Niewinna

Kiedy mówimy o dzieciach, następne, co przychodzi nam na myśl, to takie cechy, jak niewinność czy szczerość. Dużo się mówi obecnie, że nie ma dzieci niegrzecznych, że wszystkie przejawy agresji czy histerii z czegoś się biorą, bardzo często ze zmęczenia czy niemożności poradzenia sobie z wewnętrznym napięciem. A jednak są takie dzieci, o których można powiedzieć, że już urodziły się złe, a nienawiść i brak uczuć odbija się nawet w ich oczach. To są te dzieci, które nieustannie szkodzą komuś, które świadomie dążą do skrzywdzenia drugiej osoby, którym płacz ofiary sprawia przyjemność. To dzieci, które mogą skrzywdzić swoich rodziców czy rodzeństwo. To dzieci, które mogą zabić…

Czy właśnie takim dzieckiem jest Mary B. Addison, dziewięciolatka oskarżona o morderstwo? Fakt jest taki, że jej matka miała opiekować się Alyssą Richardson, trzymiesięczną dziewczynką, a Mary poszła z nią. Alyssa została znaleziona martwa i wszystko wskazuje na to, że została zamordowana. Podczas przesłuchania Mary nie wypowiedziała się na ten temat, a media dorobiły całą historię. Dziewczynka stała się w oczach społeczeństwa potworem i została skazana na karę więzienia. Przeżyła tam sześć lat, zanim została przeniesiona do ośrodka wychowawczego, który tak naprawdę niewiele od więzienia się różni, szczególnie jeśli biorąc pod uwagę sadystyczną kierowniczkę i socjopatyczne współlokatorki, które nienawidzą Mary. Teoretycznie piętnują ją za to, co zrobiła – zabójstwo dziecka wciąż ustawia człowieka najniżej w hierarchii, ale tak naprawdę zazdroszczą jej nie tylko medialnego szumu, ale tego, że jest od nich mądrzejsza i że snuje daleko idące plany. O tym, że kiedyś będzie wolna, że skończy szkołę i pójdzie na studia.

Tyle tylko, że teraz to wszystko może zostać przekreślone. Poznany w trakcie prac społecznych chłopak Ted nie tylko zaakceptował ją taką jaka jest, ale też pokochał. Zresztą z wzajemnością, a z tej namiastki miłości, jaką sobie wzajemnie dają, narodzić się ma dziecko. Niestety opieka społeczna szybko orientuje się w sytuacji i wszystko wskazuje na to, że jej przedstawiciele zrobią wszystko, by odebrać Mary dziecko, Rzekomo dla jego dobra, ale tak naprawdę po to, by utrzeć jej nosa. Wówczas Mary, która dotąd biernie poddawała się wszystkiemu, postanawia rozliczyć się z przeszłością. Czy uda się jej ocalić dziecko? Gdzie leży prawda?

Na te pytania odpowiedzi szukać będziemy w lekturze wstrząsającej powieści pt. „Niewinna”, autorstwa Tiffany D. Jackson. Opublikowana nakładem We Need Ya książka, to przejmujący obraz funkcjonowania komórki rodzinnej, a także całego systemu związanego z wymiarem sprawiedliwości. W tym wszystkim Mary przestaje być dzieckiem, a staje się obiektem do wykorzystywania przez matkę i jej partnerów, a następnie przez inne dziewczyny mieszkające w ośrodku wychowawczym i jego kierownictwo. To nie tylko historia dziewczyny, która w obliczu źle pojętej miłości i lojalności całe lata milczała, ale też desperackiej walki o dziecko. To także historie tych dziewcząt, które występują w podwójnej roli – skazanych i ofiar (systemu) zarazem.

Lektura książki budzi niepokój i sprawia, że zaczynamy zastanawiać się nad trudnymi relacjami pomiędzy Mary i jej matką, pomiędzy innymi dziewczętami i ich rodzinami, a także nad wpływem środowiska i domu rodzinnego na to, co się z danym dzieckiem dzieje później. W wieku szesnastu lat Mary nie doświadczyła wiele miłości, za to wiedziała, co to znaczy opiekować się matką, co to znaczy przeżyć śmierć dziecka, z którym się było blisko i co to znaczy … musieć milczeć. To doskonała powieść psychologiczna, mamy tu bowiem wiele modeli zachowań, ale przede wszystkim wiele schematów, które niestety doprowadziły do zamknięcia Mary i do tego, że teraz musi walczyć o swoje dziecko. Historię uzupełniają fragmenty książek [Adres usunięty]. o nastoletnich mordercach, raportów policyjnych, które potęgują jeszcze nasze przerażenie. Czytamy książkę z zapartym tchem mimo iż temat nie należy do łatwych. A odkładając powieść wiemy, że po kolejną autorstwa Tiffany D. Jackson również sięgniemy bez wahania.

