Pani Furia

Pani Furia

Gniew, złość, furia…narastają, aż w końcu prowadzą do wybuchu, do wyładowywania emocji. Zmieniają ludzi, kierując ich czynami i decyzjami. I właśnie furia ma wpływ na losy głównej bohaterki powieści Grażyny Plebanek – Alii. Jak czytamy w opisie książki, jest to „pierwsza polska powieść o samotności we współczesnej Europie, napisana z perspektywy jej wielokulturowego centrum”.

Alia urodziła się w Kinszasie. Jej rodzice – Eddy i Mrówka, wyjeżdżają do Europy w poszukiwaniu lepszego życia i lepszego świata. Alia wraz z rodzeństwem sprowadzają się do Brukseli i, mówiąc kolokwialnie, „wpadają” w samo centrum wielokulturowej rzeczywistości. Dziewczyna, wraz z całą rodziną, musi się odnaleźć w tym dziwnym, nowym otoczeniu. Grażyna Plebanek analizuje, w jaki sposób przebiega proces asymilacji i zadaje pytanie o to, czy naprawdę ON następuje. Kreśli bardzo sugestywny portret dziewczyny, której życie od początku układało się nieszablonowo. Pozbawiona prawdziwej rodziny (ojciec – gawędziarz, do juan, zostawia swoich bliskich i wraca do Konga; matka – próbująca się „wybielić” i dopasować, zapomina o swoich dzieciach i nie poświęca im uwagi), nie potrafi odnaleźć się także wśród rówieśników. W szkole wytykana, ze względu na swą inność, zyskuje szacunek dopiero, gdy staje się twarda i męska. Nieraz wykorzystywana, pogardzana, oszukiwana, nie potrafi zrozumieć sensu miłości czy prawdziwego oddania. Buduje wokół siebie skorupę, przez którą coraz trudniej się przebić. Wobec napotkanych niesprawiedliwości i niezrozumienia, budzi się w niej gniew, przeradzający się powoli w furię…

Powieść „Pani Furia” oparta jest porównaniu kultur, w jakich żyje i wychowuje się dziewczyna. Opowieści z jej dzieciństwa, młodości – mających wpływ na jej tożsamość, przeplatają się z historiami i doświadczeniami Alii, zdobytymi podczas lat życia, jakie spędziła w sercu Europy. Grażyna Plebanek zdaje się pokazywać w swojej nowej powieści, że coś takiego jak piękna wielokulturowa jedność nie istnieje, że pod płaszczykiem tolerancji i współistnienia obok siebie ludzi pochodzących z różnych miejsc, rozgrywają się dramaty – niezrozumienia, przemocy, nieustannej walki. Zadaje też pytanie – czy tylko my, Europejczycy, mamy prawo do szerzenia swojej kultury i swoich zasad? Czy na tym polega prawdziwa tolerancja? I kiedy ta nasza „otwartość” doprowadzi kogoś do furii?

„Pani Furia” to dobra książka. Z pewnością zmusza do refleksji.

Książkę przeczytałam bardzo szybko – wprost nie mogłam się oderwać. Ale nad recenzją spędziłam kilka dni. Nie mogłam jej dokończyć, znaleźć właściwych słów. Bo „Pani Furia” to książka wyjątkowa, zaskakująca, pokazująca świat i bohaterów z niecodziennej perspektywy. Historia Alii i jej najbliższych zmusza do przemyśleń. Czy każdy, kto wydaje się ofiarą, naprawdę nią jest? Alia „coraz częściej czuje złość. Wie jednak, że nie może jej okazać”. „Pani Furia” opowiada o niełatwym życiu w społeczeństwie multikulti, o braku tolerancji dla inności i tęsknocie za domem. Alia jest wyobcowana, pozbawiona korzeni, skazana na poszukiwanie własnego „ja”. Zarówno rodzinne Kongo, którego nie zdążyła dobrze poznać, jak i wielokulturowa Belgia, w której dorastała, są dla niej obce i dalekie. Z poczucia opuszczenia i niezrozumienia rodzi się agresja i strach, z którymi Alia próbuje radzić sobie na wiele sposobów, często krzywdząc samą siebie.

