Dzieła wybrane Wincentego Witosa pokazują ogromny dorobek pisarski współtwórcy polskiej niepodległości. Na pięciotomową edycję składają się wspomnienia, w tym te spisywane na przymusowej emigracji w Czechosłowacji, publicystyka oraz przemówienia.
Mimo dużej dozy subiektywizmu dzieła Witosa stanowią cenne źródło historyczne dzięki zawartej w nich faktografii.
Tom 1. Moje wspomnienia, cz. 1. Do 1918 roku
Tom pierwszy obejmuje okres od dzieciństwa autora do upadku monarchii austro-węgierskiej. Znajdujemy tu barwne opisy wsi rodzinnej i jej kultury, życia codziennego chłopów galicyjskich, ich świadomości społecznej i narodowej. Witos pokazał także swoją działalność społeczno-polityczną w gminie i w powiecie, powstanie i rozwój Stronnictwa Ludowego, udział w pracach Sejmu Krajowego we Lwowie i w austriackiej Radzie Państwa. Przeczytamy o tarciach i rozłamie w PSL oraz o walkach między poszczególnymi ugrupowaniami politycznymi w Galicji i w Wiedniu. Autor naszkicował przebieg działań wojennych w Galicji, tragedię setek tysięcy jej mieszkańców, wspomniał wrogą postawę rządu austriackiego, a zwłaszcza wojsk austriackich i niemieckich wobec ludności polskiej. Jest mowa także o zrywie niepodległościowym Polaków.
Tom 2. Moje wspomnienia, cz. 2: Lata 1918-1933
W tomie drugim Witos ukazał trudne narodziny II Rzeczypospolitej – walki o granice, o zintegrowanie poszczególnych dzielnic, o ustrój odrodzonego państwa, o równość praw omówił rządy parlamentarne i ich dokonania, zamach majowy, rządy Józefa Piłsudskiego, tworzenie się opozycji antysanacyjnej, uwięzienie i proces przywódców Centrolewu. Wiele miejsca w tej części wspomnień autor poświęcił omówieniu sytuacji w ruchu ludowym, pisał także o ekonomicznej i społecznej degradacji wsi. Nakreślił też ciekawie mozaikę polityczną II Rzeczypospolitej, koncentrując się na kierunku, któremu przewodził.
Tom 3. Moje wspomnienia, cz. 3. Tułaczka po Czechosłowacji
Trzeci tom wspomnień obejmuje okres od 28 września 1933 r., czyli od udania się Witosa na emigrację polityczną, do połowy stycznia 1939 r. Autor utrwalił niemal wszystkie wydarzenia zachodzące w tym czasie na wsi polskiej, w Stronnictwie Ludowym i w innych ugrupowaniach politycznych, nastroje wśród części korpusu oficerskiego, wewnętrzną i zagraniczną politykę rządu, sytuację międzynarodową, a zwłaszcza stosunek innych rządów europejskich do Polski. Wiele miejsca poświęcił ówczesnej Czechosłowacji, a także stosunkom polsko-czechosłowackim oraz zagarnięciu tego kraju przez Niemcy.
Tom 4. Publicystyka
Czwarty tom zawiera wybór opublikowanych za życia Witosa jego artykułów, korespondencji, wywiadów dla prasy, odezw, broszur. Wiele z tych tekstów to cenne źródło do poznania dziejów wsi, ruchu ludowego i historii Polski.
Tom 5. Przemówienia
W piątym tomie zgromadzono zachowane w całości lub w większych fragmentach teksty przemówień Witosa. To najbardziej reprezentatywne mowy wygłoszone w parlamencie oraz na zjazdach partyjnych, wiecach i różnych uroczystościach państwowych.
Co dokładnie zawiera ten pięciotomowy zbiór pism Wincentego Witosa?
Pakiet obejmuje kompletną edycję wspomnień, artykułów publicystycznych oraz najważniejszych przemówień jednego z ojców polskiej niepodległości. Trzy pierwsze tomy koncentrują się na chronologicznym zapisie życia autora od dzieciństwa aż po przymusową emigrację w Czechosłowacji. Tomy czwarty i piąty to starannie wyselekcjonowane teksty prasowe oraz mowy wygłaszane na forum parlamentu i podczas wieców partyjnych. Jest to kompendium wiedzy o ruchu ludowym i trudnym procesie kształtowania się polskiej państwowości.
Czy wspomnienia Witosa są obiektywnym źródłem wiedzy o II Rzeczypospolitej?
Publikacje te stanowią bezcenne źródło faktograficzne, choć autor przedstawia wydarzenia z własnej, subiektywnej perspektywy politycznej. Witos jako aktywny uczestnik życia publicznego opisuje kulisy walk politycznych, zamachu majowego oraz skomplikowanych relacji z obozem sanacyjnym. Czytelnik otrzymuje bezpośredni wgląd w motywacje lidera ruchu ludowego, co pozwala lepiej zrozumieć dynamikę społeczną tamtego okresu. Lektura wymaga jednak krytycznego podejścia, typowego dla analizy dokumentów osobistych i politycznych.
Dla kogo pakiet "Dzieła wybrane. Wincenty Witos" może być zbyt wymagający?
Zestaw ten nie jest polecany osobom szukającym lekkiej literatury beletrystycznej lub uproszczonych skrótów historycznych. Publikacja "Pakiet Dzieła wybrane. Wincenty Witos" to monumentalne opracowanie dokumentalne, wymagające od odbiorcy skupienia oraz podstawowej wiedzy o historii Polski. Ze względu na bogatą warstwę faktograficzną i specyficzny język dawnych przemówień, treść może być nużąca dla czytelników niezainteresowanych politologią. Jest to pozycja skierowana przede wszystkim do badaczy, studentów i pasjonatów dziejów II RP.
W jakiej formie przedstawione są teksty publicystyczne i przemówienia?
Publicystyka i przemówienia zostały zebrane w formie chronologicznych zestawień tekstów źródłowych, takich jak artykuły prasowe, odezwy czy wywiady. Tom czwarty gromadzi rozproszone dotąd pisma, które pozwalają śledzić ewolucję poglądów Witosa na przestrzeni kilkudziesięciu lat. W tomie piątym zamieszczono mowy sejmowe oraz wystąpienia partyjne, zachowane w całości lub w obszernych, reprezentatywnych fragmentach. Każdy tekst jest opatrzony informacją o okolicznościach jego powstania lub pierwotnego wygłoszenia.
Czy w tomach znajdują się opisy życia codziennego chłopów w Galicji?
Tak, pierwszy tom zawiera bardzo szczegółowe opisy kultury ludowej oraz realiów gospodarczych galicyjskiej wsi przełomu wieków. Wincenty Witos z dużą precyzją odmalował życie codzienne chłopów, ich system wartości oraz proces budzenia się świadomości narodowej. Czytelnik znajdzie tu informacje o strukturze społecznej gminy, pracy na roli i trudnych relacjach z administracją zaborczą. To unikalne świadectwo społeczne pisane z perspektywy osoby, która sama wywodziła się z tego środowiska.
