Madmuazelka

Powieść, w której losy kilku pokoleń dwóch rodzin w zaskakujący sposób przeplatają się i łączą. Historia pełna tajemnic, tłumionych emocji, niewypowiedzianych słów. Podążając za bohaterami „Madmuazelki” trafimy do Polski, Francji i Rwandy – Warszawy, Ustki, Paryża i Kigali, bo niezależnie od tego, gdzie fizycznie przebywają wykreowane przez Grażynę Plebanek postaci, mentalnie stale obecne są tam, gdzie ich nieprzepracowane traumy, niewyrażone emocje, przemilczane słowa. Zawieszeni gdzieś pomiędzy tym, co było, a tym co jest, nie potrafiąc uporać się z własnymi demonami, infekują kolejne pokolenia.

Historia rozpoczyna się od zbrodni, która nie tylko połączy losy tytułowej Madmuazelki i Jakuba – syna ofiary, ale także położy się cieniem na ich dalszym życiu.

Mad od najmłodszych lat żyjąca pomiędzy dwoma krajami; w kolorowej, wolnej Francji i szarej, zniewolonej Polsce, raz z ukochanymi dziadkami w Paryżu, innym razem obok zajętych sobą i swoimi karierami rodziców w Warszawie, podczas wakacyjnego pobytu w Ustce, jako ostatnia widzi żywego Marka – szanowanego lekarza, a prywatnie alkoholika, znęcającego się nad żoną. Jakub, na którym dorastanie w domu naznaczonym alkoholizmem i przemocą odcisnęło piętno, zgodnie z wolą ojca studiuje medycynę, choć od zawsze marzył o tym by zostać ornitologiem. Czy niespodziewana śmierć rodzica sprawi, że będzie miał odwagę zawalczyć o swoje marzenia? Czy uda mu się uwolnić od przeszłości?

„Madmuazelka” to historia o poszukiwaniu tożsamości, życiu pomiędzy różnymi kulturami, o traumach dzieciństwa i tym jaki wywierają wpływ na dalsze życie. To obraz domu naznaczonego przemocą i chorobą alkoholową. Choć powieść rozpoczyna się od zbrodni, a wyjaśnieniem kryminalnej zagadki kończy, wątek ten nie dominuje, stanowi jedynie tło dla fascynującej, niespiesznej, wielowątkowej opowieści o życiu zwyczajnych ludzi, których losy prezentuje Plebanek na tle historycznych, niekiedy przełomowych wydarzeń. Jeśli lubicie powieści obyczajowe z nutą kryminału i znakomicie wykreowanymi bohaterami, koniecznie sięgnijcie po ten tytuł.

„Życie to antykryminał. Od pytania «kto zabił» ważniejsze bywa: «Dlaczego wcześniej nie zrobił tego ktoś inny?».“

„Madmuazelka“ to zgrabna zabawa pokoleniami i perspektywami. Z zaskakującą sprawnością połączone zostają losy członków dwóch rodzin, a choć wmieszana we wszystko zostaje prawdopodobna zbrodnia, to najważniejsze jest ludzkie cierpienie. W centrum mamy alkoholizm, przemoc i traumę. Bohaterowie miotają się w tym, co przeminęło i tym, co nadeszło w konsekwencji. Swoje lęki wpajają kolejnym pokoleniom, namawiają do milczenia, duszą się w świecie własnych emocji. Relacje bywają trudne, naznaczone niegojącymi się ranami, a serca rozpadają się pod naporem niewypowiedzianych słów i ukrytych wspomnień. Polska przenika się z Francją, choć Ustka zdaje się być centrum wszechświata. Zbrodnia natomiast jednocześnie jest ulgą i uciemiężeniem.

Grażyna Plebanek powieść dopracowała naprawdę dobrze. Przedstawiła przekrój historii, pogłębiła sylwetki bohaterów, ubrała to wszystko w ładne słowa, a sploty wydarzeń przemyślała w najdrobniejszych szczegółach. W efekcie zaangażowała mnie w stworzony przez siebie świat, a lektura — choć ciążyła mi na sercu — naprawdę mi się podobała. Wiem, że to książka z tych, co mogą szybko ulecieć, a jednak nie zmniejsza to mojego uznania po ostatniej kropce.