Czy dzieci to stworzenia niewinne, niezdolne do…złego ?

“- Wie pani, kim jestem ? Co…zrobiłam ? (...)

To, co potencjalnie zrobiłaś, nie definiuje, tego kim jesteś naprawdę.”

Nasz wymiar sprawiedliwości nie raz zawodzi, wzbudza kontrowersje, ma pełno luk i nie brak do niego zastrzeżeń. Ale czytając o amerykańskim wymiarze sprawiedliwości… Absolutnie brak mi nieraz słów na ich podejście do pewnych kwestii. Szczególnie czytając książkę taką jak “Niewinna”.

Mary B. Adison to dziewczynka, która w wieku 9 lat znana była chyba przez każdego… bo zabiła 3 miesięczne niemowlę.

Rzekomo.

Wyobrażacie sobie 9 latkę w więzieniu ? Ja nie. Tym bardziej, że moja córka jest w tym wieku i na samą myśl, że miałaby trafić do celi przechodzą mnie dreszcze. Tym bardziej, że wg naszego prawa, które wyjątkowo w tej kwestii szanuję, za czyny człowieka w tym wieku, odpowiada rodzic. I gdy matka Mary, zostawiła pod jej opieką niemowlę, nie było jej w zasięgu wzroku i ręki, to dlaczego dziecko odpowiadało za to do czego doszło ? To jej matka podjęła się opieki nad małą Alysson, a mimo to poznajemy Mary gdy już od 6 lat jest pozbawiona wolności. Dziewczyna wybitnie inteligentna, nie może się kształcić (bynajmniej nie w takim zakresie w jakim powinna), wzgardzona, poniewierana, przebywa w ośrodku, po którym ganiają myszy, opiekunki nie powinny mieć nikogo pod opieką biorąc pod uwagę ich zachowania, a codzienność to walka o przetrwanie. Brzmi przerażająco ? Cała ta historia jest przerażająca.

Od początku książki Mary możemy uznać za winną zabójstwa. Istotne jest tu słowo “możemy” bo nie musimy, a z kolei często pojawiające się słowo “rzekomo” podsyca te wątpliwości. Z rozdziału na rozdział, poznając zarówno wydarzenia bieżące opisywane z perspektywy Mary, jak i te z przeszłości przekazywane nam za pomocą zeznań rozmaitych osób, zaczęłam brać pod uwagę inne możliwości. A im dalej w książkę, tym więcej scen i zeznań rzucających nowe światło na wydarzenia sprzed 6 lat…

Milczała tak długo. Potrzebowała motywacji by zacząć mówić ? Jako 16 latka nosząca pod sercem swoje dziecko, w obawie, że zostanie jej zabrane by ponownie nie odebrała życia, zaczyna mówić, zaczyna walczyć o siebie i o nie. Czy można jej wierzyć ? Czy zostanie wysłuchana ?

Wstrząsająca pod wieloma względami historia, pokazująca to na jak wiele sposobów osoby, które powinny dawać nam poczucie bezpieczeństwa, które powinny strzec prawa, łamią je lub naginają, krzywdząc zamiast resocjalizować. Czy w więzieniu, czy w ośrodku, życie Mary było drastyczne. Byłam w szoku, że mimo wszystko jeszcze jej psychika się nie została zrujnowana.

Istotny jest tu wątek różnic rasowych, gdyż Mary jest… mulatką ? Nie napiszę, że czarnoskóra, bo z opisów wynika, że cerę ma podejrzanie jasną, na tyle, że nie ma pewności czy jej ojciec nie był biały. Nie ma, bo go nigdy nie poznała, nie wie kim on jest. A jej matka, jest czarnoskórą fanatyczką religijną z niemałym problemem psychicznym wg mnie. Ale nie raz jest tu rzucona sugestia, że gdyby zamordowane dziecko nie było białe, wyrok byłby o wiele łagodniejszy jak i reakcja ze strony społeczeństwa. Czy nadal po tak wielu latach mamy ciemnoskórych za ludzi gorszych ?

