O kotach

„O kotach” to zbiór różnych tekstów Charlesa Bukowskiego, od wierszy, które dominują, po fragmenty prozy, listów i luźne zapiski. Nie lada gratka dla miłośników twórczości amerykańskiego pisarza. I dla tych kociarzy, którzy widzą w swoich ulubieńcach nie tylko miluśne, mruczące futrzaki.

Bukowski to pisarz wzbudzający skrajne odczucia, od zachwytów po ostrą krytykę i zarzuty grafomanii. Jedno jest pewne – obok jego utworów nie da się przejść obojętnie.

Tak też jest przy lekturze zbioru „O kotach”.

Autor dużo miejsca poświęca własnym czworonogom, a książkę ubarwiają ich fotografie zrobione w różnych miejscach i okolicznościach. Panoszą się tu zatem i rozkosznie wyglądające mruczaki, i zwierzaki o groźnym spojrzeniu oraz wyniośli indywidualiści, dla których świat ludzi istnieje tylko po to, by koty podziwiać (a mógłby i wcale nie istnieć).

Na tytułowych bohaterów Bukowski spogląda z różnych perspektyw. Czasem po prostu je opisuje – wygląd, zachowanie, przyzwyczajenia, innym razem czyni punktem wyjścia do snucia innych refleksji, do prowokowania czytelnika i prowadzenia z nim różnych gier.

W wierszach jest dużo przemocy, co zdaje się przeczyć stereotypowemu obrazkowi kota-mruczusia, który się łasi, uwielbia pieszczoty i wylegiwanie się na słońcu czy kolanach właściciela.

Nie należy jednak zapominać, że koty to drapieżniki, potrafią pokazać pazury i podrapać, zaatakować i złowić ofiarę. W niektórych tekstach podobnie zdają się zachowywać ludzie… Generalnie jednak człowiek wypada tu znacznie gorzej niż kot, często nie może albo nie chce podążać swoimi drogami, żyje w świecie ograniczeń albo jest po prostu monotonny i nieciekawy.

Najciekawsze wydały mi się wiersze autotematyczne, w których koty są stałym elementem i życia, i twórczości pisarza. Dosłownie potrafią „nasrać w archiwum” (jak w wierszu „Czytelnik”), ale mogą też być natchnieniem i ukojeniem (np. w utworze „Ciepłe światło”).

O kotach Bukowski pisze różnym stylem. W wielu tekstach odnajdziemy typowy dla niego język, pełen wulgaryzmów, prowokacji, obrazoburczych fraz. Są tu jednak i fragmenty liryczne, nastrojowe, w których pod lakonicznością słowa kryje się mnogość myśli.

Nie brak też poczucia humoru, zwłaszcza wisielczego, groteski, ironii i autoironii.

Koty Bukowskiego mają różne imiona i różne temperamenty, niczym ludzie. Są z nimi, są obok, czasem są wbrew nim. Właśnie ta różnorodność jest największym atutem zbioru, w którym każdy może znaleźć coś dla siebie.

BEATA IGIELSKA

Charles Bukowski to autor specyficzny, którego twórczość nie trafia do wszystkich. Amerykański prozaik trzymający się takich tematów jak nielegalne biznesy, alkoholizm, prostytutki i używki. Jak w tym wszystkim mogą odnaleźć się koty, o ile w ogóle? No bo właśnie tak brzmi tytuł jednej z nowości Wydawnictwa Literackiego, jednej z wielu książek Bukowskiego: O kotach. Owszem, możemy stwierdzić, że każdy kot to outsider, a Bukowski z pewnością również nim był. Ale czy to wystarczy? Najwyraźniej musi.

Ciężko mi napisać o tej pozycji coś konkretnego. Jest… dziwna? Nie do końca zrozumiała? Ale zacznijmy od początku. Charles Bukowski stworzył zbiór krótkich opowiadań, naprawdę krótkich, oraz białych wierszy o kotach. Więc jeśli liczycie na jakieś miłosne farmazony czy słodkie uniesienia to źle trafiliście, bo to nie w stylu Bukowskiego. Dla mnie jego styl jest bardzo surowy, momentami trudny, ale jakoś wybitnie życiowy. I właściwie cały czas towarzyszyło mi wrażenie, że te koty są tylko metaforą, że tak naprawdę chodziło tutaj o coś zupełnie innego. Fakt, stale są tutaj obecne, przewijają się non stop, jakby były nieodłącznym elementem każdej sytuacji, każdego motywu.

Wiecie, trochę się obawiam. Czego? Tego, że po tę książkę sięgną miłośnicy kotów i poczują się… zawiedzeni. Jestem przekonana, że nie do końca tego by się spodziewali. Ja wiedziałam, co może mnie spotkać, bo znam twórczość Bukowskiego. Może nie jestem ekspertem, ale wiedziałam, że to nie będzie takie, jak wszystko inne. I nie mogę też napisać, że to inne spojrzenie na te najcudowniejsze czworonogi, jakie chodzą po ziemi. To jest po prostu Bukowski, a to nazwisko mówi samo za siebie.

I najgorsze jest jednak to, że o tego typu książce ciężko jest coś napisać. Bo to taki zbitek wszystkiego, taki charakterystyczny dla Bukowskiego. Do tej pory czytałam tylko jego pełnowymiarowe powieści, więc było to coś nowego, na swój sposób intrygującego. Właściwie jakbyśmy chcieli podzielić kocią literaturę na różne słodkie wierszyki, na dojrzałe wiersze, na wspaniałe powieści, to Bukowski ze swoim dziełem nie znalazłby się w żadnej z tych grup. Musiałby stworzyć ją sam. Dlatego chyba warto zwrócić na to uwagę, chociażby ze względu na unikalność.