Mitologia hawajska. Legendy o duchach i bogach

Czy kiedykolwiek marzyliście, by przenieść się na egzotyczne Hawaje i poznać ich duchową stronę? Westervelt zabiera w podróż znacznie głębszą: do świata pradawnych bóstw, duchów i mitów, które kształtowały kulturę hawajskich. 🌴🐲

"Mitologia Hawajska. Legendy o duchach i bogach" nie jest łatwą lekturą na jedno popołudnie. To raczej zbiór legend – często mrocznych, tajemniczych i naznaczonych świętą grozą – które wymagają skupienia i otwartości na zupełnie inne postrzeganie świata. Autor zebrał tradycyjne opowieści przekazywane ustnie przez rdzennych mieszkańców i spisał je z wielkim szacunkiem dla oryginalnej narracji.

Znajdziemy tu opowieści o Pele – bogini ognia i wulkanów, Milu - władcy Podziemnego Świata, demonicznych duchach zwanych kupua, świętych miejscach tabu i nadprzyrodzonych istotach, które ingerowały w życie ludzi. Teksty są przesiąknięte magią i szacunkiem do natury – a jednocześnie pokazują, jak bardzo duchowość była spleciona z codziennym życiem Hawajczyków.

Książka podzielona jest na 18 krótkich opowieści (mitów) oraz w końcowej części zamieszczono "Dodatki", które w pewien sposób systemtyzują przeczytane wcześniej mity. Na plus zdecydowanie zasługuje egzotyczna, niemal baśniowa aura tych opowieści, a także wierność przekazowi ustnemu i zachowanie rytmu mowy mitycznej. Mi osobiście najbardziej spodobała się "Legenda rodziny Kalākaua".

Dla czytelnika jednak trudnością może się okazać styl, który bywa archaiczny oraz trudne do zapamietania imiona i słowa, zaczerpnięte z folkloru Hawajów.

Jeśli interesują Cię kultury rdzennych ludów, duchowość i mitologia z innych części świata niż te najpopularniejsze (grecka, nordycka), ta książka to prawdziwa perełka. Idealna do powolnego czytania i smakowania pojedynczych legend.

Nie odchodząc od tematyki baśni i legend, tym razem przenosimy się w konkretne miejsce - na Hawaje, które są wulkanicznym archipelagiem wysp i jednocześnie jednym ze stanów Stanów Zjednoczonych.

Z czym się kojarzą? Mi na pewno z tańcem hula, dziką roślinnością i rzecz jasna bajkami, których akcja dzieje się właśnie na Hawajach (czy mamy tu fanów Lilo i Stitcha?)

Sam autor uważany jest za autorytet w zakresie folkloru Hawajów. Napisał wiele artykułów oraz książek o tej tematyce, a choć Mitologia hawajska pojawiła się w Polsce dopiero w tym roku, to nie jest ona świeżynką. Może świadczyć o tym fakt, że autor zmarł w 1939 roku.

Pozycja jest wielką zbieraniną mitów i legend. Nie ma w niej żadnych informacji o samych Hawajach, które mogłyby posłużyć za informacje, bądź ciekawostki, natomiast za pomocą opowieści, możemy stopniowo odkrywać jak postrzegali swoje otoczenie ich mieszkańcy.

Bardzo wiele z nich przedstawia krainy pełne niesamowitych stworzeń i zjawisk, a choć bez wątpienia zachwycają, są jednocześnie pełne okrucieństwa i brutalności. To nie do końca historie w których ostatecznie dobry bohater pokonuje złego - tu wszystko może się wydarzyć.

Widzimy diametralną różnicę między tym jak wierzenia kształtowały się na Hawajach, a w bliżej nam kulturowo regionach. Duży nacisk tam kładzie się na życie w społeczności, relacji z duchami, które są częścią natury. Pojawiają się obrzędy, składanie ofiar oraz surowe kary związane ze złamaniem zasad.

Baśnie odbiegają od tego co znamy i jestem zdziwiona, że pomimo takiego potencjału do ich wykorzystania choćby w kinematografii, są one nieznane szerszemu gronu odbiorców.

Problem nastręczały mi bohaterowie z niecodziennymi dla Europejczyków imionami i równie zagmatwanymi historiami, które momentami wpadają w totalny chaos.

Bez wątpienia jest to jakaś ciekawa odskocznia, choć brakuje mi w tym wszystkim choćby krótkich notatek przed rozdziałem, które robiłyby wprowadzenie albo lepiej nakreślały kontekst.

Jest to już piąty tom, który pojawił się na naszej stronie. Do tej pory ukazało się ich pięćdziesiąt pięć i będziemy kontynuować tę serię. Na razie jednak powrócę do tematyki polsko-słowiańskiej, która skrada mi serducho bardziej i bardziej z każdą kolejną przeczytaną pozycją.

