Dziennik rosyjski
„Dziennik rosyjski” Anny Politkowskiej jest ostatnią książką nieustraszonej dziennikarki, którą ukończyła tuż przed śmiercią. To wnikliwy, intymny zapis życia w Rosji, obejmujący okres od wyborów parlamentarnych w grudniu 2003 roku do ponurego lata 2005 roku, kiedy naród wciąż jeszcze otrząsał się z okropności oblężenia szkoły w Biesłanie. Autorka odważyła się powiedzieć prawdę o zniszczeniu kraju pod rządami Władimira Putina – prawdę jeszcze bardziej dosadną po jej tragicznej śmierci w zamachu.
Akcja zaczyna się w momencie wyborów do Dumy Państwowej, w których partie demokratyczne poniosły porażkę, czego konsekwencją była pewna reelekcja Władimira Putina na prezydenta. Autorka odsłania kulisy władzy: tajemnicze zamachy terrorystyczne, niewyjaśnione zabójstwa i porwania, okrucieństwa w armii. Z bólem dostrzega bierność społeczeństwa, które zrozpaczone narastającymi problemami bytowymi, z obojętnością godzi się na ograniczanie swobód obywatelskich. Czytelnik przeżyje prawdziwy szok, zagłębiając się w niezwykle emocjonalne i plastyczne obrazy z życia współczesnych Rosjan.
Politkowska ukazuje społeczeństwo zdławione przez cynizm i korupcję. Opisuje, jak Putin neutralizuje lub więzi swoich przeciwników, cenzuruje prasę i okłamuje opinię publiczną. W tym ciemiężonym kraju wolność człowieka jest ograniczana z każdym dniem.
O autorce
Anna Politkowska – rosyjska dziennikarka pochodzenia ukraińskiego. Urodziła się w 1958 roku w Nowym Jorku w rodzinie dyplomatów. Ukończyła dziennikarstwo na Uniwersytecie Moskiewskim. Była największą krytyczką rządów Putina – otwarcie sprzeciwiała się między innymi wojnie w Czeczenii. Przed dążeniem do prawdy nie powstrzymywały jej groźby, ostrzeżenia ani nawet próba otrucia. Za swoją pracę otrzymała liczne prestiżowe nagrody, a jej książki przetłumaczono na wiele języków. Dziennikarka została zastrzelona w windzie w bloku, w którym mieszkała, 7 października 2006 roku. W czerwcu 2014 roku w warszawskim Ogrodzie Sprawiedliwych odsłonięto upamiętniający ją kamień. „Dziennik rosyjski” to trzeci tytuł Anny Politkowskiej wznowiony przez Wydawnictwo Mova. Ukazały się także „Rosja Putina” (2022) oraz „Tylko prawda” (2023).
Tylko prawda
Zbiór tekstów najsłynniejszej rosyjskiej dziennikarki. Anna Politkowska nie pisała swoich reportaży zza biurka – każde zbieranie materiałów było dla niej równoznaczne z ryzykowaniem życia, zwodzeniem służb specjalnych czy zacieraniem śladów. Niestrudzenie wysłuchiwała skarg zrozpaczonych żon i matek, starszych ludzi czy rannych ocalałych z pogromów. Nagłaśniała zbrodnie, o których próżno było szukać wzmianek w agencjach informacyjnych, oraz doprowadzała do aresztowań tych, którzy wcześniej pozostawali bezkarni. Autorka opisuje między innymi zbrodnie popełniane na narodzie czeczeńskim – zarówno „wybryki” żołnierzy, którzy dla zabawy wystrzelili pocisk w plac pełen ludzi, jak i zaplanowane akcje pacyfikacyjne wiosek. Zawarte w tym tomie reportaże, depesze i felietony dotyczą głównie okresu pierwszej (1994–1996) i drugiej (1999–2009) wojny w Czeczenii. Opisywane przez dziennikarkę akty ludobójstwa popełniane przez Rosjan na narodzie czeczeńskim brzmią w 2022 roku przerażająco znajomo…
Tom reportaży „Tylko prawda” to poruszająca spuścizna Anny Politkowskiej ukazująca wszechstronność autorki, jej niezwykłe zaangażowanie i doskonały warsztat. Jest też świadectwem głębokiego człowieczeństwa kobiety, która reprezentowała honor i sumienie narodu rosyjskiego.
