Pandemia. Ku Jezioru

Byłam podekscytowana sięgając po tę książkę. Budziła we mnie nadzieję na coś naprawdę mocnego. Niestety zawiodłam się. Książka miała przedstawiać przebieg pandemii, a tak naprawdę opisuje podróż bohaterów, która trwa od pierwszych stron do ostatniej. W międzyczasie jest podkreślane, dlaczego uciekają, ale treść omija sam środek choroby. Żadna z głównych postaci jej nie doświadcza, bohaterowie są od niej jakby uwolnieni. Czy był wciągający ten thriller? Niezbyt. Czekałam na jakiś zwrot akcji, coś co mnie poruszy, ale bezskutecznie. Nie jest to powieść, do której będę wracać myślami. Nie spełniła moich oczekiwań.

Ludzkość na całym świecie dziesiątkuje nieznany wirus, który bezlitośnie atakuje drogi oddechowe, doprowadzając tym samym zakażonych do bolesnej i niechybnej śmierci. Wprowadzenie barykad odcinających drogi do większych miast, racjonowanie żywności czy też zarządzenie kwarantanny i nakaz noszenia chirurgicznych maseczek nie przynoszą spodziewanych rezultatów. Liczba chorych wzrasta w zastraszającym tempie, rośnie też dezinformacja powodowana odcięciem od Internetu oraz pozostałych medialnych źródeł niosących jakiekolwiek informacje.

"Bóg z wami, ludzie, sami sobie radźcie ze swymi chorobami, lękami, spalonymi samochodami, z wolą przeżycia. Ja chcę tylko jednego - znaleźć się od was jak najdalej".

Anna, początkowo spędza ten niepewny okres z najbliższymi w swoim wygodnym podmiejskim domu do czasu, aż niespodziewaną nocną wizytę składa im Borys Andriejewicz czy też tata Boria - teść głównej bohaterki, który uświadamia jej małej rodzinie, jak niebezpieczne jest pozostanie w pobliżu miasta. Nieprzyjemna sytuacja, która spotyka najbliższych sąsiadów ze strony ludzi w uniformach tylko przyspiesza plan taty Borii, przesądzając o wyjeździe nad jezioro Wong znajdujące się przy granicy z Finlandią. Odtąd bohaterów czeka niełatwa i najeżona przeróżnymi niebezpieczeństwami droga oraz walka o przetrwanie w świecie, gdzie największym wrogiem nie jest niewidzialny wirus, a raczej drugi człowiek...

"Takie sceny często pokazują w kinie: krew, leżący na ziemi człowiek i obok niego klęcząca, krzycząca kobieta. Wszyscy już milion razy widzieliśmy taki obraz, ale okazaliśmy się na to nieprzygotowani. Także dlatego, że oprócz tych trzech składników: krew, człowiek na ziemi i kobieta obok, wszystko pozostałe wyglądało zupełnie inaczej. Ona, krzyknąwszy tylko raz, natychmiast umilkła i zrobiło się bardzo cicho, bo ani jedno z nas nie wypowiedziało słowa. Nawet nikt się nie poruszył, jakbyśmy znali scenariusz, którego nie wolno było zmienić, zepsuć jakimś niepotrzebnym słowem czy gestem".

"Pandemia" Jany Wagner to książka na miarę ówczesnych czasów ze względu na swoją tematykę. Autorka ujęła mnie przede wszystkim klimatem, który zdołała odmalować na kartach swojej powieści, ale również niejedną refleksją zahaczającą o zagadnienie szeroko pojętej moralności w świecie, w którym trudno zachować jakiekolwiek zasady człowieczeństwa. Tempo fabuły toczy się właściwie niespiesznie, ale sprzyja to jedynie przedstawianej tematyce drogi. Pod względem charakterologicznym na pierwszy plan wysuwają się zdecydowanie kobiece postacie, poza Anną, która jest pierwszoosobowym narratorem, jest to: bezkompromisowa była żona Sierioży Irina oraz przepiękna, ale nieprzygotowana na spotykane trudy Marina (Natasza, żona Andrieja nieco ginie na ich tle). Męskie postaci bezsprzecznie usuwają się w cień, poza tatą Borią, który niezaprzeczalnie stał się moim ulubionym bohaterem.

"Ile czasu powinno minąć, zanim i dla niego stanie się jasne, że to próżne starania, że on, tak jak i my, jest bezsilny wobec tej złowieszczej, bezlitosnej symetrii, wobec zasad, zgodnie z którymi w naszym obecnym świecie nie może istnieć żaden kredyt, żaden awans?"

