Mały Przyjaciel

Pani Donna Tart nie pisze książek. Ona tworzy magiczne, równoległe wszechświaty i w książkach je zamyka. Nie zawsze są one wszechświatami dobrymi a magia nie zawsze jest biała. Jednak jej opowieści wciągają od pierwszych akapitów.

Nie inaczej było z „Małym przyjacielem”. Mały Robin zostaje powieszony na drzewie przy swoim własnym domu w Dzień Matki. Tragedia ta odciska swoje piętno na każdym członku rodziny. Każdy z nich inaczej sobie radzi (a może właśnie nie radzi...) ze stratą ukochanego syna, brata, wnuka, siostrzeńca. Matka Robina wpada w depresję, jej matka gorzknieje, ojciec dziecka odchodzi w poszukiwaniu lepszego, bardziej wesołego świata. Siostra Robina Allison żyje w cieniu zamordowanego braciszka, nie mogąc mu nigdy dorównać. A Harriet, chociaż nie miała nawet 6 miesięcy w dniu śmierci brata, uważa że doskonale go pamięta. Postanawia również raz na zawsze rozwikłać zagadkę jego tajemniczej śmierci. Ma nadzieję, że gdy to się stanie, rodzina nauczy się żyć znów razem, pogodzona z przeszłością.

„Mały przyjaciel” nie jest jednak zwyczajną opowieścią o poszukiwaniu mordercy. Jest to historia o tym, jak tragedia potrafi podzielić rodzinę, jakie emocje towarzyszą takiej stracie, czy poznanie prawdy i zemsta rzeczywiście sprawi, że rodzina znów będzie rodziną? Czy przyniesie im to ukojenie? Jest to opowieść o poznawaniu siebie i my sami również poznajemy siebie wraz z bohaterami książki.

Nie tylko opowieść jest niesamowita, ale i sposób, w jaki pani Donna Tart ją napisała. Czytając, potrafiłam z najdrobniejszymi szczegółami wyobrazić sobie wszystko, co opisywała autorka, nie były to jednak opisy męczące, a piękne i bogate. Wszystko, każde słowo w tej książce, nie jest przypadkowe, od pierwszego zdania do ostatniego książka jest po prostu idealna.

Jestem zachwycona tym, że miałam możliwość przeczytać „Małego przyjaciela”, jest to książka którą z czystym sumieniem polecam każdemu, jako obowiązkową lekturę.

"Mały przyjaciel" to niesamowita powieść. Nie jest to kryminał, czy thriller, który się czyta, odkłada i zapomina. Ta powieść przepełniona jest emocjami, jej lektura wymaga czasu i skupienia. Obok wątku zabójstwa, bardzo ważną rolę odgrywa tutaj studium psychologiczne rodziny zmienionej przez tragedię. Śmierć Robina kładzie się cieniem na dalszym życiu całej jego rodziny. Rozpacz i smutek, zniechęcenie i apatia, chęć zemsty i wyjaśnienia sprawy oraz dążenie do wymierzenia sprawidliwości. Całe spektrum ludzkich zachowań umieściła Donna Tartt w swej powieści.

Powieść naprawdę robi wrażenie na czytelniku, jest dopracowana do maksimum. Autorka operuje bogatym słownictwem, przez co powieść czyta się "ze smakiem".

Nie można, nie wspomnieć tutaj o przepięknym wydaniu powieści - całość pieści zmysły czytelnika. Pięknie wydana książka, z niebanalnym wnętrzem, które pozostaje w pamięci na długo. Czegóż chcieć więcej? Tylko czytać!

[Adres usunięty]

Zadziwiające jak często nieżyjące dziecko, a szczególnie to zmarłe tragicznie, bywa bardziej obecne w życiu rodziny, bardziej wyraziste od tych, które pozostały przy życiu. Istnieje w datach prawdziwych jak data urodzin czy śmierci, w datach wyimaginowanych, jak dzień, kiedy skończyłby szkołę, albo poszedł na bal maturalny. We wspomnieniach wciąż coraz bardziej obrabianych i idealizowanych, w wymaganiach, typu: „Jak mogłeś, ON nigdy by tak nie postąpił”.

