w człowieku, gdy ograniczy mu się wolność. Pani K nie rozumie nowej rzeczywistości, odstawia leki i na nowo stara się zdefiniować sens życia, odkryć, co jest prawdą, a co kłamstwem. Czy mieszkanie, które nagle stało się całym światem, a jednocześnie więzieniem, wciąż możemy nazwać domem? Jak zmieni się relacja w małżeństwie, gdy nagle jedynymi partnerami do rozmowy będą tylko oni? Dlaczego wolność państwa K została ograniczona? W głowie czytelnika kotłują się pytania, ale czuje się jedno: olbrzymi niepokój.

„Byłam jak zbiegły więzień, który uciekł przed harmonogramem zakładu. Nagle dostał do dyspozycji nieskończoną rzekę czasu i oto może unosić się beztrosko w jej leniwym nurcie, nie bojąc się, że ktoś go wyciągnie za kołnierz.”

Dryfując między jawą a snem

Klaustrofobiczna opowieść zamyka i czytelnika w czterech ścianach. Dusząca atmosfera zaciska się na szyi jak pętla, odkrywając powoli kolejne sekrety. Marta Knopik stawia czytelnika w niekomfortowej sytuacji, bo zaczyna zadawać sobie pytania, które nie są wygodne. Kim jestem? Czy jestem szczęśliwy? Czy potrafię stawiać granice, kiedy się mi coś nie podoba? Pani K dryfuje między jawą a snem, przenikają się obrazy, które wywołują różne emocje. Sami powoli zaczynamy się czuć jak w jakieś marze sennej, dostrzegając zagmatwane ścieżki umysłu. Rozpoczynamy podróż do wnętrza pamięci, rzeczywistość przenika się ze wspomnieniami i snami, które wydają się wręcz prześladować panią K.

„Przez moment mam jeszcze w sobie tę odrobinę światła, która wniknęła w ciągu tych kilku słonecznych godzin, ale potem i we mnie zalega mrok, a im dłużej siedzimy w brzuchu ciemności, tym więcej mam czarnych myśli.”

Wolność w klaustrofobicznym śnie

Tę powieść powinno się przeczytać kilka razy, a za każdym kolejnym wysnuwać nowe wnioski. Każdy ją inaczej zrozumie, biorąc dla siebie to, co najważniejsze. To nie jest historia jednoznaczna, którą z satysfakcją zamkniesz i o niej zapomnisz. Pani K będzie wracać do Ciebie w snach, pytając, czy już zrozumiałeś jej zachowanie, drogi Czytelniku. To niezwykła uczta literacka, Marta Knopik nie boi się eksperymentować z formami, językiem, strukturą powieści. Można i powiedzieć, że Pani K to lustro, a zobaczysz w jego odbiciu to, czego najbardziej się boisz. Zabrania wolności słowa, opinii, uwięzienia w czterech ścianach, samotności, miłość w nie-miłości, pustych relacji? Będziesz odkrywać tę powieść z dnia na dzień, godzina po godzinie, pani K cały czas dojrzewa w głowie czytelnika, a kotłujące myśli nie pozwalają spokojnie zasnąć. Pani K rozkwita jak róża, powoli pokazując swój tajemniczy, piękny i kuszący środek, ale gdy tylko zbliżysz się do prawdy, poczujesz na skórze ostry kolec. Ta książka pozwoli nie tylko odkryć historię wielowymiarową, nieoczywistą, wyjątkową, ale przede wszystkim pokazać Ci prawdy, o których większość z nas boi się mówić. Na pewno wrócę do tej powieści, chciałabym ją na nowo odkryć, zobaczyć, jak zmieni się punkt widzenia, co jeszcze mogę dostrzec. Co przegapiłam? W jaką pułapkę złapała mnie pani K? Czytajcie, tą powieścią warto posmakować, zatracić się, wyciszyć w tej samotności, pozwolić się zamknąć w tej klaustrofobicznej, niepokojącej atmosferze.

