Niewidzialni mordercy. Dżuma, ospa, cholera

Na własnej skórze przekonaliśmy się czym jest pandemia. Pamiętam jak słuchałam doniesień z Chin i myślałam, że będzie to choroba, która na naszym terenie nie przyniesie dużej liczby zachorowań. Mocno się pomyliłam... Zamknięcie w domu, dezynfekcja i maseczki. Strach o bliskich. Podawanie sobie informacji o tym jak czują się osoby, które się zna. Pogrzeb sąsiada i cioci. Kolejny rok, nowa fala i choroba w domu. Sama jej doświadczam. Wyzdrowieliśmy i niby powinno być lżej, bo odporność większa, ale nikt nie daje gwarancji, że nie zachoruje się ponownie. Szczepionka plus nabywanie odporności w sposób naturalny przez większość społeczeństwa. Częściowe zdejmowanie ograniczeń społecznych i strach zaczął odchodzić w niepamięć.

Ten prywatny wstęp potrzebny mi był, by stanąć naprzeciw tego jak statystyki i sytuacja w kraju, którą przypomniałam sobie w ostatnim rozdziale tej książki, zadziałały na te rejony w pamięci, które tak szybko zostały przeze mnie zepchnięte na bok. Czy przez stulecia Ci, którzy doświadczali wszelkich epidemii czuli w środku to samo? Na bazie tej książki myślę, że jak najbardziej.

Mówi się, że tragedie przyciągają odbiorców i przez temat czułam się wciągnięta w to co czytam, chociaż sam sposób napisania tej pozycji nie należy do moich ulubionych, bo w przekazie przypomina mi zalany informacjami podręcznik. Niemniej każda z przedstawionych chorób została przekazana w rzetelny sposób, który został poparty sporą bibliografią. Przed każdym rozpoczęciem rozdziału jest rycina, która nawiązuje do danej choroby, a po za nimi nie ma innych ilustracji. Z doświadczenia, gdy jako laik szukam pozycji popularnonaukowych w takich tematach to (tutaj was zaskoczę) uważam, że dobry jest ich brak. Pamiętam jak z trzy lata temu czytałam książkę o podobnej chorobowej tematyce i aż ciężko było mi przebrnąć, gdy za punkt honoru uznano pokazanie najgorszego stadium danej jednostki chorobowej.

Moja wyobraźnia i z samych opisów potrafi zrozumieć do jakich tragicznych stanów potrafi doprowadzić choroba, więc brak zdjęć tutaj mi nie przeszkadza.

Z fascynacją obserwowałam jak dawniej i dzisiaj przemieszcza się epidemia, jak brak higieny i sterylności w szpitalach przekładał się na zakres rozprzestrzeniania wirusów, a z drugiej strony jak zapewnienie tych rzeczy wcale nie sprawia, że problem znika, bo organizm mając zapewnione dobre warunki jest równie narażony. Obok faktów i statystyk autorka przedstawiła mity, które wiązały się z daną chorobą, gdy nauka nie była jeszcze tak rozwinięta, aż po teorie spiskowe, które nie są tylko domeną naszych czasów. W większości na koniec rozdziałów możemy przeczytać jak obecnie wyglądają statystki i było to dla mnie zaskoczenie przy niektórych chorobach.

Czuję się usatysfakcjonowana ilością nabytej wiedzy, a na koniec napomknę jeszcze, że pierwsze wydanie tej książki ukazało się w 2021 roku pod tytułem „Epidemie. Krótka historia”, a to wydanie zostało uaktualnione.

Dzień dobry serdeczne! Dziś chciałabym podzielić się z Wami krótką opinią o książce, która towarzyszyła mi przez ostatnie dni.

"Niewidzialni mordercy" to poprawione i uaktualnione wznowienie wydanej w 2021 roku książki "Epidemie. Krótka historia".

Dla mnie "Niewidzialni mordercy" to fascynująca podróż w przeszłość gdzie medycyna, antyseptyka i inne dziedziny z nią związane nie były tak rozwinięte jak teraz i wiele chorób, o których dziś już niemal się nie mówi, wtedy zbierało swoje śmiertelne żniwo. Jest to także doskonałe studium ludzkich zachowań, wierzeń, kultury i obyczajności.

W tej książce Autorka pokazuje jak różne epidemie, zaczynając od dżumy przez trąd, cholerę ospę i tyfus dziesiątkowały społeczności zamieszkujące nasze geograficzne rejony, szczególnie dużo miejsca poświęcając terenom Polski i Rusi, gdzie zarazy były wyjątkowo częstym zjawiskiem i trwały wyjątkowo długo.

