LOTNICZKA. Opowieść o Janinie Lewandowskiej

Lotniczka. Opowieść o Janinie Lewandowskiej autorstwa Agata Puścikowska to niezwykła, beletryzowana biografia, która przybliża postać Janina Lewandowska – kobiety, o której wiele się mówiło, ale niewiele naprawdę wiedziano.

Fabuła książki nie jest klasyczną opowieścią od punktu A do punktu B. To raczej próba odtworzenia życia Janiny – z fragmentów dokumentów, relacji i tego, co pozostało między wierszami. Autorka prowadzi nas przez dzieciństwo bohaterki w rodzinie Dowbór-Muśnickich, jej dorastanie w cieniu silnego ojca, pierwsze pasje, aż po miłość do latania i dramatyczne wydarzenia związane z wojną. To historia pełna niedopowiedzeń, w której nie wszystko jest jednoznaczne – i właśnie to czyni ją tak intrygującą.

Janina nie jest tu pomnikową postacią. To młoda kobieta z marzeniami, emocjami i wątpliwościami. Z jednej strony odważna, zdeterminowana i niezależna, z drugiej – wrażliwa i momentami zagubiona. Ważną rolę odgrywają też jej relacje rodzinne, szczególnie wpływ ojca, który kształtuje jej charakter, ale jednocześnie nakłada na nią pewne oczekiwania. W tle pojawiają się także wątki uczuciowe – subtelne, nie do końca dopowiedziane, ale dodające tej historii ludzkiego wymiaru.

Emocje w tej książce są bardzo wyważone, ale jednocześnie głębokie. Towarzyszy nam ciekawość, momentami podziw, ale też smutek i refleksja – zwłaszcza gdy wiemy, jak zakończy się historia Janiny. To nie jest książka, która epatuje dramatem, raczej spokojnie prowadzi czytelnika przez życie bohaterki, zostawiając przestrzeń na własne przemyślenia.

Motywy, które wyraźnie wybrzmiewają, to poszukiwanie własnej tożsamości, walka o niezależność, rola kobiety w świecie zdominowanym przez mężczyzn, a także pamięć i prawda historyczna. To również opowieść o tym, jak łatwo stworzyć legendę, a jak trudno dotrzeć do prawdziwego człowieka.

Styl Agaty Puścikowskiej jest prosty, przystępny i bardzo naturalny. Autorka umiejętnie łączy fakty z elementami literackimi, dzięki czemu książkę czyta się jak powieść, a jednocześnie ma się świadomość obcowania z prawdziwą historią. Dużym atutem jest też to, że tam, gdzie brakuje pewności, autorka nie dopowiada na siłę, tylko zostawia pytania – co nadaje całości autentyczności.

To książka dla osób, które lubią literaturę faktu podaną w bardziej przystępnej, „opowieściowej” formie, ale też dla tych, którzy interesują się historią i chcą poznać ją przez pryzmat jednostki. Spodoba się również czytelnikom ceniącym spokojne, refleksyjne narracje.

To poruszająca i mądra opowieść o kobiecie, która była kimś więcej niż legendą – była człowiekiem z krwi i kości. Zdecydowanie warto po nią sięgnąć, by spojrzeć na historię z bardziej osobistej, ludzkiej perspektywy.

Biografia spisana ze strzępków informacji o Janinie Dowbór-Muśnickiej i jej rodzinie. Dzieciństwo i dorastanie, najpierw praktycznie bez ojca, w ciągłej drodze, a potem bez matki, która odeszła zostawiając czwórkę dzieci i bezradnego ojca generała, który dopiero teraz dowiedział się co znaczy nim być.

Młodość spędzona na wolności i chorobie, która mocno ją dotknęła i na dłuższy czas wykluczyła z życia szkolnego i towarzyskiego.

Szukanie swojej drogi życiowej, krótkotrwałe zakochania i w końcu miejsce, w którym poczuła się w pełni sobą. Tam, wysoko nad ziemią dotarło do niej, że to coś czego podskórnie pragnęła. Odnalazła nie tylko spełnienie ukrytych marzeń ale i miłość. Jednak zaraz potem wydarzyły się dwie tragedie w najbliższej rodzinie i wojna zmieniająca wszystko. Przypadkiem lub zrządzeniem losu, wraz z oficerami trafia do Kozieńska,a tam jako jedyna kobieta, czeka na to co ma nadejść. Ona jeszcze nie wie, że to Boże Narodzenie i Wielkanoc będą ostatnimi w jej życiu.

Ciekawa, pełna nadziei na lepsze i zarazem tragiczna opowieść o Janinie.

