Oddział D

Mówi się, że nie ma ludzi zdrowych — są tylko niezdiagnozowani. To zdanie, powtarzane pół żartem, pół serio, nabiera szczególnej wagi, gdy przenosimy je w obszar chorób psychicznych. Granica między „normalnością” a zaburzeniem bywa płynna, zależna od kontekstu, doświadczenia i punktu widzenia. Właśnie na tej niepewnej linii operuje akcją książka „Oddział D” autorstwa Freidy McFadden. Opublikowana nakładem wydawnictwa Czwarta Strona powieść, nie tyle opowiada historię, ile wciąga czytelnika w klaustrofobiczny eksperyment na granicy zdrowego rozsądku.

Poznajemy Amy Brenner, studentkę medycyny, która odbywa staż na oddziale psychiatrii. Tym razem przypadł jej w udziale nocny dyżur na Oddziale D – zamkniętym oddziale dla psychicznie chorych. Już sam fakt bycia zamkniętym na niewielkiej przestrzeni może wywołać klaustrofobię, ale jeśli dodamy jeszcze rzesze osób z zaburzeniami na tyle głębokimi, że izoluje ich się od społeczeństwa, to nocka na takim dyżurze robi się mocno problematyczna. Szczególnie, że w izolatce przebywa pacjent na tyle niebezpieczny, że będzie z tego oddziału zabrany, a sama Amy ma pewien mroczny sekret – już kiedyś była na tym oddziale...

Akcja książki rozgrywa się w przestrzeni skrajnie ograniczonej — zamkniętym oddziale psychiatrycznym, który sam w sobie staje się pełnoprawnym bohaterem narracji. To nie jest jedynie tło wydarzeń, lecz mechanizm generujący napięcie, kontrolujący rytm opowieści i determinujący zachowania postaci. McFadden świadomie wykorzystuje tę zamkniętą strukturę, budując atmosferę dusznego zagrożenia, w której każdy gest, każde słowo i każde milczenie nabierają znaczenia. W tym sensie jej powieść przywodzi na myśl konstrukcje znane z klasyki kryminału, szczególnie z dorobku Agathy Christie, gdzie ograniczona przestrzeń — pociąg, wyspa, rezydencja — staje się laboratorium ludzkich zachowań.

Jednak „Oddział D” idzie krok dalej. O ile u Christie zagadka opiera się na logicznym dochodzeniu i precyzyjnej strukturze intrygi, u McFadden fundamentem jest niepewność percepcji. Czytelnik tak naprawdę nie może zaufać ani narratorowi, ani pojawiającym się postaciom szczególnie, że są oni głównie zaburzeni. Rzeczywistość przedstawiona jest fragmentaryczna, podatna na zniekształcenia, a granica między prawdą a urojeniem pozostaje nieustannie rozmyta. Paranoje, w jakie wpadają pacjenci doskonale wpisują się w ich jednostki chorobowe, ale może niekiedy warto traktować wszystko z pewną dozą niepewności i nie ufać bezgranicznie. Ten zabieg okazuje się tu niezwykle skuteczny, ponieważ przenosi ciężar napięcia z pytania „kto jest winny?” na znacznie bardziej niepokojące „co właściwie jest prawdą, a co wytworem chorego umysłu?”.

Najmocniejszą stroną powieści jest jej klimat — gęsty, lepki, momentami wręcz przytłaczający. Autorka konsekwentnie buduje poczucie osaczenia, w którym bohaterowie nie tylko nie mogą opuścić fizycznej przestrzeni oddziału, ale także nie mają możliwości ucieczki od własnych myśli. W tym sensie „Oddział D” jest opowieścią o zamknięciu podwójnym: cielesnym i psychicznym. Czytelnik odczuwa tę presję niemal fizycznie, co świadczy o dużej sprawności warsztatowej McFadden.

Nie bez znaczenia pozostaje również sposób konstrukcji postaci. Nie są one jednoznaczne ani łatwe do sklasyfikowania. Każda z nich niesie ze sobą bagaż doświadczeń, który wpływa na sposób postrzegania rzeczywistości. Autorka unika prostych podziałów na „zdrowych” i „chorych”, sugerując raczej, że różnice między nimi są mocno płynne. W tym kontekście powraca myśl ze wstępu — o powszechnej potencjalności zaburzenia, o kruchości psychicznej równowagi.

Pod względem narracyjnym powieść jest zdyscyplinowana i konsekwentna. McFadden nie pozwala sobie na zbędne dygresje ani rozwlekanie fabuły. Każda scena pełni określoną funkcję, a tempo jest utrzymywane na poziomie, który nie pozwala czytelnikowi na chwilę rozluźnienia. To sprawia, że „Oddział D” to książka, która działa nie tylko jako opowieść, ale jako doświadczenie. Wciąga, niepokoi i zmusza do konfrontacji z niewygodnym pytaniem o naturę zdrowia psychicznego. McFadden udowadnia, że w ograniczonej przestrzeni można stworzyć świat równie złożony i niepokojący jak w najbardziej rozbudowanych sagach. A może nawet bardziej — bo tutaj nie ma gdzie uciec.

