Zbiór 7 opowiadań Tomasza Kamuselli, które pierwotnie powstały po angielsku a na śląski przetłumaczył je Marcin Melon.
Książka traktuje o trudnych sprawach, często życiu w dyktaturach, które dzieją się poza Śląskiem, ale które dało się oczywiście przetłumaczyć także na ten język. Opowiadania poprzedzone są słowem wstępnym po angielsku, śląsku i podlasku!
O książce
Trefiyły mi sie do przekłodanio ôsprowki Tomasza Kamuselli. Te koncki na zicher niy som wicowne, fto wiy, możno to je kyns nojbardzij pesymistycznyj prozy, jakoście ôtok czytali. (Chocioż musza pedzieć, co przi "Zaś Nazod" mioł żech trocha szpasu.) Co je takigo ôszkliwego we świecie, ô kerym ôsprowio Kamusella? Nojbardzij chyba to, że to je gynau tyn som świot, na kerym żyjymy.
Kamusella - historyk ze szkockigo Uniwerzytejtu Saint Andrews (trzecigo nojstarszego i - wele "Wachtyrza" - drugigo nojlepszego we Wielgij Brytanii) - zno tyn świot aże za dobrze i mo świadomość, co terozki, kej prawie to czytocie, kajś ftoś łomie prawa inkszych ludziow. I wiy, co małowiela poradzymy z tym zrobiyć, nale katać bydymy siedzieć po cichu? Beztoż pado po angelsku, co kajś muszom być te "Limits", granice, kerych niy śmiymy przepasować, a po ślonsku - we godce swojigo Hajmatu - ryczy: "Styknie!" Styknie już łomanio praw myńszości, styknie mordowanio ludziow skuli pofyrtanych idyji, styknie tajlowanio ludzkości na lepszo i gorszo zorta. A jo rycza z nim, bo co inkszego nom ôstało? Styknie już traktowanio ślonskij godki, jynzyka, we kerym myśleli i godali nasze starziki, jak ańfachowyj gwary, z keryj idzie sie ino pośmioć. Fest bych chcioł, coby ta ksionżka trefiyła do ślonskich chaupow, a kole nij stoły inksze - ciynżke, poważne i mondre, bo przeca po ślonsku do sie pisać ô wszyskim.
Marcin Melon, Stymp
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii literatura piękna polska
W jakim języku została wydana książka "Limits - Styknie" Tomasza Kamuselli?
Główna treść książki to siedem opowiadań w języku śląskim, które stanowią przekład z oryginałów angielskich. Publikacja ma unikalny charakter wielojęzyczny, ponieważ słowo wstępne zostało przygotowane w trzech wersjach: po angielsku, śląsku oraz podlasku. Za warstwę językową i tłumaczenie na etnolekt śląski odpowiada Marcin Melon, znany z dbałości o literacką jakość śląszczyzny. Jest to pozycja, która udowadnia potencjał języka śląskiego w podejmowaniu trudnych, uniwersalnych tematów współczesnego świata.
Jaką konkretną tematykę poruszają historie zawarte w tym zbiorze?
Opowiadania koncentrują się na problematyce łamania praw człowieka oraz życiu w warunkach systemowej dyktatury. Autor analizuje granice ludzkiej wytrzymałości w obliczu ucisku, często osadzając akcję poza granicami Śląska, by podkreślić globalny wymiar tych problemów. Teksty mają charakter pesymistyczny i skłaniają do refleksji nad niesprawiedliwością oraz losem mniejszości narodowych i etnicznych. To literatura zaangażowana, która stanowi głośny sprzeciw wobec przemocy i traktowania ludzi jako gorszej kategorii.
Kim jest autor i co decyduje o eksperckim charakterze tej publikacji?
Autorem tekstów jest Tomasz Kamusella, uznany historyk i profesor wykładający na prestiżowym szkockim Uniwersytecie Saint Andrews. Jego bogate doświadczenie akademickie w badaniu historii nowożytnej oraz polityki narodowościowej przekłada się na wysoką wiarygodność merytoryczną utworów. Dzięki naukowemu zapleczu autor precyzyjnie kreśli mechanizmy działania reżimów i skutki społeczne ograniczania wolności obywatelskich. Wiedza ekspercka Kamuselli nadaje opowiadaniom głębi, której często brakuje w czysto fikcyjnych dziełach literackich.
Czego można spodziewać się po stylu i klimacie tej książki?
Lektura utrzymana jest w poważnym, refleksyjnym i momentami bardzo mrocznym tonie prozy pesymistycznej. Choć tłumacz wspomina o drobnych elementach lżejszych w jednym z tekstów, całość zbioru ma na celu wstrząśnięcie czytelnikiem i zmuszenie go do wyjścia ze strefy komfortu. Styl jest konkretny, surowy i pozbawiony zbędnych upiększeń, co podkreśla brutalność opisywanych realiów politycznych. Czytelnik znajdzie tu dojrzałą literaturę piękną, która traktuje śląszczyznę jako pełnoprawny język debaty intelektualnej.
Dla jakiego typu odbiorcy książka "Limits - Styknie" nie będzie odpowiednia?
Książka ta nie jest polecana osobom szukającym lekkiej rozrywki, humoru czy typowych śląskich anegdot o charakterze ludowym. Ze względu na drastyczną tematykę dotyczącą dyktatur i cierpienia ludzi, może być ona zbyt przytłaczająca dla czytelników o dużej wrażliwości na opisy niesprawiedliwości. Nie jest to również pozycja dla osób, które oczekują prostej fabuły, gdyż wymaga ona skupienia i zrozumienia kontekstów historyczno-społecznych. Publikacja skierowana jest do świadomego odbiorcy, gotowego na trudną konfrontację z ciemnymi stronami ludzkiej natury.