Autorka nie miała łatwego zadania by z tych niewielu posiadanych strzępków informacji stworzyć biografie. Dlatego pozostaje wiele niedomówień i niejasności, których już raczej nie zdołamy rozwikłać. Myślę,że zbliżyła się możliwie blisko prawdy i za to należą się wielkie brawa i podziękowanie za włożony trud.

Sceny morderstw katyńskich łamią serce bo wtedy to wraz z oficerami i nie tylko nimi, umarła nadzieja, grzebiąc na wiele lat okrutną prawdę.

Polecam, szczególnie osobom zainteresowanym tą postacią, z książki można się naprawdę sporo dowiedzieć.

Bardzo, bardzo rzadko sięgam po wielkie określenia. Życie i wiek nauczyły mnie bowiem, że to, co staje się „najlepsze” w danym momencie, za chwilę może przykryć blask innego „naj”. Ale tutaj z pełną odpowiedzialnością odpowiem: jest to jedna z najlepszych książek poświęconych Katyniowi i II wojnie światowej, jedna z najlepszych biografii i w ogóle książek, jakie przeczytałem, a na pewno najlepsza w dorobku Agaty Puścikowskiej. Zastanawiacie się, co mnie tak zachwyciło? Beletryzowana biografia Janiny Lewandowskiej – córki wielkiego generała Józefa Dowbór-Muśnickiego, bohatera niezwykle ważnego dla mnie jako Wielkopolanina i Poznaniaka.

W swoim życiu naczytałem się wielu biografii, choćby z racji mojego wykształcenia historycznego. Wiele lektur na studiach to właśnie biografie, a późniejsza chęć poznawcza skłaniała mnie do dalszego zgłębiania tego typu literatury. Potem przyszedł przesyt. W ostatnim okresie trafiłem jednak na trzy, może cztery pozycje, które ponownie mnie zainteresowały, ponieważ autorzy podeszli do pokazywania życia swojego bohatera nieco inaczej – mniej chronologicznie i mniej sztywnym językiem. Taką książką, podobnie jak „Lotniczka” wydaną przez Znak, była biografia Agnieszki Holland pióra Karoliny Pasternak. Ale to nie był jedyny powód, dla którego sięgnąłem po nowość Agaty Puścikowskiej…

Zdecydowałem się na lekturę, ponieważ Janina Lewandowska to postać niezwykle ciekawa. Tak mocno, poprzez ojca – wybitnego generała – związana z Poznaniem, Lusowem i Batorowem, podpoznańską miejscowością, ale także z wieloma tajemniczymi momentami ze swojego życia i okolicznościami śmierci w Katyniu. To postać niezwykle barwna: śpiewaczka, pianistka, ale też lotniczka, juzistka i gorąca patriotka, która już w drugim dniu wojny postanowiła dołączyć do obrońców kraju. Okoliczności jej pojmania, "kariery" wojskowej i śmierci są równie tajemnicze, co sensacyjne – przypominają opowieści z wojennych bestsellerów filmowych.

Autorka z drobiazgową szczegółowością, przyglądając się źródłom, odtwarza losy nie tylko Janiny Lewandowskiej, ale całej jej rodziny i najbliższych. Odkrywa tragiczne losy jej rodzeństwa. Dość powiedzieć, że dwie siostry giną z rąk oprawców: Agnieszka z rąk sowieckich w lasku katyńskim, a Agnieszka (Gusia) zostaje zamordowana przez hitlerowców w „niemieckim Katyniu”, jak o masowej egzekucji mówi się, opowiadając o Palmirach pod Warszawą. Losy dzieci Józefa Dowbór-Muśnickiego są nie mniej sensacyjne niż życie samej Janiny.

Jestem pod olbrzymim wrażeniem znakomitej opowieści, którą Agata Puścikowska stworzyła – momentami niemal ze strzępków źródeł. Dialogi, opisy miejsc i sytuacji tworzą klimat dobrej powieści, ale szybko, poprzez fakty, a nawet specjalne podrozdziały nazwane „Okiem dokumentalisty”, autorka sprowadza nas na ziemię. Przypomina, że cały czas poruszamy się w realnym, historycznym świecie. Wielkie uznanie i podziękowania dla autorki.

Nasza poplątana historia i wieloletni zakaz mówienia o Katyniu sprawiają, że tragizm tych wydarzeń odkrywamy cały czas. Jako student historii dowiadywałem się o nich z solidarnościowej „bibuły” i słynnej „Historii Polski” Włądysłąwa Poboga-Malinowskiego wydanej na emigracji. Mam ją na półce i „Lotniczka” na pewno stanie obok tego pomnikowego dzieła.