„[...] jakim językiem opisać brak słów?“

Nie spodziewałam się po tej książce aż tak świetnej rozrywki. Nie dość, że jest bardzo ciekawie napisana, to jeszcze okazała się podróżą zarówno w czasie, jak i po różnych miejscach na świecie. Jak na powieść obyczajową autorka porusza w niebanalny sposób wiele trudnych tematów i zmusza do refleksji. Chociaż momentami powieść jest dość bolesna i trudna, to warto dać jej szansę i przekonać się, że to kawał dobrej literatury. Na pewno w najbliższym czasie sięgnę po inne powieści Pani Grażyny Plebanek!:)

Na początek nie przychodzi mi nic lepszego od podsumowania tej powieści stwierdzeniem: ale to było wyśmienite! Tak jak w przepisie, który potrzebuje dobrych składników, tak tutaj miks gatunków dał niesamowicie spójną całość.

Idąc dalszymi porównaniami na myśl przychodzi mi pojęcie powieści szkatułkowej, bo „Madmuazelka” taka dla mnie jest. Podzielona na części, opowiedziana z różnych perspektyw, przekrojona czasowo od lat 70 ubiegłego wieku do 2016 roku. Niby odrębnie, a co chwila można odnaleźć łączące je więzi. Historia czterech pokoleń osadzona w większości w Polsce i Francji.

Jej punktem wyjścia jest śmierć doktora Marka w 1986 roku, która wydarzyła się w Ustce. Nikt wtedy nie został oskarżony, a powieść krąży wokół dwóch stwierdzeń. Po pierwsze „dlaczego wcześniej nie zrobił tego ktoś inny?”, a po drugie „jak łatwo można pomylić sprawców z ofiarami?”.

Ta książka ma nieco ponad 300 stron, a jest w niej zawarta mądrość, dobra zwyczajność, okrutna rzeczywistość, erotyczna sensualność, szczypta kryminalnego suspensu i autentyczna historia ostatnich kilkudziesięciu lat Francji, Polski, a nawet Afryki. Niejedna dłuższa powieść tyle w sobie nie ma. Do tego jeszcze dochodzą wyraziści bohaterowie, których profile charakteru są pogłębione, zachowując przy tym oszczędną formę przekazu.

Patrząc się po opisie i okładce myślałam, że styl książki będzie bardziej poetycki, ale teraz już wiem, że wcale mi nie był tutaj potrzebny, by zrobić wrażenie. Właśnie ta zwykła-niezwykłość przekazu tyle ze sobą niosła.

Jeżeli traficie na ten ciekawie brzmiący tytuł to uważam, że nie powinniście być zawiedzeni. Kryje się tu dużo, ale bez przetłoczenia. Mądrze, ale bez wybielania tego jak jest. Zastanawijąco jak ludzie mogą wpływać na swoje losy.

"Madmuazelka" oczarowała mnie misternie utkaną, panoramiczną, ale jednocześnie intymną fabułą oraz zniuansowanymi, nieoczywistymi bohaterami. Ciekawe jest tło powieści – rozpięte od końca lat 70. XX wieku do współczesności i od Warszawy i Ustki przez Paryż aż po Rwandę. Na przykładzie głównych bohaterów Grażyna Plebanek w fascynujący sposób eksploruje kwestie bycia pomiędzy – pomiędzy Polską a Francją, dzieciństwem a dorosłością, krzywdą a przebaczeniem, pamięcią a wyparciem. W "Madmuazelce" wielka historia staje się scenerią dla indywidualnych losów ludzi dźwigających ciężar tajemnicy z przeszłości.

"Madmuazelka" to powieść szorstka i momentami bolesna, ale jednocześnie sensualna i bliska za sprawą ludzkich doświadczeń. Napisana emocjami, wielowątkowa i wielowarstwowa – taka, którą można się delektować, którą można odkrywać. To opowieść o traumie, niezagojonych ranach i destrukcyjnym ciężarze przeszłości. O miłości i związkach, dorastaniu, macierzyństwie, kobiecej sile, poczuciu przynależności i jego braku. Czytałam z przyjemnością i polecam, warto.