Martwe dziecko żyje kradnąc życie innym. Przede wszystkim innym dzieciom. Tak też jest i z Robinem, który ma nawet witraż w kościele.

Istnieje tak mocno jak bardzo jest martwy, a tragiczna śmierć dodaje mu nimbu niesamowitości i swoistego „męczeństwa”.

Konieczność konfrontowania siebie z wyidealizowanym martwym bratem i życie w jego cieniu jest trudne. Harriet, młodsza siostra Robina, która w dniu morderstwa, czy też wypadku - nigdy tego nie ustalono, miała niespełna roczek usiłuje jakoś się odnaleźć, ale nie bardzo potrafi, bo nie rozumie co i jak się stało, a trudno cokolwiek zrozumieć, jeżeli nikt nie chce odpowiadać na pytania. Do tego dochodzi rozbita tragedią rodzina.

Nieobecna, wciąż łykająca środki nasenne matka, ojciec odległy i nielubiany. Widywany raz na jakiś czas. Ciotki, które nigdy nie mają czasu i nastoletnia siostra, która żyje jakby mimo woli, a do tego południe Stanów Zjednoczonych z podziałami rasowymi i nie tylko, z biedą, uprzedzeniami i koszmarnym upałem. Tradycyjnie religijne, ale też skrajnie sekciarskie. Utopione w zaściankowości, aż gęste od sąsiedzkich zależności, układów i plotek.

Jest też szaleństwo. Nie to codzienne, które można okiełznać i wtłoczyć w ramy życia, choć i ono bywa uciążliwe, ale to prawdziwe, to niebezpieczne, gryzące, straszne. I narkotyki... Co nie bez znaczenia. I alkohol nasz powszedni, ten, który leczy i zadaje rany.

I głodne dzieciaki. I bite żony, i śmierć...

Harriet ma to nieszczęście, że jest bardzo inteligentna, a to wcale nie pomaga. Usiłuje jakoś się ustawić w tym pustym życiu, w którym punktem odniesienia, oprócz martwego brata, jest tylko służąca i kot, oraz wszystkie niepisane zasady południa, z tym się nie zadawaj, tego nie wypada, tamto jest złe.

Znajduje więc sobie zajęcie. Postanawia zabić człowieka, który zamordował jej brata.

Jakkolwiek koszmarnie to brzmi w odniesieniu do dwunastolatki, to jednak wpisuje się to w tradycję regionu, gdzie samosądy bywały częste i mocne.

Życie Harriet zaczyna koncentrować się na zbrodni, ale nic nie jest takie jakim się wydaje. Ogląd świata jakim dysponuje dziewczynka jest bardzo zawężony, a nikt nie chcę z nią rozmawiać na tematy jakie ją interesują.

Dowiaduje się kto zabił i postanawia ze swoim przyjacielem po prostu go zamordować. Jej przyjaciel Hely wspomaga ją we wszystkim, razem z nią brnie w tę fascynującą jakby się wydawało zabawę ze śmiercią w tle. Czy to ON jest tym tytułowym małym przyjacielem? On, a może kot? A może brat?

Żaden z nich, ale „mały przyjaciel” odgrywa w książce genialną i super ważną rolę. Oczywiście nie powiem kim ON jest, bo szkoda byłoby psuć przyjemności czytania, ale w momencie, kiedy czytelnik poznaje jego tożsamość doznaje czegoś w rodzaju czytelniczego olśnienia. Świetny zabieg fabularny, ale to wcale nie dziwi u tej autorki. Bardzo dobra powieść, bardzo mocna i prawdziwa, wciągająca i denerwująca. Pokazuje jak dziwne jest życie i jak mało o nim wiemy. Jak ważna jest równowaga i szczerość. Czytając ją miałam ochotę wejść tam do środka i potrząsnąć kilkoma osobami i to porządnie. Moim zdaniem świetna.