Mógłbym pisać jeszcze dużo, bardzo dużo, bo wciąż mam tę opowieść w głowie. Odniosę się jeszcze do wątków poznańskich. Autorka opisuje miejsca, które są mi bliskie i doskonale znane. Czy wyobrażacie sobie, że nie wiedziałem o jednym fakcie? Janina Lewandowska swoje pierwsze samodzielne mieszkanko, z którego ruszyła na wojnę, miała na ulicy Niecałej, na starym Grunwaldzie. To ledwie pięć minut od domu, w którym mieszkam…

Kłaniam się i dziękuję Wydawnictwu Znak oraz Agacie Puścikowskiej za odkrycie przede mną tej niezwykłej historii, która pozostanie w moim sercu i głowie na zawsze. Już teraz cieszę się na spotkanie autorskie, które ma się odbyć w Lusowie, w Muzeum Powstańców Wielkopolskich w Lusowie, tuż obok majątku generała w Batorowie.

Autorka książki, Agata Puścikowska, w bardzo interesujący sposób, zaprezentowała osobę Janiny Lewandowskiej, spadochroniarki, śpiewaczki, pianistki. Przyznam szczerze, że do tej pory nie znałam życiorysu tej kobiety. Z książki wyłania się obraz odważnej patriotki, z rodziny Dowbór-Muśnickich, która najwięcej walk stoczyła o siebie, o swoją przyszłość, która nie miała łatwych relacji rodzinnych. Pani Agata zaprezentowała kobietę z krwi i kości, z której życia możemy czerpać pełnymi garściami. Jej siła charakteru, pasja, i pragnienie wolności, naznaczyły jak gdyby jej życiowe decyzje. Podziwiam ogrom pracy jaki autorka włożyła w powstanie tej książki, zbierając materiały, przesiewając je, bez koloryzowania, oddzielając bajki o Janinie, od faktów, by nie stworzyć kolejnej mitologicznej biografii.

Ta historia wciąga, porywa jak najlepsza powieść, i nie pozwala o sobie zapomnieć. Dziś, gdy już dane mi było "zapoznać się" z Janiną Lewandowską, czuję ogromną wdzięczność za to, że autorka podjęła się napisania książki, dzięki której możemy poznać losy tak wspaniałej Polki. Zasługuje na pamięć.

Gorąco polecam!!

Wychowana w rodzinie z generalskimi tradycjami. Córka Józefa Dowbór-Muśnickiego, wielkiego przywódcy jedynego zwycięskiego w historii Polaków powstania wielkopolskiego. Wojskowy dryl odziedziczyła w genach, a jako dorosła kobieta mimowolnie poszła w ślady ojca. Wybrała wyjątkowo niemęską, jak na tamte czasy, drogę pilotki szybowca i spadochroniarki. Jednak jej nazwisko przetrwało nie dzięki zasługom w przestworzach, a za sprawą zbrodni katyńskiej, której stała się ofiarą. Pamieć o Janinie Lewandowskiej w sposób niezwykle ciekawy przywraca Agata Puścikowska, autorka książki pt. „Lotniczka. Opowieść o Janinie Lewandowskiej, jedynej kobiecie zamordowanej w Katyniu” z oferty Wydawnictwa Znak.

Ta książka nie tylko przypomina tragiczną historię jedynej kobiety zamordowanej w Katyniu, ale przede wszystkim próbuje ukazać jej prawdziwe oblicze. Lewandowska jest tu córką wymagającego ojca, utalentowaną pianistką i śpiewaczką, odważną młodą kobietą, pasjonatką lotnictwa i osobą, która mimo niespokojnych czasów, zdecydowała się podążać za swoimi marzeniami.

Historyczne fakty łączą się w tej narracji z elementami beletryzowanej opowieści, dzięki czemu książkę czyta się momentami jak poruszającą powieściową biografię, a nie zbiór suchych faktów. Puścikowska korzysta z archiwów, wspomnień i relacji bliskich, tworząc z nich opowieść o kobiecie silnej, ambitnej i niezwykle nowoczesnej - jak na realia dwudziestolecia międzywojennego.

Autorka świetnie oddaje atmosferę pionierskiego okresu polskiego lotnictwa: ekscytację, odwagę i poczucie wolności, które towarzyszyły młodym pilotom. Dzięki temu czytelnik może zobaczyć bohaterkę nie tylko przez pryzmat tragicznej śmierci, ale również tego, co osiągnęła za życia.

„Lotniczka” to ważna lekcja pamięci. Przypomina o kobiecie, która przez lata pozostawała w cieniu historii. Na szczęście dla czytelników, Janina Lewandowska powraca na należne jej miejsce: nie tylko jako ofiara zbrodni katyńskiej, ale przede wszystkim jako wyjątkowa kobieta, pionierka i symbol odwagi.