Jednak wszystko zmierza ku najważniejszemu pytaniu - czy rzeczywiście jest “Niewinna” ? Albo czy jeśli zabiła to dziecko, to można 9 latkę uznać za winną ? Czy wyrok jaki otrzymała był sprawiedliwy ?

Chyba ciężko stwierdzić, bo zależy to od wielu innych szczegółów - czy zabiła celowo czy przypadkiem, z premedytacją, czy to planowała, czy rozumiała co robi, jaki wpływ miało na to jej życie przed tym wydarzeniem, to w jakich warunkach została wychowana, czego doświadczyła…

Zakończenie szokuje nie mniej niż cała książka. Sądzę, że ta historia da Wam do myślenia, ale z pewnością nie każdy powinien po nią sięgać, nie nadaje się dla osób wrażliwych. Sama długo myślałam, czy się na nią zdecydować. Finalnie przeczytałam w jeden dzień i nie żałuję. Długo zostanie w pamięci, bo choć taka szokująca to niezaprzeczalnie jest świetna. Przerażająco realistyczna. Oby jednak nigdy nic takiego nas nie spotkało…

Polecam i dziękuję za egzemplarz do recenzji.

"Myślałam, że sprawiałam jej radość. Ale dzieci chyba nie są w zupełności w stanie zaleczyć samotności w sercu."

••

"Kiedy już spodziewasz się ulgi, nie ma nic boleśniejszego niż odkrycie, że nadal jesteś w piekle."

************

Wstrząsająca.

Tiffany D. Jackson pozostawia czytelnika w całkowitej rozsypce.

"Niewinna" to opowieść o młodych ludziach, dzieciach, których zawiedli zarówno najbliżsi jak i system. Ta historia pokazuje życie od tej naokrutniejszej i wydawałoby się pozbawionej nadziei, strony. Mimowolnie sprawia, że zaczynamy analizować, próbować zrozumieć i wytłumaczyć sobie rzeczy wręcz niewybaczalne. Całość komplikuje jeszcze fakt, że aż do końca nie mamy pewności czy Mary rzeczywiscie jest winna, a jeżeli tak, to do jakiego stopnia.

Ta książka przeciągnie was przez emocjonalne piekło.

Powtórzę raz jeszcze, WSTRZĄSAJĄCA.

Przeczytałam smutną książkę o czarnoskórej dziewczynce, Mary B. Addison, która zabiła białą dziewczynkę. Rzekomo. Ukarano ją więzieniem. Miała sprawiedliwy proces. Przesiedziała sześć lat. Z więzienia przeniesoino ją do domu wychowawczego, który opuści jako osoba pełnoletnia. Teraz ma 16 lat i jej sytuacja znacznie się zmieniła.... Będzie walczyć o umiewinnienie, bo to nie ona zabiła małą Alyssę, jak twierdzi. To dlaczego została ukarana? Kto zabił dziecko jeśli nie Mary? Prawnicy z Projektu Uniewinnienie z Manhattanu badają sprawę. Działają na rzecz Mary. Co wydarzyło się naprawdę? Mary jest bardzo inteligentna. Szybko się uczy. Jej koleżanki z domu wychowawczego takie nie są. Cechuje je agresja. Często dochodzi do bójek. Autorka obnaża słabości domów wychowawczych. Krytykuje panującą tam przemoc, szantaż, złe warunki bytowe i niewywiązywanie się opiekunów z powierzonych im obowiązków nadzorowania skazanych dziewcząt. Mary B. Addison jest małomówna, zastraszona, ale pełna nadziei na lepsze jutro. Książka jest ciekawa. Strona po stronie pochłaniamy tekst w poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie czy dziewczynie uda się opuścić ośrodek? Czy sprawiedliwość zatriumfuje? Postaci są poprowadzone oszczędnie. Niewiele mówią. Więcej się domyślamy niż faktycznie dowiadujemy. To ciekawe doświadczenie i mylące, bo prowadzi nas na manowce. Kibicujemy Mary stając w jej obronie przeciwko systemowi penitencjarnemu w USA. Jak zakończyła się sprawa uniewinnienia i jak potoczyły się losy Mary, musicie sprawdzić sami.`