"Pandemia" to 33 książka, którą udało mi się przeczytać w bieżącym roku i już teraz mogę śmiało, że obecnie znajduje się na mojej tegorocznej topce.

Temat na czasie.

„Pandemia” Jany Wagner to kolejne w ostatnim czasie (np. obok „Oczu ciemności” Koontza) wznowienie książki, która tematycznie jest bardzo aktualna. Czy jednak tytuł ten jest w stanie wnieść coś nowego do postapokaliptycznej tematyki z wirusami i chorobami dziesiątkującymi ludzkość w rolach głównych? Przekonajmy się… Wizja z „Pandemii” jest pod tym kątem patrząc o tyle interesująca, że przedstawia - w warunkach tytułowej pandemii - rosyjski punkt widzenia na całą sprawę.

Szkielet fabularny tej historii nie będzie raczej dla nikogo zaskoczeniem: wirus, szybko postępujące zarażenia, rosnące słupki na wykresach z liczbą ofiar śmiertelnych, panika, upadek zasad i wartości rządzących współczesnymi społeczeństwami… Będzie także grupa ludzi, którzy postanawiają wziąć sprawy w swoje ręce i uciec od zagrożenia jak najdalej – wśród nich znajdzie się główna bohaterka, Anna, a także jej rodzina i znajomi. Lokacją zapewniającą ocalenie ma być zaś chatka położona nad jeziorem Wang w Karelii, tuż przy granicy z Finlandią.

Finału opowieści bynajmniej nie zdradzę, ale słów kilka na temat fabuły - i owszem, powiem. Najprościej można by rzec, że jest ona dość… ponura. A także w dużym stopniu realistyczna, co dodaje książce wiarygodności – nawet jeśli nie jest to w tego typu literaturze nic odkrywczego (a nie jest, wszak wielokrotnie takie wątki i taka konwencja w literaturze z nurtu postapo się pojawiały). Można także odnieść wrażenie, że cała fabuła skupia się tutaj na ciągłej ucieczce i na niekończącym się wędrowaniu drogą ku ocaleniu, które… może nadejdzie – może nie… ;)

W zasadzie czytało mi się tę książkę bardzo przyjemnie, ale… No właśnie: jest „ale”. I to chyba niejedno. Pierwszym minusem „Pandemii” jest postać głównej bohaterki, Anny. Chcąc nie chcąc pełni ona w tej historii do pewnego stopnia rolę przywódczyni grupki ocalałych, a w tej roli spisuje się ona dość kiepsko niestety. Ciężko w postaci Anny odnaleźć jakąś siłę, stanowczość, pewność siebie… W zamian za to kobieta często narzeka, utyskuje, wręcz jęczy, a wiele jej wypowiedzi i przemyśleń podszytych jest chyba jakimś kompleksem niższości, niepewności i pretensji do całego świata o to, że jest traktowana tak, a nie inaczej. Rzekłbym nawet, że sporo w niej klasycznego roszczeniowca. Kiepski materiał na przywódcę i – szczerze mówiąc – średnio ciekawa persona obsadzona w głównej roli.

Kolejnym minusem lektury jest jej wtórność. Tak naprawdę, w mniejszym lub większym stopniu, wszystko co tutaj zaprezentowano już kiedyś było – czy to u Kinga („Bastion”), czy to u Cormaca McCarthy’ego („Droga”). Niby na kimś trzeba się wzorować… To prawda. Jednak w takich przypadkach dobrze by też było, żeby autor dodał coś od siebie, żeby wymyślił coś oryginalnego co miałoby szansę zaskoczyć czytelnika. Nic takiego się w „Pandemii” niestety nie dzieje, a w efekcie – nawet jeśli czyta się to dobrze – puenta jest taka, że samo bazowanie na sprawdzonych wzorcach to jednak trochę za mało.

Do całej sprawy dochodzi jeszcze aspekt klimatu całej historii, który jest szary i ponury; jak dla mnie chyba trochę zbyt szary i zbyt ponury… Samo w sobie nie jest to oczywiście złe, ale na tle ostatnich – wiadomych – wydarzeń wokół nas wszystkich nie jestem przekonany, czy przyjęcie takiej właśnie konwencji komuś dobrze się skojarzy.

Po lekkim wahaniu… polecam. Głównie dlatego, że jeśli przymknie się oczy na minusy, to wiarygodność, realizm, a także dobrze zarysowana i poprowadzona historia wygrywają w ostatecznym rozrachunku z owymi minusami. W końcu w każdej książce przede wszystkim chodzi o dobrą historię, nieprawdaż? Na złe skojarzenia z rzeczywistością i na kiepskich bohaterów można przymknąć oko.