„Tylko, która strona jest krainą czarów, a która zwyczajnym światem? Czy przedzieram się do zaczarowanego parku, czy raczej uciekam z zaklętej krainy jako współczesna inkarnacja Śpiącej Królewny dającej dyla z otoczonego drucianą siatką osiedla?”

Nieobliczalna w przebiegu fabularnych zdarzeń, zachwycająca nieuchwytną wielowymiarowością, przyjemnie niepokojąca klaustrofobicznym wydźwiękiem. „Pani K.” to kreacja wolna od oczywistości, intencjonalnie wymykająca się wszelkim ramom, świadomie przekraczająca granice klarownej literackiej wizji. Historia snuta jest niespiesznie, ale niewątpliwie dynamicznie przywołuje plastyczne obrazy – tworzy się niecodzienna wizualizacja klatki ze ścian, spowitych okowami przyzwyczajeń i codziennych rytuałów. To kompilacja rzeczywistości, choć równie ulotnej i zastanawiającej, sennych majaków oraz realnych wędrówek w otchłań własnego „ja”, w meandry, wyzbytego z narzuconych ograniczeń, umysłu. W tym portrecie samotności, tak precyzyjnym i tożsamo poruszającym, wręcz się emocjonalnie tonie. To lustrzane odbicie pustelniczych dusz, które ekspresywnie egzystują wyłącznie w swoim wnętrzu, które dostarcza bogactwa doznań, niedostępnych w czeluściach otaczającego świata. „Pani K.” to powieść o uniwersalnym fundamencie, dającym możliwość wielokrotnie, dyferencyjnej w doświadczeniach interpretacji, jednocześnie to osobliwe oblicze dla każdego odbiorcy przybierze odmienny kształt, każdy dostrzeże w niej całkowicie inne rozmyte kontury, którym nada intensywności przesłania. Ta książka jawi się jako studnia braku dosłowności bez dna, której wodna powłoka mieni się wielobarwnymi metaforami – to autentyczny wyraz fenomenalnego warsztatu pisarskiego o poetyckim sznycie, którego świadectwo Marta Knopik dała już w poprzednich swoich pozycjach. Nasączone beztroską retrospekcje jaskrawie kontrastują z namiastką życia, którą tytułowa Pani K. konfrontuje z wizerunkiem przeszłości – dla mnie to zawiła forma uwypuklenia bezmiaru ścieżek naszej wyobraźni, która równocześnie może formować się w zniewolenie i wolność, a nawet budować kunszt przemijania. To esencjonalnie oddany mariaż niezbadanej powierzchni imaginacji i sennych fantazji czy zatrważająca projekcja potencjalnej wersji koegzystowania, iluzoryczna utopia czy alternatywny zarys przyszłości? Niejednoznaczność odpowiedzi na nieustannie klarujące się pytania fascynuje, ale i permanentnie frapuje, nie dając szans na zarzucenie obracania nieodgadnionych materii w myślach, od początku, wciąż i wciąż na nowo. Bezsprzecznie jest to opowieść na wskroś angażująca w treść, o sensie, który należy nadać jej samodzielnie, naznaczona niezdefiniowanymi tęsknotami, wypełniona refleksami oraz intymnymi wynaturzeniami własnych lęków, mimowolnie odczuwalna jako schizofreniczny obłęd otulony oniryzmem – niezwykła na wielu poziomach pojmowania. Natrętnie nasuwa pytanie, budzące się u podnóża zakończenia – czy wypowiadany tytuł celowo przybiera słyszalne słowo „panika”? Nie sposób wyrzucić ją z pamięci!

Dawny świat już nie istnieje. Nie ma codziennej swobody ruchu. Nie ma pieniędzy. Nie ma internetu. Nie ma też przyjaciół. Nawet rodzina zdaje się być okrojona do minimum. Jest natomiast szczelnie zamknięty system domowego życia, którego rytm wyznaczają cykle pracy oraz dostawy zamawianej żywności. I właśnie tak brutalną rzeczywistość komponuje Marta Knopik w przerażającej wizji samotności, jaką niewątpliwie jest powieść Pani K. Odczuwalnie melancholijna w doborze słów, w przekazie emocjonalnym zdaje się być zaskakująco odważna, dobitna, zupełnie niespodziewana. I bardzo niejednoznaczna.

