Ocaleni z Drohobycza

Katarzyna Skopiec w książce „Ocaleni z Drohobycza” opisuje losy swojej babci Sławy (Jarosławy Wołosiańskiej), która razem z mężem Izydorem ocaliła od śmierci prawie 40 osób. Sława relacjonuje swoje życie od dzieciństwa, opowiada jak wyglądało ono jeszcze przed wojną, ale książka skupia się głównie na niezwykle odważnym i ryzykownym wyzwaniu. Gdy jasnym okazało się, że życie Żydów w Drohobyczu jest zagrożone, gdy zobaczyła śmierć na własne oczy podjęła najtrudniejszą decyzję w swoim życiu. W piwnicy kamienicy w której mieszkała wspólnie z mężem stworzyli kryjówkę dla (jak się później okazało) prawie 40 osób żydowskiego pochodzenia. Strach, nieustanne zagrożenie, zdobycie żywności i szereg innych trudności było ich codziennością przez długie miesiące. Ryzykowali nie tylko swoje życie, ale też maleńkiej córeczki Ani. Jestem pełna podziwu, gdy słyszę o osobach, które są w stanie zdobyć się na coś takiego. Jak wiele odwagi i determinacji trzeba mieć w sobie? Sława dokładnie opisuje jak wyglądało życie w takiej kryjówce, trzeba przecież jakoś zorganizować wszystko tak, aby utrzymać to w tajemnicy. Dostarczanie żywności, załatwianie potrzeb fizjologicznych, sen – to wymagało planu i było niezmiernie trudne. Tam przez prawie dwa lata toczyło się życie a jak to w życiu bywa relacje między osobami w różnym wieku, nieznających się wcześniej powodowały również konflikty. A jednak udało się to co wydawało się niemożliwe.

Autorka poszła zdecydowanie dalej, opisała jak potoczyły się losy ocalałych, zrelacjonowała spotkania Sławy z nimi już po wojnie w różnych miejscach świata. W książce znajdziemy też dokumenty, zdjęcia i mnóstwo faktów dotyczących losów Drohobycza i ludzi tam mieszkających w okresie wojennym.

Nie jest to powieść, bardziej reportaż, dokument o przetrwaniu, człowieczeństwie i ludziach, którzy mieli odwagę ryzykować wszystko, aby pomóc innym.

Drohobycz to miasteczko w zachodniej Ukrainie w obwodzie lwowskim nad rzeką Tyśmienicą w Beskidach Brzeżnych. Obecnie. Jednak w swojej historii należało w dużej mierze do naszego kraju. Wybuch drugiej wojny światowej zmienił wszystko. Tuż przed 1 września 1939 roku mieszkało tutaj 39 tysięcy mieszkańców. Byli tu Polacy, Ukraińcy, Żydzi oraz pomniejsze narodowości. Ważną informacją w kontekście książki jest również ta, że w roku 1404 pojawili się tu pierwsi Żydzi.

Z dużym zainteresowaniem sięgnąłem, jak się okaże, bardzo trudną ze względu na wydarzenia związane z Holokaustem, opowieść pani Katarzyny Skopiec. Autorka jest wnuczką państwa Jarosławy (Sławy) i Izydora Wołosiańskich, którzy są głównymi bohaterami poruszającej tragedii, jaka rozegrała się tutaj w czasach wojny. Sugestywna jest okładka, na której widzimy fragment zniszczonego działaniami wojennymi, miasta, a dodatkowo na tym tle widać rodziny Tepperów i Wołosiańskich, którzy już po przesiedleniu po wojnie spacerują po Wrocławiu (patrz str. 135).

Książka pani Katarzyny to zapiski ludzi, którzy znaleźli się w bardzo trudnej sytuacji, podczas okupacji niemieckiej. Niemcy zerwali ustalenia ze Stalinem i zaatakowali sprzymierzeńca, z którym zawarli umowę zwaną Paktem Ribbentrop–Mołotow z dnia 23 sierpnia 1939 roku. Zaatakowali Związek Radziecki i wkroczyli na tereny wschodnie, w tym Drohobycz. Zaczął się najgorszy w dziejach ludzkości czas dla mieszkańców żydowskiego pochodzenia...

Poznajemy bohaterskie czyny Wołosiańskich, którzy w piwnicy swojego domu zaczęli ukrywać Żydów. Ta odwaga pozwoliła uratować 39 osób od śmierci. Zobaczymy ten heroizm i poświęcenie, na jaki się zdobyli, choć sami twierdzili, że nie było to czymś wyjątkowym. Oni czynili to, bo uważali, że tak trzeba czynić! Dali nadzieję innym na przetrwanie i wierzyli, że wyzwolenie wkrótce nadejdzie.

Pamiętniki, archiwalne zdjęcia, faksymilia dokumentów dają obraz tego, co wydarzyło się w tamtych czasach. To też historie pisane dalej, po traumatycznych czasach drugiej wojny światowej. Holokaust, Sprawiedliwi Wśród Narodów Świata, Palestyna, Izrael — o tym przeczytacie w tej książce, pokazującej piekło, jakie przeżywali Żydzi w tym okrutnym dla nich czasie. Czasie, w którym "ludzie ludziom zgotowali ten los".

Nie sposób znaleźć słowa, by opisać poruszający dokument stworzony przez panią Katarzynę Skopiec. Pamiętajmy, że wkrótce minie 100 lat od wybuchu piekła na ziemi, jakie przygotował dla całego globu Adolf Hitler. Ten dokument powinien przetrwać (jak i wiele innych) przez wiele, wiele lat dla potomnych.

Cześć w pątek. Jak tam Wasze nastroje? Mój nastrój jest ok pomimo, że wiosna gdzieś się schowała i tak praktycznie za oknem szaleje wiatr.

Dziś chcę Wam opowiedzieć o książce, którą niedawno przeczytałam.

„Ocaleni z Drohobycza” Katarzyna Skopiec, wydawnictwo Novae Res.

Książka jest opisem wspomnień babci przez jej wnuczkę, tak naprawdę jest to historia życia kobiety, która żyła w ciężkich czasach wojennych, a także powojennych. 

Wcześniej nie znałam tej historii, ani nawet o niej nigdy nie słyszałam, więc bardzo chętnie sięgnęłam po tą historię, która jest napisana bardzo przystępnym językiem i płynne się czyta. Poznajemy tu historię Sławy, która jest świadectwem odwagi, poświęcenia, że ryzykując własne życie i rodziny, nikogo nie zostawiła bez pomocy, a także dawała schronienie wielu osobom, które bez niego mogłyby nie przeżyć trudnych czasów wojny. Poznajemy tu również relacje osób, którym Sława pomogła, a także ich losy po wojnie, gdzie byli, jak żyli oraz jak potoczyły się ich dalsze losy oraz ich rodzin. Relacje opisane są z poziomu danej osoby, która opowiada zdarzenia związane ze Sławą, ich pierwszy kontakt oraz pierwszy spotkania po wojnie. 

Książka zawiera również sporo dokumentów, a także zdjęć z archiwum rodzinnych co pozwala bardziej poznać kobietę jaką była Sława, jej mąż, a także widzieć  ich czyny, poświęcenie

oraz bohaterstwo oczami ludzi, którzy dzięki nim zostali ocaleni. 

Polecam Wam, warto poznać tą historię.