Książka zrecenzowana dzięki uprzejmości Księgarni [Adres usunięty]

[Adres usunięty]

Z racji tego, że na świecie panuje taka sytuacja, jaka panuje – wszyscy wiemy jaka, wielu wydawców decyduje się na wydawanie licznych pozycji (często jako wznowienia), które w jakiś sposób nawiązują do tematyki pandemicznej, wirusowej. Nie inaczej było z powieścią Pandemia, która zaciekawiła mnie swoim opisem. Czy była jednak warta uwagi?

Na świecie szaleje groźny wirus, który wyniszcza i zabija człowieka w ciągu kilku dni od zakażenia. Nikt nie wynalazł jeszcze lekarstwa, a społeczeństwo coraz bardziej pogrąża się w chaosie. Wśród tego wszystkiego jest Anna, która razem z rodziną i kilkoma znajomymi postanawia opuścić znane jej miasto i udaje się w długą drogę, pełną niebezpieczeństw i nerwów, by odszukać miejsce, w którym będą mogli schronić się, dopóki wirus nie ustąpi. Czy uda im się bezpiecznie dotrzeć do celu?

Główną bohaterką i narratorką jest Anna. Kobieta, która wyszła za mąż za Seriożę, który dla niej zostawił swoją byłą żonę. Wydawać by się mogło, że skoro Anna jest już tą główną postacią, to powinna być raczej dość silna, sympatyczna i dająca się lubić. Jednak... Bardziej denerwującej i jęczącej kobiety dawno w książce nie spotkałam. Przyznaję, że chciałam, ale nie mogłam jej znieść.

Ciągle walczyła o uwagę innych, sama miewała refleksje, że po co ona to wszystko robi, jednak nadal postępowała tak samo. Denerwowało mnie również jej ciągłe narzekanie (w myślach oczywiście, bo bałaby się odezwać), że nikt jej nie lubi, że nikt nie chce z nią rozmawiać. Takie osoby są dla mnie uciążliwe i źle czuję się w ich towarzystwie, więc ta bohaterka na tym poziomie jest dla mnie skreślona.

No i tu mogę zakończyć. Pozostali bohaterowie byli według mnie dość płascy i nie za bardzo potrafię określić, czy ich zachowanie lub cechy charakteru mnie denerwowały, czy wręcz przeciwnie. Miszka, Serioża, ojciec Serioży... oni wszyscy po prostu byli, ale stanowili tak naprawdę tło dla głównej bohaterki i jej rozmyślań nad tym, czemu jej nikt nie lubi.

Co się tyczy samej fabuły, to muszę przyznać, że była ON całkiem zgrabnie zarysowana. Pandemia, rozprzestrzeniający się wirus i oni: garstka ludzi, którzy za wszelką cenę chcą uchronić siebie i swoich bliskich przed śmiercią. Co innego jednak zarysowanie, a co innego wykonanie. Bo tutaj ono leży. Przez całą książkę bohaterowie po prostu jadą. Z jakimiś małymi zwrotami akcji, gdzie muszą się zatrzymywać i wykonywać jakieś tam czynności. Poza tym powieść Jany Wagner ciągnie się niczym najdłuższa autostrada, a w tym przypadku nie było to dobre posunięcie. Znudziła mnie ta monotonia, bo ileż można jechać? Ponad 400 stron spędzonych w samochodzie z tylko małymi przerwami.

Przykre jest również to, że atmosfera panującej wokół zarazy nie wzbudziła we mnie zbyt wielu emocji, a właśnie powinna – w końcu na co dzień towarzyszy nam obecność Koronawirusa. Plusem tej powieści jest natomiast klimat, jaki udało się autorce ukazać. Rosyjska tajga, skąpana w śniegu, oprószona szczyptą tajemniczości - coś fenomenalnego. Szkoda tylko, że tylko ten klimat jest kołem ratunkowym dla Pandemii. Jednak umówmy się: lepsze to niż nic.

Liczyłam na wiele. Na wciągający thriller, który zmrozi mi krew w żyłach. Niestety Pandemia to dla mnie rozczarowanie. Gdyby autorka skróciła jazdę samochodem chociaż trochę, dodała więcej akcji na stałym terenie, w sensie bez udziału samochodu, wszystko poszłoby inaczej. Jeżeli szukacie dobrego dreszczowca, który wzbudzi w Was dużo emocji, to niestety ta powieść do tej grupy nie należy.