9-letni Robin, ukochany syn i wnuk, zostaje znaleziony martwy, wiszący na drzewie w przydomowym ogrodzie. Mija 12 lat i mimo zakrojonego na szeroką skalę śledztwa, wciąż nie wiadomo co się stało.

Akcja książki dzieje się w stanie Missisipi, w późnych latach 70. W świecie dusznym od nierówności rasowych i niepewności co można, a co wciąż zakazane. W świecie dam w kapeluszach, i rękawiczkach, czarnych służących i białej biedoty. Szkółki niedzielnej i podziału na "białych" i "czarnych", biednych i bogatych, na panie z Garden Clubu i handlarzy narkotyków. W krainie rozpadających się od wilgoci rezydencji, fałszywych proroków i amfetaminy domowej produkcji. To tutaj poznajemy główną bohaterkę "Małego przyjaciela": 12-letnią Harriet Cleve, siostrę Robina, która za wszelką cenę postanawia wyjaśnić co spotkało jej brata, gdy sama była niemowlęciem. Ta mała zawzięta dziewczynka, zaopatrzona w wiedzę zdobytą dzięki powieściom kryminalnym i książkom przygodowym - rozpoczyna poszukiwania mordercy, którego chce ukarać. Ma nadzieję, że w chwili, gdy rozwiąże sprawę, jej rodzina, znowu się połączy. I tutaj dochodzimy do sedna fabuły: bo "Mały przyjaciel" to nie zwykły kryminał z niezwykłą bohaterką, a powieść o tym, jak tragedia zniszczyła rodzinę. O tym, jak ból sprawił, że dorośli się wycofali i zostawili dzieci samym sobie. Po tajemniczej śmierci Robina, ojciec przy pierwszej okazji przenosi się do innego miasta i żyje własnym życiem. Matka przechodzi depresję i funkcjonuje wyłącznie na psychotropach. Allison, starsza siostra Harriet, stroni od kontaktów z innymi i ma skłonność do ucieczek w krainę marzeń. Babka i cztery ciotki zamykają się w różnych stadiach żałoby i mają swoje przywary. Tylko Harriet, dziewczynka o żelaznej woli i ostrym języku, znajduje w sobie dość siły, by zdemaskować mordercę i razem z beznadziejnie w niej zakochanym rówieśnikiem postanawia się zemścić.

Donna Tartt, kolejną książką sprawiła, że zachwyciłam się po raz kolejny. Co prawda , "Mały przyjaciel" jest inną książką i nie wzbudza już tego charakterystycznego napięcia, nie ma też w sobie tego co te dwie poprzednie, co jest trochę dziwne, zważywszy na fakt, że jest książką "środkową", ale myślę że to dlatego, że omawiana powieść koncentruje się na czymś zupełnie odmiennym: na rodzinie i relacjach. Na dojrzewaniu emocjonalnym. Głowna bohaterka poznaje czym jest strata, odrzucenie, samotność, oraz problemy dorosłych: przemoc, kłamstwa, narkotyki. Dlaczego tak cenię pisarstwo Tartt pisałam już podczas recenzji "Szczygła", a później "Tajemnej historii" i nie chciałabym się teraz powtarzać. Zainteresowanych po prostu odsyłam do wcześniejszych tekstów ;)