Tu autentycznie wyczuwa się dziwny niepokój. Wysiedleni. Więźniowie systemu. Tak siebie nazywają i ewidentnie jest ich więcej, ale autorka skupia się na tytułowej Pani K. oraz jej mężu, zamieszkujących lokum w jednym z przygotowanych wieżowców. Ich codzienność zauważalnie pozbawiona jest celu oraz wyższych wartości, tak naprawdę wizualnie przypomina narzuconą schematem egzystencję. Tu nie ma nawet pór roku, a przydział jedzenia zależy od dobrze wykonanej pracy. Czytelnik szybko dostrzega, że jest to rzeczywistość alternatywna, wyraźnie utopijna i nieprawdziwa, a jednak zaintrygowany chłonie jej dojmujący smak i usilnie próbuje zrozumieć jej nieoczywiste znaczenie. Ma ku temu idealną okazję. To główna bohaterka jest tu narratorem i to ona samodzielnie relacjonuje wydarzenia.

Pani K. nie czuje się w tym świecie dobrze, czuje się wręcz uwięziona. W swej nieco chaotycznej wypowiedzi regularnie wraca do swojego dzieciństwa, przywołuje szczęśliwe wspomnienia, pozornie zwykłe chwile, a jednak w jej słowach namacalnie ważne – tym samym pozwala odbiorcy szczegółowo wgryźć się we własną osobowość. Ten angażuje się doszczętnie. Nieświadomie zanurza się zatem także w dręczących ją nagminnie snach, próbuje nadać im znaczenie i zrozumieć ich wymowny sens, niejednokrotnie jednak gubi się w ich czeluściach niczym sama bohaterka. Niełatwo jest tu bowiem odgrodzić koszmary od jawy. Podobnie jak cała historia, wymagają one zarówno wyobraźni, jak i porządnej interpretacji.

Narratorka nie ułatwia zadania, sama ewidentnie zagubiona jest we własnych przemyśleniach, nierzadko tłumaczy niewytłumaczalne. Znajduje nawet argumenty osobliwej postawy własnego męża, którego postać przybliża bardzo intensywnie. Z jej relacji wyłania się nader swoisty obraz pana K. Tajemniczy, trudny do zdefiniowania, momentami wręcz pozbawiony niezbędnej uczuciowości. Czytelnik nieuchronnie spostrzega w nim dyskusyjne zachowania, wyłapuje podejrzane gesty, zaczyna słyszeć niedopowiedziane słowa. I zwyczajnie chce go rozszyfrować. Ale świadomie wbudowany obłęd myśli intencjonalnie uniemożliwia to zadanie. Sny mieszają się tu z codzienną monotonią i dawnymi wspomnieniami. Tu nic nie jest oczywiste. Poza rutyną, samotnością i oczywistą tęsknotą za dawną normalnością. To właśnie w ten sposób autorka skłania odbiorcę do szerokiej refleksji, nakłania też do wizualizacji siebie w równie bezwzględnej scenerii...

Nieoczywista, przejmująca i bezsprzecznie sugestywna historia! Marta Knopik zachęca do melancholijnej podróży w głąb ludzkiego umysłu, gdzie struchlałym głosem tytułowej Pani K., snuje zatrważającą wizję alternatywnego życia. Ta niespodziewana narracja w odczuciu okazuje się bardzo niejednoznaczna, niepokojąca i szalenie intymna. W oczach odbiorcy tworzy natomiast niecodzienny i nadzwyczaj wymowny portret tęsknoty za drugim człowiekiem – mimo oczywistego towarzystwa, wyczuwa się tu przeszywającą samotność, ból złaknionego serca, niepowtarzalny chaos pogubionych myśli. Naturalnie pojawia się też potrzeba bliskości. Ta książka dosadnie otwiera wyobraźnię.