- Miotacz śmierci

Daniel Clowes to komiksowy artysta, który specjalizuje się w tworzeniu mocno „nietuzinkowych” dzieł. Do tego grona z całą pewnością trzeba zaliczyć album Miotacz śmierci, który pojawił się niedawno na naszym rynku nakładem wydawnictwa Kultura Gniewu.

Album Miotacz śmierci łączy w sobie dużą dawkę realizmu znaną z innych dzieł twórcy (Wilson, Ghost World) z mocno zwariowaną wariacją superbohaterskiej opowieści, w której nie brakuje solidnej porcji surrealizmu. Takie połączenie jasno daje do zrozumienia, że jest to tytuł nietuzinkowy, umiejący mocno zaciekawić czytelnika, jednak niekoniecznie umiejący trafić w gusta mas.

Bohaterem dzieła jest borykający się z pewnymi problemami licealista, zamieszkujący Chicago lat 70-tych o imieniu Andy. Zakochany nastolatek z trudem znoszący szyderstwa ze strony rówieśników, niemogący liczyć na rodziców którzy zmarli kilka lat wcześniej, coraz bardziej popada w niszczącego go przygnębienie i samotność. To właśnie ktoś taki zyskuje obdarzony supermocami w momencie zapalenia papierosa. Nie wykorzystuje ON swoich „zdolności” do sztampowej walki ze „złem”, po prostu stają się one jego częścią, będąc pomocne w starciu z brutalnością otaczającego go świata.

Biorąc pod uwagę niektóre elementy komiksu i formę przedstawiania w „krzywym zwierciadle” pewnych schematów znanych typowych dzieł superbohaterskich, można w dużym uproszczeniu uznać album za pastisz gatunku. Daniel Clowes przyzwyczaił jednak swoich fanów do tego, że jego dzieła zawsze kryją o wiele większą głębię, niż jest to pozornie widoczne. Tutaj pod wierzchnią warstwą „super mocy” skrywa ona solidną porcję cynizmu, który rozlewa się na cały przedstawiony świat, wywołując u czytelnika mimowolne reakcje emocjonalne. Jest to w głównej mierze dzieło o dorastaniu, zmianie życiowych priorytetów, radzeniu sobie z pojawiającymi się problemami i szukaniu właściwej drogi.

Tak solidna porcja treści musiała zostać upchnięta na dość ograniczonej ilości stron, co niestety przekłada się na pewno uproszczenia i rwaną narrację, w której następują pewne przeskoki czasowe. Trudno jednak nazwać to wadą, szczególnie że odnosi się wrażenie, że był to celowy zabieg twórcy, aby niczego nazbyt prosto nie podawać czytelnikowi i cały czas wymuszać na nim uważne czytanie dzieła. W kwestii oprawy wizualnej jest to bardzo typowe dzieło Clowesa, które łączy pewną prostotę z artystyczną nietuzinkowością.

Wielbiciele komiksów Daniela Clowesa będą albumem Miotacz śmierci zachwyceni i zdecydowanie powinien znaleźć się ON w ich posiadaniu. Można również tytuł polecić czytelnikom, którzy wcześniej nie mieli do czynienia z dziełami artysty. Album ten będzie dla nich doskonałym początkiem, aby sprawdzić, czy tego rodzaju popkultura im pasuje.

TOXIC AVENGER

Daniel Clowes to bezwzględnie jeden z najwybitniejszych artystów komiksowych w dziejach. Autor genialnego „Ghost World”, choć pomysły na niektóre jego prace wydają się brzmieć co najmniej dziwnie, każdym swoim kolejnym dziełem niezmiennie zachwyca. I nie inaczej jest z wydanym właśnie na polskim rynku albumem „Miotacz śmierci”, który bawiąc się konwencją superhero, tandetnych filmów sprzed kilku dekad i typowych dla Clowesa obyczajowych elementów, serwuje szaloną, ale ambitną i satysfakcjonującą wymagających czytelników rozrywkę, obok której trudno jest przejść obojętnie.