Autorka szczegółowo opisuje, jak sobie radzono z chorobami, jak je leczono, jak im zapobiegano, jak obchodzono się z ciałami zarażonych i zmarłych. Szczegółowe opisy zaczerpnięte ze starych kronik, niejednokrotnie wprawiają w zdumienie, wywołują szok i niedowierzanie, bądź momentami nawet litościwy uśmiech, bo przepisując księgi, niejednokrotnie kronikarze dodawali "coś od siebie", tworząc zaskakującą mieszankę faktów i mitów.

Autorka doskonale oddaje ducha tamtych czasów, strach i panikę, jaka towarzyszyła ludziom gdy nie rozumieli do końca co się wokół nich dzieje, jak szukali wyjaśnień i pomocy nawet u świętych.

Zbliżając się w lekturze do bardziej współczesnych czasów, poznajemy epikryzę takich chorób jak grypa, gorączki krwotoczne czy największą epidemię dwudziestego wieku, czyli AIDS, zostaje nam także przybliżona rodzina znanych nam już koronawirusów i epidemii, której sami padliśmy ofiarą w ostatnim czasie.

"Niewidzialni mordercy" to dwanaście tematycznych rozdziałów, w których znajdziemy nie tylko suche fakty, ale i mnóstwo ciekawostek, ciekawych spostrzeżeń i wniosków, które sprawiają, że tę książkę czyta się z prawdziwym zainteresowaniem i ciekawością. Napisana przystępnym dla przeciętnego człowieka (który nie ma na co dzień do czynienia z medycznymi sprawami) językiem, wciąga i fascynuje. Nie sposób jej odłożyć na bok, rozbudza ciekawość, pobudza wyobraźnię.

Sądzę, że "Niewidzialni mordercy" to wartościowa pozycja nie tylko dla medyków bądź zawodów pokrewnych, ale także dla tych, których interesuje historia i rozwój medycyny na przestrzeni lat, to jak kształtowała się świadomość społeczeństwa w obliczu nieznanych chorób ich następstw, a także dla tych, którzy lubią "takie medyczne klimaty".

Jeśli książka Was naprawdę zainteresuje i będziecie chcieli poszerzyć swoją wiedzę, na końcu znajdziecie obszerną bibliografię odsyłającą do interesujących pozycji dotyczących danej choroby.

Ja już sobie upatrzyłam kilka nowych lektur.

Bardzo się cieszę, że ta książka do mnie trafiła. Zdecydowanie zostanie w biblioteczce na dłużej i niejednokrotnie jeszcze do niej wrócę.

Czy polecam?

Zdecydowanie tak. Każdy się tu odnajdzie zarówno czytelnik związany z medycyną czy historią jak i czytelnik taki jak ja, totalny laik. Mądra i wartościowa pozycja tak naprawdę dla każdego.

Publikacja pomimo dość specyficznej tematyki jest napisana w bardzo przystępny sposób i podczas czytania nie miałam poczucia czytania literatury z okolic encyklopedii, chociaż wiedza i ogrom informacji może na to wskazywać. Autorkę należy docenić za znakomite przygotowanie do tematu i przedstawienie nawet wydarzeń z odległej przeszłości w sposób absolutnie wyczerpujący.

Podobało mi się, że autorka poruszała nie tylko tematy czysto medyczne jak chociażby rozwój a bardziej mutacje chorób, a także sposób leczenia, co ważne nakreśliła również, jaki to wszystko miało wpływ na społeczeństwo i kulturę (maska „plague doctor” w kulturze też nie wzięła się z przypadku).


Opisy mentalności ludzi zwłaszcza, w odległej przeszłości, gdy medycyna nie była na tak zaawansowanym poziomie, też stanowiły dla mnie ciekawy element książki, bo pomimo upływu lat wiele przesądów czy wierzeń można usłyszeć po dziś dzień.


Na szczęście nie zabrakło także wydarzeń z czasów współczesnych.

Bardzo dobrym zabiegiem był podział na rozdziały w taki sposób, że każdy dotyczy innej choroby czy grupy chorób i jest zamkniętą całością. Niby nic wielkiego, ale znakomicie uporządkowało całą książkę.

Tak jeszcze na marginesie sprzedam, że niektóre sposoby na leczenie z przeszłości nie są do polecenia jak chociażby upuszczanie krwi, ale już spożycie piwka jak najbardziej akceptujemy i warto próbować.

W moich oczach ta książka jest dość uniwersalna, bo powinna zaspokoić czytelniczy głód ludzi, którym tematyka jest bliska jak i tym, którzy w ramach odskoczni lubią sięgnąć po cos z gatunku popularnonaukowego. Ja tam swoją wiedzę poszerzyłam, a ciekawość zaspokoiłam.

Recenzja w ramach współpracy z Wydawnictwem RM