Donna Tartt dzieli czytelników: jedni pieją z zachwytu (tak jak ja) zaś inni nazywają jej powieści na przykład "wydmuszką". Jedno jest pewne - Tartt każdej ze swoich historii nadaje szczególne tło. W tym przypadku jest to amerykańskie południe, w którym podziały rasowe i klasowe nawet dziś są mocno wyczuwalne. Autorka szczegółową i piękną narracją zarysowuje te wszystkie nierówności społeczne Missisipi, tamtejszą obyczajowość i styl życia, a w centrum umieszcza rodzinę, którą naznaczyła wielka tragedia. I to jest właśnie siła tej książki - opis gorzkiej rzeczywistości. Ta lektura pozwala spojrzeć na świat oczami dziecka - ktoś wyrządził krzywdę rodzinie Harriet dlatego dziewczyna bierze los we własne ręce i próbuje naprawić zło. Harriet odbiera rzeczywistość prostymi uczuciami. Zakłada sobie cel i do niego dąży. Jest odważna, twarda i bezkompromisowa. Dopiero po serii różnych wydarzeń zaczyna dostrzegać konsekwencje swoich decyzji i staje się dojrzalsza. "Mały przyjaciel" to przede wszystkim szczegółowo opisana powieść psychologiczna. Autorka zagłębia się w ludzkie osobowości i delektuje słowem. Kunsztowne zdania, niespieszny tok fabuły, wyszukane zwroty - Tartt potrafi opisać ten świat tak plastycznie, że razem z bohaterami błąkamy się po przesiąkniętym smutkiem domu Cleve'ow, czy wdrapujemy na zardzewiałą drabinkę zbiornika z wodą... Czytając niemal czułam zapach ciasta i słyszałam świergot ptaków. "Mały przyjaciel" choć inny od pozostałych dwóch książek - jest potwierdzeniem talentu pisarki, która po mistrzowsku potrafi snuć te swoje opowieści. Dla niej każdy szczegół jest ważny. Dosłownie. To wielka powieść i wspaniała historia, która wciąga niczym baśń. Aż mi przykro jak sobie pomyślę, że na kolejną Tartt będę musiała czekać około dekadę...

Zapraszam:

[Adres usunięty]

Dlaczego właśnie "Mały przyjaciel"? Z dwóch powodów. Pierwszy to opis książki z okładki. Połączenie thrillera z przygodą, obyczajem i psychologią musiał zwrócić moją uwagę. Nie było szans bym przeszła obojętnie obok czegoś takiego. Druga sprawa to naprawdę pozytywne opinie wcześniejszych książek Donny "Szczygła" oraz "Tajemnej historii". I choć nim zabrałam się właśnie za tą miałam okazję czytać tak pozytywne jak negatywne wypowiedzi to jestem osobą, która lubi na własnej skórze sprawdzić co i jak. Zobaczmy, więc czy było warto...

W Dniu Matki dochodzi do tragedii, której nie chciał by nikt przeżyć. W trakcie przygotowań do święta Robert i jego siostrzyczka są w ogrodzie. Chłopiec się bawi, a dziewczynka jako niemowlę leży sobie w kołysce. Niestety psuje się pogoda i zapowiada się na burzę. Postanowiono, więc zabrać dzieci do domu. Jednak mały Rob nie odpowiada na wołanie rodziny. Nie mija wiele czasu jak zostaje ON znaleziony powieszony na drzewie w przydomowym ogródku. Życie wszystkich zmienia się diametralnie i to na zawsze. Pojawia się mnóstwo pytań: Kto mógł to zrobić? Jaki miał powód? Czy chłopiec przed śmiercią krzyczał? Wołał kogokolwiek?

Dokładnie dwanaście lat później Harriet - siostra Roberta, która w tedy była niemowlęciem - postanawia odpowiedzieć na wszystkie te pytania gdyż nadal nikt na nie nie odpowiedział. Jednak pojawia się nowe pytanie, które zada sobie czytelnik: Czy wiedza jaką posiada dziewczyna, ta zaczerpnięta z książek, filmów etc. oraz pomoc przyjaciela wystarczy by rozwikłać sprawę, której przez tyle lat nie rozwiązali dorośli z doświadczeniem?

Brzmi niesamowicie prawda? Też tak myślałam. Jednak mnie przytłoczył styl Donny. Nie przywykłam do tak leniwego i monotonnego pisania. Potrzebuję dynamiki, akcji i konkretów, których tu bardzo mi brakowało. Nie byłam zachwycona, ale jeśli lubicie takie opisy, kwiecisty styl oraz głębię i rozbudowanie to jest to idealna powieść dla Was. Dlatego nie zrażajcie się tym, że mnie zawiodła tylko sięgajcie i czytajcie. Nie jedna osoba będzie zachwycona, a to jest najważniejsze!