Giovanni Battista della Porta stwierdził, że sztuka jest w stanie nie tylko naśladować naturę, ale także tworzyć pozory odmiennej rzeczywistości, w której człowiek może czuć się trochę lepiej niż w otaczającym go świecie. Tę drugą funkcję przypisywano różnym gałęziom sztuki w czasie zagrożenia przez epidemię, starając się przekonać społeczność, że władze kościelne i świeckie panują lub są w stanie zapanować nad przebiegiem pomoru i ograniczyć jego skutki. Przez całą epokę nowożytną dzieła architektoniczne, malarskie i rzeźbiarskie odgrywały kluczową rolę w procesie określanym przez Lodovica Antonia Muratoriego jako zarządzanie epidemią. Wielkie społeczne znaczenie tych zabiegów sprawiało, że zlecenia na "przeciwepidemiczne" działania kierowano do wybitnych artystów, a ci wkładali pełnię swojego talentu w sporządzanie projektów lazaretów, wizerunków i ołtarzy świętych chroniących przed zarazą, malowideł upamiętniających jej opanowanie z pomocą niebios oraz kościołów i kolumn wotywnych stawianych w podzięce za ustanie pomorów. Książka prezentuje kilkaset takich dzieł i dramatyczne okoliczności ich powstania.
Piotr Krasny - profesor w Instytucie Historii Sztuki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Specjalizuje się w badaniach nad dziejami sztuki nowożytnej, a zwłaszcza dorobkiem artystycznym ziem wschodnich dawnej Rzeczypospolitej, teorią sztuki religijnej (Figury obecności i nieobecności. Wprowadzenie do francuskiej dysputy o świętych obrazach i o roli sztuki w życiu Kościoła w epoce nowożytnej, 2016; Mediolańskie instrukcje o budynkach i sprzętach kościelnych wydane na polecenie Karola Boromeusza, 2021) i ideowymi uwarunkowaniami ochrony dziedzictwa kulturowego od XV do XIX wieku. Ostatnio nagrodzony przez rektora UJ medalem "Plus ratio quam vis".
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii historia i teoria sztuki lub z serii Ars Vetus Et Nova
Jaką rolę pełniła sztuka w walce z epidemiami według książki "Miłosierne oszustwa"?
Sztuka w epoce nowożytnej służyła jako narzędzie perswazji, mające przekonać społeczeństwo o panowaniu władz nad przebiegiem epidemii. Autor analizuje, jak obrazy i rzeźby tworzyły iluzję bezpieczniejszej rzeczywistości, co pomagało skutecznie łagodzić panikę wśród ludności. Publikacja szczegółowo opisuje mechanizm wykorzystywania talentu wybitnych artystów do celów propagandowych i ochronnych. Wiedza ta pozwala zrozumieć społeczne oraz polityczne funkcje kultury w sytuacjach kryzysowych. Jest to niezbędne studium dla osób badających wpływ estetyki na nastroje społeczne.
Czy publikacja ta opiera się na rzetelnych badaniach historycznych i naukowych?
Książka jest rzetelną pracą naukową przygotowaną przez profesora Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Piotr Krasny opiera swoje wywody na bogatym materiale źródłowym oraz teorii sztuki religijnej, co gwarantuje najwyższy poziom merytoryczny treści. Tekst został wzbogacony o głęboki kontekst ideowy, charakterystyczny dla prestiżowej serii wydawniczej "ARS VETUS ET NOVA". Publikacja stanowi wiarygodne źródło wiedzy dla historyków, studentów oraz pasjonatów epoki nowożytnej. Autor za swoje osiągnięcia naukowe został uhonorowany prestiżowym medalem uniwersyteckim.
Czy w książce znajdę analizę konkretnych zabytków architektury i malarstwa?
Opracowanie prezentuje szczegółowe analizy kilkuset dzieł, w tym projektów lazaretów, ołtarzy oraz kolumn wotywnych. Czytelnik poznaje dramatyczne okoliczności powstania konkretnych wizerunków świętych chroniących przed zarazą oraz malowideł dziękczynnych. Piotr Krasny skupia się na materialnych śladach walki z pomorem, które do dziś stanowią istotny element europejskiego dziedzictwa kulturowego. Studium to unikalnie łączy historię sztuki z historią medycyny i dawnymi systemami zarządzania kryzysowego. Każdy opisany obiekt jest osadzony w konkretnych realiach epoki.
Dla kogo publikacja "Miłosierne oszustwa?" może okazać się zbyt trudna?
Książka nie jest lekkim reportażem i może być zbyt wymagająca dla osób szukających jedynie uproszczonych ciekawostek historycznych. Ze względu na swój akademicki charakter i specjalistyczną terminologię z zakresu historii sztuki, lektura wymaga od odbiorcy dużego skupienia oraz podstawowej wiedzy humanistycznej. Publikacja koncentruje się wyłącznie na epoce nowożytnej, więc nie dostarcza informacji o współczesnych metodach radzenia sobie z pandemią. Jest to pozycja dedykowana przede wszystkim świadomym czytelnikom literatury naukowej i specjalistycznej. Osoby unikające gęstego, analitycznego tekstu mogą poczuć się przytłoczone liczbą faktów.
Czy autor omawia wpływ dzieł sztuki na psychologię tłumu w czasach zarazy?
Autor wyjaśnia, jak poprzez architekturę i malarstwo władze starały się aktywnie uspokajać nastroje społeczne i budować zaufanie. Dzieła sztuki pełniły funkcję terapeutyczną, dając ludziom poczucie opieki nadprzyrodzonej w świecie ogarniętym chaosem choroby. Analiza ta rzuca nowe światło na psychologiczne aspekty odbioru sztuki w sytuacjach ekstremalnego zagrożenia życia i zdrowia. Lektura pozwala zrozumieć, dlaczego inwestowanie w kulturę wysoką było kluczowym elementem strategii przetrwania dawnych społeczności. To fascynujące spojrzenie na sztukę jako narzędzie socjotechniczne.