"Mitologia hawajska" to zbiór opowieści, które swoim charakterem bardziej przypominają legendy i baśnie, są napisane przystępnym językiem i podzielone na poszczególne historie.

Hawaje to niezwykłe miejsce na Ziemi z bogatą kulturą, w której natura gra wielką rolę. Nie brakuje kolorowych ptaków, rekinów posłańców, tęczy przy wodospadach, smoków strażników, bóstw kryjących się w pięknych chmurach, słodkich owoców, bujnych palm i ślizgania się po falach!

To łagodne i bajeczne oblicze nie jest jedynym, bowiem jak to w mitologiach bywa, tak i tu jest też dość brutalnie. Kraina zaświatów, krwawe zemsty bogów, kanibalizm, kazirodztwo, walka o władze i wpływy, składanie ofiar z ludzi - to też tu znajdziemy.

Dzięmi tej książce lepiej poznałam hawajską, a przy okazji po części polinezyjską, kulturę i folklor, niesamowite opowieści, a także liczne inspiracje.

Niestety trafiły się też pewne mankamenty - brakowało mi trochę więcej ilustracji czy przypisów, może jakiegoś słowniczka albo drzew genealogicznych, czegoś co pomogłoby się lepiej odnaleźć w obcych terminach i postaciach, których jest tu sporo. Dodają one klimatu i część jest wyjaśniona, lecz mimo to czasem trudno było mi się połapać co jest czym a kto kim.

Oprócz tego miałam wrażenie, że w samych historiach, jak i w ich rozłożeniu w książce, panuje dość duży chaos.

"Mitologia hawajska" to tytuł, do którego jeszcze wrócę w przyszłości, gdyż nie sposób spamiętać wszystko na na raz. Jest egzotycznie, inaczej niż w europejskich mitologiach, jest klimatycznie i ciekawie. Niestety jest też trochę chaotycznie, ale na pewno warto lepiej poznać tę kulturę.

Dla mnie lektura tej książki to było wyjątkowe przeżycie, które na długo zapamiętam. Zachęcam Was do poznania tych historii, moim zdaniem warto

Hawaje, najmłodszy z amerykańskich stanów, położony na archipelagu Hawaje na Oceanie Spokojnym. Widzowie serialu Hawaii Five-0 mają szansę podziwiać wspaniałe krajobrazy, natomiast wielbiciele nowej odsłony serialu Magnum (Magnum: Detektyw z Hawajów) za sprawą Kumu, granej przez Amy Hill, mają okazję poznać świat hawajski legend i duchów, choć tylko w niewielkim zakresie.

Dla tych, którzy oglądali wyżej wymienione seriale i zainteresowali się bogatą kulturą Hawajów, wydawnictwo Replika ma kolejny tom serii Wierzenia i zwyczaje, tym razem jest to „Mitologia hawajska. Legendy o duchach i bogach” autorstwa Williama Drake’a Westervelta.

Jako że Hawaje to archipelag wysp, każda z wysp ma swoje wersje legend i mitów. Jak w większości mitologii, również hawajska opiera się na tłumaczeniu cudów przyrody, na swój sposób opisując różnorodności kolorów ryb czy ptaków, czy zjawisk atmosferycznych.

Muszę przyznać, że hawajczycy zdziwili mnie brakiem budowania okazałych świątyni dla swoich bogów, jakie znamy choćby z Grecji czy Imperium Rzymskiego. Ich „świątynie” to proste domki zbudowane z drewna, w których mieszkają kapłani. Nie wiedziałam również, że dym czy mgła mogą przynieść śmierć. Teraz już wiem, skąd tak popularny motyw mgły w filmach grozy.

Byłam przekonana, że hawajczycy mieszkający w tak pięknych okolicznościach przyrody będą mieli radosną, pełną barw mitologię. Tu wielkie zaskoczenie – wiele legend jest brutalnych, kończących się śmiercią bohatera mitu, to nie są znani z mitologii greckiej czy rzymskiej herosi, których trudno ubić.

„Mitologia hawajska. Legendy o duchach i bogach” oferuje osiemnaście opowieści, które płynnie przechodzą jedna w drugą. Jako że hawajskie imiona są skomplikowane i bardzo do siebie podobne, polecam czytać legendy z dużą uwagą, inaczej można się pogubić. Również styl autora jest dość specyficzny, zdania są dość proste, bez zbędnych ozdobników, przekazujące w zwięzły sposób to co chciał przekazać – dla jednych zaleta (na przykład dla mnie), dla innych wada.

Dużym plusem tej pozycji są informacje dotyczące genezy niektórych mitów czy wyspy z której pochodzą. Wszystko zostało dodatkowo okraszone rycinami, które uatrakcyjniają lekturę.

Kolejna warta poznania pozycja, dla tych którzy chcą wiedzieć więcej, lub wybierają się na wakacje na te piękne wyspy.