Nie znałam wcześniej tej autorki, więc dla mnie lektura tej książki była okazją do poznania jej twórczości. I chociaż "Niewinna" jest książką dla młodzieży, to jej tematyka nie jest zbyt łatwa, zwłaszcza że dotyczy zagubionych w życiu dzieci, i to nawet małych. Wydaje się wręcz nieprawdopodobne, żeby dziewięcioletnia dziewczynka mogła odsiadywać wyrok w więzieniu. W naszym kraju to raczej byłoby niemożliwe, zresztą nie wiem, czy w USA jest takie prawo, czy to tylko taki pomysł autorki na fabułę.

"Moja zbrodnia była najbardziej mrożącą krew w żyłach. Byłam dziewięciolatką, która zabiła niemowlę.

Rzekomo. Tego słowa ciągle używano."

Mary B. Addison, czarnoskórą dziewięciolatkę, oskarżono o to, że zabiła trzymiesięczne dziecko, chociaż tak naprawdę nikt tego ani nie widział, ani tego nie dowiódł. Dziewczynka była w wielkim szoku i nie odzywała się w trakcie śledztwa i w trakcie obrad sądu, jednak po rozpowszechnieniu tej tragedii w mediach, opinia publiczna a później i ława przysięgłych skazały dziewczynkę na 6 lat w więzienia, potem trafiła do ośrodka wychowawczego. Lecz czy faktycznie Mary była winna? Lecz skoro sama nic nie mówiła, wszyscy uznali, że tak. Małą Alyssą miała opiekować się matka Mary, lecz zostawiła obie dziewczynki same. Gdy sąsiadka zaalarmowała policję, w domu nie było dorosłej osoby. Już samo to powinno być dla służb wskazówką, lecz najłatwiejszym sposobem było oskarżenie Mary zamiast jej matki.

Przez sześć lat w więzieniu dziewczynka nie odezwała się słowem. Traktowano ją tam bardzo źle, lecz w ośrodku wychowawczym wcale nie było lepiej...

"Nigdy nie nazwałam ośrodka wychowawczego domem. To nie jest dom. Żadne miejsce, w którym obawiasz się o swoje życie, nie może zostać uznane za dom."

"Wszyscy w ośrodku wiedzą, co zrobiłam. Albo myślą, że wiedzą. Nikt jednak nie pyta, bo nikt nie chce słuchać o tym, jak to zrobiłam. Nie chcą nawet wiedzieć, dlaczego to zrobiłam. Wolą zwyczajnie udawać, że wiedzą."

Mary coraz częściej myślała o tym, co stało się tego feralnego wieczora w domu. Dlaczego zginęła Alyssa? Kto przyczynił się do jej śmierci?

Gdy Mary w wieku 16 lat zachodzi w ciążę, wszystko się zaczyna zmieniać. Dla dobra swojego nienarodzonego dziecka postanawia opowiedzieć o tym, co się tak naprawdę wydarzyło. Chce również zawalczyć o lepszą przyszłość nie tylko swoją, ale przede wszystkim dziecka.

Ogrom wszelakich emocji powoduje, że chwilami książka jest bardzo dołująca, nie wiem więc, czy nie obciążająca zbyt mocno psychicznie młodzieży, dla której jest przeznaczona.

Mimo to czyta się książkę szybko, niesamowicie wciąga, więc pochłania się ją jednym tchem. Okrucieństwo jakie spotyka nastolatki w ośrodkach wychowawczych jest trudne do zaakceptowania, lecz wiem, że zdarzają się takie przypadki nawet w naszym kraju. Chociaż przebywająca w tych placówkach młodzież ma wiele na sumieniu, to nie powinno mieć tam miejsca znęcanie psychiczne czy fizyczne.

Cała fabuła książki "Niewinna" krąży wokół dzieci i ich problemów, więc być może dlatego zakwalifikowano ją jako książkę dla młodzieży.

Zakończenie mnie zaskoczyło, nie wiem jaki miała cel autorka, żeby tak skończyć tę opowieść. Może nieco zbyt surowo o tym piszę, lecz po prostu nie pasuje mi taki koniec.

Książkę przeczytałam w ramach Akcji Recenzenckiej portalu Lubimy Czytać.pl i Wydawnictwa We need YA