Amy Brenner jest studentką medycyny i właśnie rozpoczyna nocny dyżur na Oddziale D, czyli zamkniętym oddziale psychiatrycznym, którego od dawna się obawiała. To miejsce budzi w niej lęk nie bez powodu. Już od początku atmosfera staje się napięta, gdyż okazuje się, że na zmianę przybył również jej były chłopak – Cameron. Kolejne godziny na oddziale i budzące obawy wydarzenia tylko potęgują niepokój. Pacjenci zachowują się coraz dziwniej, personel wydaje się coś ukrywać, a ludzie zaczynają znikać bez śladu. Amy szybko rozumie, że tej nocy będzie musiała zmierzyć się nie tylko z własną przeszłością, ale też z realnym zagrożeniem. Szybko okazuje się, że niebezpieczeństwo czai się znacznie bliżej, niż ktokolwiek przypuszczał.

Po książki Freidy McFadden zawsze sięgam z nutą niepewności, ponieważ jej historie są dla mnie trochę jak sinusoida - jedne podobają mi się bardziej, inne trochę mniej. Mimo wszystko lubię jej twórczość i chętnie poznaję kolejne thrillery, szczególnie po świetnej „Pomocy domowej”, która naprawdę wysoko postawiła poprzeczkę. „Oddział D” od samego początku zapowiadał się bardzo klimatycznie i przyznam, że szybko dałam się wciągnąć w tę historię. Pozytywne wrażenie zrobił na mnie klaustrofobiczny klimat tej książki. Zamknięty oddział psychiatryczny, noc, brak możliwości swobodnego wyjścia i ciągłe poczucie zagrożenia tworzą naprawdę duszną atmosferę. Przez większość czasu miałam wrażenie, że coś zaraz się wydarzy. Autorka bardzo dobrze buduje napięcie i skutecznie miesza czytelnikowi w głowie. Momentami sama nie wiedziałam już, komu można ufać i które wydarzenia są prawdziwe.

Książkę czyta się błyskawicznie głównie dzięki krótkim rozdziałom i dynamicznej akcji. Freida McFadden potrafi podsycać ciekawość i sprawia, że cały czas chce się czytać dalej. Podobało mi się również stopniowe odkrywanie tajemnic związanych z przeszłością Amy. Dwie linie czasowe dodawały do historii więcej emocji i psychologicznego napięcia. Oczywiście nie zabrakło też zwrotów akcji, które potrafią zaskoczyć. Niektóre elementy były trochę przerysowane, ale w przypadku książek tej autorki zupełnie mi to nie przeszkadzało, bo liczyła się dla mnie przede wszystkim dobra rozrywka i napięcie.

„Oddział D” to thriller, który wciąga, intryguje i momentami naprawdę trzyma w niepewności. Duszny klimat, tajemnice i szybkie tempo akcji sprawiają, że książkę pochłania się bardzo szybko. To może nie jest moja ulubiona historia autorki, ale zdecydowanie uważam ją za udaną i wartą poznania.

[#współpracarecenzencka @czwartastronakryminalu]

Amy w trakcie studiów medycznych odbywa nocny staż na zamkniętym oddziale psychiatrycznym. Ten fakt bardzo ją stresuje i ma ku temu dość konkretny powód. Każda kolejna godzina dyżuru napawa dziewczynę coraz większym strachem i nie są to nieuzasadnione obawy.

Kto czytał książki tej autorki wie, że tu nie sposób się nudzić. Niczego nie można brać za pewnik. Nie brakuje zwrotów akcji, które często wywracają fabułę o 180 stopni.

W tym przypadku głównym winowajcą jest miejsce akcji. Zamknięty oddział psychiatryczny to z pewnością nie jest miejsce promieniujące dobrą energią. Mimo zapewnień o bezpieczeństwie, Amy gubi się we własnych przemyśleniach, często wraca myślami do minionych wydarzeń i z czasem nie wie już komu może zaufać. Akcja jest dość wyważona, a ogólny zarys może wydawać się szablonowy, lecz klimat miejsca i rosnące napięcia między bohaterami oddziałują na wyobraźnię.

Osobiście bardzo dobrze spędziłam czas z tą książką. Polecam.

"Oddział D" zostawił mnie z dość średnimi odczuciami. To thriller, który może się spodobać, szczególnie jeśli ktoś szuka czegoś lekkiego i szybkiego, ale przy całym zachwycie nad twórczością autorki liczyłam na coś bardziej dopracowanego i mniej przewidywalnego.

Nie skreślam jednak Friedy McFadden – wręcz przeciwnie. Mam w planach dać jej jeszcze szansę, bo wierzę, że to po prostu nie była "ta" książka dla mnie.