Jestem bardzo zaskoczona – pozytywnie zaskoczona – fabułą powieści. Nie spodziewałam się takiego rozwoju akcji. Inwersja czasowa intryguje czytelnika, zasiewa w nim niepewność co do rozwoju akcji. Podobną funkcję pełnią wycinki z wiadomości lokalnych mówiące o tym, że sprawcami brutalnych pobić cudzoziemców przebywających w Brukseli bez prawa pobytu są policjanci. Niesamowitego kolorytu powieści dodają również tradycyjne opowieści snute najpierw przez ojca Alii, następnie przez nią samą.

Polecam!

Zachecona pozytywnymi opiniami, ze to „powieść o samotności we współczesnej Europie, napisana z perspektywy jej wielokulturowego centrum“, a do tego „zaskakująca i odważna“, sprowadzilam ksiazke najszybciej jak sie dalo z Polski i rzucilam sie do czytania. Musze dodac, ze od 30 lat mieszkam na emigracji i oczekiwalam tu jakiegos szerszego spojrzenia na srodowisko multi-kulti, problemy integracyjne itp. Srodze sie rozczarowalam. Po pierwsze autorka nie daje zadnej literackiej analizy srodowiska emigrantow. Wprawdzie pojawiaja sie gdzies na horyzoncie, krotko wspomniani policjant-Polak i przyjaciolka-Polka, kolezanka- muzulmanka i pelne ciepla wloskie mamy, ale tak naprawde akcja ogranicza sie wylacznie do emocji – a raczej ich braku – glownej bohaterki, nie potrafiacej inaczej wyrazic swoich odczuc jak poprzez agresje. Zdaje sie, ze jedyne, co bohaterka jeszcze potrafi odczuwac, to stosunki seksualne, przy czym reakcje fizjologiczne bohaterki i rozne pozycje w czasie wspolzycia dosc dokladnie sa opisywane. Byc moze bylo to zamierzone warsztatowo, ze niby wynika to z okaleczenia emocjonalnego Alii, ktora nic innego nie jest juz w stanie odczuc, ale ja nie jestem zwolenniczka tego rodzaju szczegolowych opisow. Nie mam tez wrazenia, ze to emigracja i srodowisko sa przyczyna wyobcowania i samotnosci bohaterki, ale przede wszystkim przyczynili sie do tego jej najblizsi krewni. Wiem, ze rodzina na obczyznie potrafi byc znakomitym zrodlem sily, ciepla i poczucia bezpieczenstwa. Niestety, bohaterka nie miala rodzicow, ktorzy obdarzyliby ja cieplem.

Ksiazka jest napisana dobrym stylem literackim,czyta sie szybko (choc pare razy przelecialam wzrokiem dluzyzny) ale pozostawia uczucie przygnebienia i - jezeli chodzi o zakonczenie - niedosytu. Uwazam ,ze nawet opisujac najwieksze bagno zycia, mozna w nim znalezc promyczek slonca, rozjasniajacy te ponurosc. Niestety, w tej ksiazce promienie slonca odbijaja sie tylko w kopule budynku, widocznego z okna mieszkania bohaterki, a to mi jest zdecydowanie za malo!

Sa biografie emigrantow pisane przez zycie, ktore pokazuja i pozytywne strony, i to, ze mozna znalezc przyjaciol na obczyznie, i cos osiagnac. Takze wsrod Afrykanczykow (Waris Dirie,Abdel Sellou, ktory przekonujaco opisuje szerzej srodowisko Algierczykow we Francji). I ze mozna znalezc wyjscie z sytuacji trudnych, jezeli sie szuka. Bohaterka Alia nie szukala rozwiazan, raczej dala sie niesc na fali.

Kto ma depresje, nie powinien tej ksiazki czytac!

Nie znalam wczesniej autorki, to byla jej pierwsza ksiazka, po ktora siegnelam. I nie jestem pewna, czy siegne po nastepna.