Rosja Putina
Anna Politkowska była podziwianą na całym świecie, nieustraszoną i wielokrotnie nagradzaną rosyjską dziennikarką pochodzenia ukraińskiego, która została zamordowana w 2006 roku.
Bardziej niż kiedykolwiek aktualna i ważna w dzisiejszym krajobrazie politycznym „Rosja Putina” jest zarówno porywającym portretem kraju pogrążonego w kryzysie, jak i świadectwem tej niezwykłej reporterki.
Począwszy od despotycznego ucisku Putina stosowanego wobec zwykłych obywateli i szerzącej się korupcji na najwyższych szczeblach władzy, a skończywszy na mafijnych układach, skandalach na prowincji i upadku inteligencji, Politkowska w ostrych słowach potępia prezydenta i jego rządy, ujawniając wstrząsający stan rzeczy: żołnierzy umierających z niedożywienia, rodziców zmuszanych do dawania łapówek, by odzyskać ciała zmarłych synów, poborowych wynajmowanych jako niewolników.
Za prawdę, którą szerzyła między innymi w tej książce, Politkowska zapłaciła najwyższą cenę.
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze produkty z kategorii reportaż
Czy Pakiet: Dziennik rosyjski, Tylko prawda, Rosja Putina jest odpowiedni dla każdego czytelnika?
Ten zestaw reportaży nie jest odpowiedni dla osób szukających lekkiej, rozrywkowej lub optymistycznej literatury faktu. Publikacje zawierają niezwykle drastyczne opisy zbrodni wojennych, pacyfikacji cywilów oraz brutalnych mechanizmów korupcji w strukturach władzy. Lektura wymaga od odbiorcy dużej odporności emocjonalnej ze względu na tragiczny los bohaterów i samej autorki. To pozycja przeznaczona wyłącznie dla czytelników gotowych na konfrontację z mroczną stroną współczesnej historii Rosji.
Jaki okres polityczny obejmują reportaże zawarte w tym pakiecie trzech książek?
Teksty dokumentują proces demontażu rosyjskiej demokracji od końca lat 90. aż do 2005 roku. Autorka szczegółowo opisuje dojście Władimira Putina do władzy, przebieg obu wojen w Czeczenii oraz ograniczenie swobód obywatelskich po tragedii w Biesłanie. Czytelnik zyskuje wgląd w kluczowe wydarzenia, które ukształtowały obecny system polityczny na Kremlu. Jest to chronologiczny zapis narodzin współczesnego autorytaryzmu widziany oczami naocznego świadka.
Czy styl pisania Anny Politkowskiej opiera się wyłącznie na suchych faktach?
Anna Politkowska łączy rzetelne dziennikarstwo śledcze z bardzo osobistym i emocjonalnym zaangażowaniem w sprawy ofiar. Zamiast tworzyć chłodne analizy zza biurka, autorka oddaje głos osieroconym matkom, rannym żołnierzom i prześladowanym mieszkańcom prowincji. Jej język jest bezpośredni, ostry i pozbawiony kompromisów wobec sprawców przemocy. Taka forma reportażu pozwala czytelnikowi poczuć atmosferę strachu i beznadziei panującą wówczas w rosyjskim społeczeństwie.
Jaką rolę w zebranych reportażach odgrywa tematyka konfliktów zbrojnych w Czeczenii?
Wojna w Czeczenii stanowi fundament większości tekstów i jest przedstawiona jako poligon doświadczalny rosyjskich służb. Autorka z narażeniem życia dokumentowała akty ludobójstwa, handel ciałami zabitych żołnierzy oraz bezkarność dowódców wojskowych. Opisy te obnażają patologie armii i są kluczowe dla zrozumienia metod siłowego rozwiązywania konfliktów przez Kreml. Relacje te stanowią jedne z nielicznych tak rzetelnych świadectw tamtego okresu.
Czy książki w pakiecie należy czytać w konkretnej kolejności chronologicznej?
Choć każdy tom stanowi autonomiczną całość, zaleca się lekturę zgodną z datami powstania tekstów dla lepszego zrozumienia kontekstu. Rozpoczęcie od reportaży czeczeńskich pozwala zrozumieć źródła brutalizacji rosyjskiego życia publicznego opisywanego w późniejszym dzienniku. Taka kolejność ukazuje stopniowe zaciskanie pętli cenzury i eliminację przeciwników politycznych przez aparat państwowy. Cały zestaw tworzy spójny obraz ewolucji państwa rosyjskiego na przestrzeni dekady.
