Wyjątkowe spotkanie dwóch światów - tego, którego rozpamiętywanie sprawia ogromny ból za każdym razem, gdy tylko się o nim wspomni, oraz tego, który czasów na zawsze zapisanych w historii ludzkości nie ma prawa pamiętać. W książce "Ostatni Białystoker" Marta Sawicka-Danielak zabiera nas w niesamowitą podróż z Benem Midlerem - ostatnim żyjącym mężczyzną ocalałym z białystockiego getta.
Odnaleźli się dzięki Instytutowi Pamięci Męczenników i Bohaterów Holocaust Yad Vashem w Izraelu, jednak okazało się, że łączy ich znacznie więcej niż ktokolwiek mógłby podejrzewać. Ben Milder oraz Marta Sawicka-Danielak pomimo faktu, że dzieli ich pół wieku, szybko odnajdują wspólny język, a wszystko to za sprawą przeżyć, które towarzyszyły im podczas mieszkania w Białymstoku.
Z trwających przez wiele miesięcy, pasjonujących rozmów powstała jedyna taka książka opowiadająca o przedwojennym Białymstoku - wyjątkowym tyglu kulturowym zamieszkiwanym przez Żydów, wyznających katolicyzm Polaków, prawosławnych Rosjan, Ukraińców, Tatarów, Niemców, a nawet Turków. Jakie piętno na podlaskich realiach odcisnął taki mix kulturowy i czy po Zagładzie można czerpać z życia przyjemność?
O autorce
Marta Sawicka-Danielak jest dziennikarką prasową oraz telewizyjną, a także krytyczką literacką, pisarką, autorka powieści oraz przewodników kulinarnych. Specjalizuje się w tematyce indyjskiej, izraelskiej ora żydowskiej, a w wolnych chwilach spełnia się jako nauczycielka technik oddechowych, medytacji oraz Sri Sri jogi, łączącej w sobie elementy wywodzące się z rozmaitych ścieżek jogi.
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii wywiady
Czy książka "Ostatni Białystoker" to biografia historyczna czy zapis rozmów?
"Ostatni Białystoker" to reportaż literacki oparty na wieloletnich, osobistych rozmowach autorki z Benem Midlerem. Publikacja łączy w sobie intymne wspomnienia ocalałego z plastycznym obrazem wielokulturowego Białegostoku, który przestał istnieć. Czytelnik znajdzie tu unikalne połączenie faktów historycznych z subiektywnym spojrzeniem na codzienność przedwojennego miasta. To pozycja obowiązkowa dla osób szukających autentycznego świadectwa życia zapisanego w formie angażującego dialogu.
Jakie konkretne miejsca z dawnego Białegostoku są opisane w tej pozycji?
Wspomnienia Bena Midlera przywołują tętniące życiem punkty miasta, takie jak ulica Lipowa, hotel Ritz oraz dawny Sienny Rynek. Autor ze szczegółami opisuje dziecięce zabawy przy obrotowych drzwiach luksusowego hotelu oraz gwar panujący pod białostockim Ratuszem. Lektura pozwala odbyć sentymentalną podróż po miejscach, które bezpowrotnie zmieniły swój charakter w wyniku działań wojennych. Dzięki tym relacjom można poczuć atmosferę miasta, w którym mieszały się wpływy wielu kultur i narodowości.
Czy tematyka obozowa dominuje w całej treści tej publikacji?
Choć autor przeżył sześć obozów koncentracyjnych, książka koncentruje się przede wszystkim na woli życia i powojennej nadziei. Relacja z Zagłady stanowi kluczowy punkt zwrotny, jednak narracja kładzie silny nacisk na radość z codzienności i zachwyt nad światem. Ben Midler nie przyjmuje roli męczennika, lecz dzieli się siłą, która pozwoliła mu przetrwać najtrudniejsze chwile. Jest to inspirujący zapis hartu ducha, który wykracza poza ramy typowej literatury martyrologicznej.
Dla kogo książka "Ostatni Białystoker" może okazać się zbyt wymagająca?
Książka nie jest polecana czytelnikom, którzy szukają wyłącznie suchej analizy faktograficznej bez wątków emocjonalnych i osobistych. Ze względu na drastyczne opisy realiów getta oraz obozów koncentracyjnych, lektura może być zbyt obciążająca dla osób o bardzo wysokiej wrażliwości. Nie jest to również publikacja dla czytelników zainteresowanych wyłącznie historią wojskowości czy strategiami bitewnymi. Treść skupia się na ludzkim wymiarze tragedii oraz na szczegółach życia cywilnego przed i po wojnie.
Czy w książce pojawiają się znane postacie związane z historią regionu?
Tak, narracja przywołuje postacie takie jak Samuel Pisar oraz przodków wybitnych intelektualistek, Rebeki Solnit i Susan Sontag. Autor osadza historię swojej rodziny w szerokim kontekście elit intelektualnych wywodzących się z tego wielokulturowego tygla. Czytelnik dowiaduje się, jak lokalne środowisko ukształtowało ludzi, którzy później wywierali wpływ na światową politykę i kulturę. Te odniesienia podkreślają rangę przedwojennego Białegostoku jako ważnego ośrodka na mapie intelektualnej Europy.