Grażyna Plebanek to absolwentka polonistyki, pracowała jako dziennikarka dla Agencji Reutera i "Gazety Wyborczej". Obecnie mieszka w Brukseli, niegdyś mieszkanka Sztokholmu.

Złość pielęgnowana wzrasta do gigantycznych rozmiarów, aż w końcu wypełnia każdą komórkę ciała i wybucha niespodziewanie. Pani Furia była niegdyś dziewczynką zakochaną w opowieściach ojca, Eddy'ego - gawędziarza z Kinszasy. Była poukładaną córką, dobrą Panią domu i odpowiedzialną matką, również dla Mrówki, swojej rodzicielki. Niestety wszystko się zmieniło, gdy musiała wraz z rodziną wyprowadzić się z rodzinnego Kongo i zamieszkać w Europie, na obczyźnie, gdzie uczucia zaczęły przybierać na sile, a ona sama nie potrafi sobie z nimi poradzić. Brak wsparcia ze strony rodziny, odmienność, nietolerancja i poczucie braku przynależności do określonej grupy powodowały w dziewczynie frustrację. Aż w końcu znalazła ujście swoich nerwów w postaci wyładowań poprzez zachowania agresywne. Jak wyglądało jej życie, co przyczyniło się do wychowania Pani Furii, Spryciary, opowiadaczki zewsząd?

Jest to pozycja, którą ciężko zrecenzować pod względem poprawności fabularnej. Grażyna Plebanek podejmuje uniwersalny, trudny do przełknięcia temat, odziera go z fałszywej otoczki i rzuca nam na ocenę.

Wyobcowanie, prześladowanie czy przemoc rasistowska to problemy wciąż obecne, z którymi ludzkość nie potrafi sobie poradzić. Dzięki tej publikacji mamy okazję zobaczyć jak to wygląda ze strony ofiary. Jednak jak głosi napis na książce: "Czy każdy, kto wydaje się ofiarą, naprawdę nią jest?". To pytanie pozostanie bez odpowiedzi, do osobistej refleksji nad losem Alii, jej brata, prześladowanych i prześladowców.

Autorka stworzyła postacie złożone, wielowarstwowe. Spojrzała na współczesne problemy z punktu widzenia psychologicznego, nadając swoim charakterom pewną głębię. Uczucia przedstawione w powieści wznoszą się na kilka poziomów, aż czytelnikowi trudno wytrzymać z ich nadmiaru.

Fakt, iż powieść została napisana przez polską autorkę sprawia, że możemy spojrzeć na otaczające świat utrapienia w szerszym kontekście. Z reguły zamknięci w swoim małym kraju nie zwracamy uwagi na udręki innych narodów. Jednak w "Pani Furii" to nawet Polacy stają się szykanowani, ponieważ są "obcy", niezależnie od koloru skóry.

Jednak problemy z przystosowaniem się nie są jedynymi, które porusza Grażyna Plebanek. Czytamy również o walce płci, o poniżeniach, o braku miłości i naderwanych relacjach rodzinnych. Główna bohaterka walczy z niesprawiedliwością, jednak brak jej fundamentów, na których mogłaby się oprzeć. Brak matki, która stałaby się wzorem, siłą czy pokładem miłości, dającym bezpieczeństwo. Nadludzka opieka nad domem i braćmi, poważne zaniedbanie i brak ojca skutecznie utrwalają w bohaterce negatywne emocje, aż nasiąka nimi cała jej dusza.

Język jest prosty, choć nie czyta się jej z rozpędu. Wielokulturowość przedstawiona w fabule nakazuje nam zatrzymanie się przy pewnych momentach, aby się nie pogubić w najważniejszych kwestiach.

Jedyne czego nie rozumiem, to sensu przytaczania opowiadań. Fakt faktem - miały one pewien wpływ na bohaterów, jednak czy był ON konieczny? Zwłaszcza, że niektóre z nich naprawdę trudno było objąć rozumem, choć wyobraźnia działała na pełnych obrotach. Tego właśnie nie można im odmówić - wprawiały w ruch każdą komórkę mojego umysłu, nakręcając go na wielobarwne obrazy.

Recenzja znajduje się również na [Adres usunięty]