Andy jest nastolatkiem, jakich wielu. Niezbyt popularny, prześladowany przez kolegów, wychowywany przez dziadka, daleki od sprawności fizycznej… Ot szary chłopak, którego się nie zauważa. Przynajmniej do czasu, kiedy zaczyna palić papierosy. Odkrywa wtedy, że to, co powinno być niezdrowe dla niego, daje mu supermoc! Wydarzenia te prowadzą nie tylko do narodzin nowego superbohatera, ale też i odkrycia tajemnic przeszłości!

Czy ten opis nie brzmi dziwnie? Kiczowato wręcz? W końcu mamy fabularną kliszę, sztampę niemalże, bo oto zwyczajny, szary nastolatek nagle zdobywa moce. Ilu już takich było? Peter Parker, czyli marvelowski Spider-Man, to najoczywistszy przykład, który jako pierwszy ciśnie się na usta, ale podobnych mu było przecież (i wciąż jest, spójrzcie choćby na znane i po polsku, świeże przecież przygody Ms Marvel). Po co to powielać? Do tego geneza bohatera brzmi niemalże idiotycznie. Palenie papierosów, jako czynnik wyzwalający moc? To brzmi, jak fabuła doskonała do filmów Tromy (jeśli nie wiecie o czym mówię, koniecznie powinniście zapoznać się z tą kwintesencją kiczu), a nie coś ambitnego. Ale to tylko pozory.

Po co Clowes bierze na warsztat takie zgrane motywy? A właśnie dlatego, że są zgrane. Że są kliszami, które doskonale zna każdy. Bierze je, by pokazać, że można coś z nich jeszcze wycisnąć, ale także by się nimi pobawić. Bo wyrósł na tym, kochał to, a teraz ma okazję przedstawić je po swojemu. I robi to w genialny sposób. Kiczowaty? Bynajmniej, bo chociaż te motywy, kreowane przecież kilka dekad temu, kiczem były już w owym czasie i nadal się to nie zmieniło, u Clowesa zyskują nie tylko drugie życie, ale i prawdziwą głębię. Autor przy okazji z umiłowaniem geeka, osadza całość w realiach rodem z tandetnego kina fantastycznego klasy b (albo jeszcze gorszej), pokazując, że nie ma złych motywów, nie ma złych pomysłów ani estetyki, a jedynie złe może być ich wykonanie.

Dzięki temu „Miotacz śmierci” (ach jak przyjemnie kiczowaty jest sam ten tytuł!) staje się ambitną i porywającą rozrywką, która skłania do myślenia. Jest tu akcja, jest klimat, ale przede wszystkim jest życie, takie prawdziwe, bliskie nam, pełne samotności i depresyjnego nastroju, malkontenctwa i filozofowania. Nie brak tu również odwołań do kultury i popkultury, wśród których najbardziej w oczy rzuca się sam fakt użycia papierosów, jako czynnika wyzwalającego moce. Z jednej strony bowiem obśmiewa w ten sposób nachalny dydaktyzm opowieści obrazkowych sprzed dekad, a z drugiej, w połączeniu z latami 70. XX wieku, w których dzieje się część akcji, w jasny sposób odnosi się do Comic Code, broniącego poruszania tego typu kwestii, i takich opowieści, jak „Spider-Man”, które wywołały wiele kontrowersji tym, że nawet w formie potępienia, poruszały tematy używek (pamiętne historie z uzależnionym od narkotyków Harrym Osbornem).

Podobnych rzeczy można by przywołać jeszcze wiele, ale „Miotacz śmierci” to kolejny z komiksów, część przyjemności z lektury którego wynika właśnie ze znajdowania takich nawiązań. Ale urzeka tu też psychologia postaci, wykreowanie ich losów i świata, doskonała, czysta szata graficzna, znakomity kolor i świetne wydanie (dobrej jakości papier offsetowy idealnie pasuje do klimatu całego albumu). Dlatego polecam gorąco i mam nadzieję, że szybko doczekamy się kolejnych komiksów Clowesa oraz wznowienia tych, których na rynku już brakuje.